Η τρόικα κλείνει τις στρόφιγγες στα δάνεια

Αντιμέτωπες με έναν φαύλο κύκλο πιστωτικής ασφυξίας και διαρκώς αυξανόμενων επισφαλειών, που απειλεί να «τινάξει στον αέρα» την οικονομική ανάκαμψη της χώρας, βρίσκονται οι επιχειρήσεις αλλά και οι τράπεζες. Την ίδια στιγμή οι όροι και οι προϋποθέσεις που θέτει η τρόικα για τη χορήγηση δανείων ουσιαστικά «πνίγουν» τις επιχειρήσεις, που είτε αναγκάζονται να αναβάλουν πληρωμές είτε να απολύσουν προσωπικό είτε ακόμη και να αναζητήσουν χρηματοδότηση στο εξωτερικό. Από τη μια η σταθερή κάμψη της πιστωτικής επέκτασης, καθώς κάθε μήνα περίπου 1 δισ. ευρώ φεύγει από την αγορά, και από την άλλη η εκτίναξη των κόκκινων δανείων, που εκτιμούνται πλέον κοντά στα 70 δισ. ευρώ, δημιουργούν ένα εκρηκτικό κοκτέιλ.

Παρά τις πρόσφατες μειώσεις των επιτοκίων στα επιχειρηματικά δάνεια που έκαναν η Εθνική Τράπεζα, η Πειραιώς και η Eurobank, η πρόσβαση στον τραπεζικό δανεισμό για χιλιάδες επιχειρήσεις κάθε βεληνεκούς παραμένει προβληματική, ενώ τα επιτόκια παραμένουν «τσουχτερά» σε σύγκριση με αυτά που πληρώνουν επιχειρήσεις στην Κεντρική και τη Βόρεια Ευρώπη.

Παράλληλα, η εκτίναξη της ανεργίας αλλά και οι αυξημένες φορολογικές υποχρεώσεις δεν επιτρέπουν σε εκατοντάδες χιλιάδες νοικοκυριά να εξυπηρετήσουν τακτικά τα χρέη τους σε στεγαστικά και καταναλωτικά δάνεια ή πιστωτικές κάρτες.

ΦΑΥΛΟΣ ΚΥΚΛΟΣ. Ετσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος με απρόβλεπτες συνέπειες: οι τράπεζες δεν δίνουν ρευστότητα στην οικονομία, οι επιχειρήσεις βάζουν λουκέτο ή δεν πληρώνουν εργαζομένους και προμηθευτές, οι οποίοι με τη σειρά τους δεν πληρώνουν τα δάνειά τους και έτσι οι τράπεζες αναγκάζονται να «γράφουν» υψηλότερες προβλέψεις.

Αποτέλεσμα αυτού του φαύλου κύκλου είναι είτε τα χιλιάδες λουκέτα των τελευταίων μηνών είτε, για μεγαλύτερες εταιρείες, η αναζήτηση καλύτερων όρων και μεγαλύτερου ύψους χρηματοδότησης εκτός συνόρων. Η «ψαλίδα» ανάμεσα στο κόστος χρηματοδότησης εις βάρος των ελληνικών επιχειρήσεων ξεπερνά συχνά τις 2 ή και τις 3 μονάδες, προκαλώντας σημαντικότατο ανταγωνιστικό μειονέκτημα.

Από την πλευρά τους, οι τραπεζίτες αποδίδουν τις ευθύνες στην τρόικα και τους αυστηρούς όρους που έχει θέσει. Οπως αναφέρουν χαρακτηριστικά, τα μεγάλα επιχειρηματικά δάνεια σχεδόν δεν συζητιούνται, ενώ ακόμα και σε μικρότερες αναλογικά χορηγήσεις, της τάξης των 50.000 ή και των 100.000 ευρώ, οι προϋποθέσεις είναι τέτοιες που ουσιαστικά είναι ανέφικτο να «πέσει χρήμα» στην αγορά. Οπως εξηγούν, η τρόικα έχει θέσει συγκεκριμένα χρηματοοικονομικά κριτήρια βιωσιμότητας για την κάθε επιχείρηση. Εντούτοις, σε μια οικονομία που μαστίζεται από ύφεση, οι εταιρείες που πληρούν τους όρους αυτούς είναι ελάχιστες.

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι οι τράπεζες έχουν δεσμευθεί ότι μέχρι το τέλος του έτους θα χορηγήσουν στην αγορά περίπου 2 δισ. ευρώ, αξιοποιώντας και προγράμματα του ΕΣΠΑ, ποσοστό που αναμένεται να δώσει μια «ανάσα» σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Ωστόσο, σύμφωνα με στελέχη του επιχειρηματικού κόσμου, το ποσό αυτό είναι «ασπιρίνη» στην πιστωτική ασφυξία δεδομένου ότι – όπως προκύπτει από τα επίσημα στοιχεία της Τραπέζης της Ελλάδος – από το τέλος του 2009 μέχρι και σήμερα το σύνολο των χορηγήσεων προς επιχειρήσεις έχει μειωθεί κατά σχεδόν 25 δισ. ευρώ, πέφτοντας από τα 130 δισ. ευρώ στα 105,5 δισ. ευρώ περίπου σήμερα.

Την ίδια στιγμή, οι τραπεζίτες παραδέχονται ότι οι επισφάλειες στα δάνεια θα συνεχίσουν να είναι  υψηλές τόσο το 2013 όσο και στις αρχές του 2014.

τα νοικοκυρια. Το σύνολο σχεδόν των νέων δανείων προς τα νοικοκυριά αφορά αναχρηματοδότηση παλιών οφειλών. Μάλιστα, το τελευταίο διάστημα πληθαίνουν οι αιτήσεις για «ρύθμιση στη ρύθμιση», καθώς ακόμη και δάνεια που είχαν αναχρηματοδοτηθεί το 2009 ή το 2010 αποδεικνύονται εκ νέου δυσβάστακτα για τα νοικοκυριά λόγω των αυξημένων υποχρεώσεών τους. Πλέον, οι συνολικές επισφάλειες υπολογίζονται σχεδόν στο 30% των δανείων ή περίπου 70 δισ. ευρώ, ενώ ειδικά στην καταναλωτική πίστη ένα στα δύο δάνεια ή πιστωτικές κάρτες δεν εξυπηρετείται.