Παρασκήνια, διαφωνίες και… καλά λόγια για την Ελλάδα – τι έγινε στη Σύνοδο του ΔΝΤ

Μία φορά τον χρόνο η ελίτ της παγκόσμιας οικονομικής δημοσιοϋπαλληλίας συναντάται με την ελίτ των τραπεζών, στο πλαίσιο της ετήσιας Συνόδου του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και της Παγκόσμιας Τράπεζας. Εφέτος επισκέφθηκαν την Ουάσιγκτον για τη Σύνοδο του ΔΝΤ περίπου 13.000 άνθρωποι, αξιωματούχοι κρατών-μελών του Ταμείου, στελέχη της ΕΕ, τραπεζίτες, επενδυτικοί σύμβουλοι, διαχειριστές hedge funds, στελέχη διεθνών οργανισμών και βεβαίως εκατοντάδες δημοσιογράφοι. «ΤΑ ΝΕΑ» βρέθηκαν στην ετήσια Σύνοδο του ΔΝΤ και παρακολούθησαν από κοντά τις εργασίες της, αλλά και το παρασκήνιο της διάσκεψης. Για τέταρτη συνεχόμενη χρονιά η Ελλάδα περιλήφθηκε στα κορυφαία θέματα της Συνόδου, αλλά ομολογουμένως με διαφορετικό τρόπο σε σχέση με το 2010, το 2011 και το 2012. Οι επενδυτές επεφύλαξαν εφέτος έναν καλό λόγο για τη χώρα και τις προοπτικές της, ενώ η διοίκηση του ΔΝΤ αναγνώρισε την πρόοδο που έχει συντελεστεί στους περισσότερους τομείς και διά στόματος της επικεφαλής του Ταμείου Κριστίν Λαγκάρντ σημείωσε ότι πρέπει να μπει τέλος στα οριζόντια μέτρα. Πάντως, για ακόμη μία φορά οι διαφωνίες μεταξύ ΕΕ και ΔΝΤ επί πτυχών του ελληνικού προγράμματος, όπως η κάλυψη του χρηματοδοτικού κενού του 2014, η ένταση της δημοσιονομικής προσπάθειας και το ύψος του τρίτου πακέτου στήριξης, έγιναν αισθητές, θέτοντας εκ νέου στο προσκήνιο το θέμα της μελλοντικής παρουσίας του ΔΝΤ στη ζώνη του ευρώ.

Η Ελλάδα σταματά το πρόγραμμα του ΔΝΤ όταν το θελήσει

«Το ΔΝΤ το κάλεσε η Ελλάδα, δεν ήρθε μόνο του. Και δεν μπορεί να αποχωρήσει μονομερώς από το ελληνικό πρόγραμμα, καθώς έχει μια συμφωνία με τη χώρα». Με τον τρόπο αυτόν πολύπειρος οικονομολόγος με πολύχρονη εμπειρία στα ζητήματα γύρω από τη λειτουργία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου απάντησε από την Ουάσιγκτον σε ερώτηση των «ΝΕΩΝ» για το ενδεχόμενο αποχώρησης του ΔΝΤ σε περίπτωση μελλοντικής σύγκρουσης με την ευρωζώνη.

Οταν το στέλεχος αυτό κλήθηκε να σχολιάσει «διαδρομικές» αναφορές που φέρουν τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ESM) να ζητεί την αποχώρηση του ΔΝΤ από την ευρωζώνη η ίδια πηγή τόνισε: «Αν κάποιος θεωρεί ότι ο ESM ή τα κράτη της ευρωζώνης είναι διατεθειμένα να καλύψουν τη συμμετοχή του ΔΝΤ στο ελληνικό πρόγραμμα προκειμένου το Ταμείο να φύγει μια ώρα νωρίτερα, τότε κάνει λάθος».

Ωστόσο το ίδιο στέλεχος περιέγραψε με σαφήνεια το πώς θα μπορούσε να εξελιχθεί η σχέση Ελλάδας – ΔΝΤ αν η χώρα μας είχε τη δυνατότητα να αποπληρώσει εγκαίρως το Ταμείο και εάν η ΕΕ παρείχε την έγκρισή της για την αποχώρηση του ΔΝΤ. «Εάν η Ελλάδα πει ότι εγώ καλύπτω τις χρηματοδοτικές μου ανάγκες μόνον με την Ευρώπη ή από τις αγορές και την Ευρώπη και ο Πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς πει στη γενική διευθύντρια του ΔΝΤ Κριστίν Λαγκάρντ ότι δεν σας χρειαζόμαστε άλλο στην Ελλάδα, η αποστολή του ΔΝΤ δεν θα πάρει το αεροπλάνο να έρθει στην Αθήνα», είπε ο έμπειρος οικονομολόγος και πρόσθεσε: «Υπό αυτή την έννοια η Ελλάδα μπορεί να σταματήσει το πρόγραμμα του ΔΝΤ όποτε εκείνη το θελήσει. Απλώς, όταν θα έρχεται η στιγμή να πληρώσει τη δόση του δανείου που έχει λάβει από το Ταμείο θα πρέπει να πληρώσει. Μέχρι να αποπληρωθεί το δάνειο το ΔΝΤ θα έχει μεν ενεργό το ελληνικό πρόγραμμα, αλλά δεν θα το φέρνει προς συζήτηση στο διοικητικό του συμβούλιο».

Οπως ξεκαθάρισε, πάντως, το ΔΝΤ ενεπλάκη στο ελληνικό πρόγραμμα μετά την επιμονή της Γερμανίας και ως εκ τούτου θα χρειαστεί ξανά η έγκριση της Γερμανίας για την απεμπλοκή του.

Διαφωνία ΕΕ και ΔΝΤ για το χρηματοδοτικό κενό

«Το ελληνικό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας έχει διαθέσει για την ανακεφαλαιοποίηση των ελληνικών τραπεζών 39 δισ. ευρώ από τα συνολικά 50 δισ. ευρώ που έχει δώσει ο EFSF προς τον σκοπό αυτόν. Σήμερα παραμένουν αδιάθετα 11 δισ. ευρώ. Θεωρούμε ότι οι μεγάλες τράπεζες δεν θα έχουν πρόσθετες κεφαλαιακές ανάγκες. Ετσι, αυτά τα 11 δισ. ευρώ θα μπορούσαν να καλύψουν μέρος του χρηματοδοτικού κενού του ελληνικού προγράμματος», είπε στα «ΝΕΑ» ανώτατο στέλεχος του ευρωσυστήματος όταν ερωτήθηκε στο περιθώριο της Συνόδου του ΔΝΤ για το πώς θα ικανοποιηθεί το αίτημα του ΔΝΤ για πλήρη χρηματοδότηση του ελληνικού προγράμματος σε βάθος 12μήνου και πώς θα αντιμετωπιστεί το χρηματοδοτικό κενό των 5,5 δισ. ευρώ του 2014.

Ωστόσο την άποψη του ευρωπαίου αξιωματούχου δεν φαίνεται να συμμερίζεται το ΔΝΤ (αλλά και η ηγεσία της ΕΚΤ), στελέχη του οποίου αρμοδίως τονίζουν στους συνομιλητές τους ότι τα υπολειπόμενα κεφάλαια του ΤΧΣ θα πρέπει να παραμείνουν ως «μαξιλάρι ασφαλείας» (buffer) για να καλύψουν πιθανές μελλοντικές κεφαλαιακές ανάγκες των πιστωτικών ιδρυμάτων. «Πριν ολοκληρωθούν τα νέα τεστ αντοχής των τραπεζών το ΔΝΤ δεν θα συναινέσει στη χρήση του buffer για την κάλυψη του κενού», σημείωσε τραπεζίτης με γνώση του τρόπου σκέπτεσθαι του Ταμείου, ο οποίος θεωρεί ότι το ΔΝΤ επιθυμεί το νέο πακέτο στήριξης της Ελλάδας από την ευρωζώνη να καλύπτει συνολικά και το χρηματοδοτικό κενό.

Πρέπει να σημειωθεί ότι και η Τράπεζα της Ελλάδος στις προβολές της είχε υπολογίσει ότι το κόστος ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών θα ανέλθει στα 42 δισ. ευρώ, ήτοι θεωρεί ότι θα απαιτηθούν προσθετά 3 δισ. ευρώ για την κάλυψη αναγκών που είτε έχουν να κάνουν με κεφαλαιακές ενισχύσεις των συστημικών τραπεζών είτε με την αναδιάρθρωση των συνεταιριστικών τραπεζών. Ανώτατη τραπεζική πηγή τόνισε στα «ΝΕΑ» ότι από τις πωλήσεις των θυγατρικών τους στα Βαλκάνια και την απομόχλευση των ισολογισμών τους οι τράπεζες μπορεί να έχουν κεφαλαιακά κέρδη ύψους 3 δισ. ευρώ. Μια τέτοια εξέλιξη μάλλον θα επιβεβαίωνε τους υπολογισμούς της ευρωζώνης που θεωρεί δυνατή τη χρήση των 11 δισ. ευρώ για την κάλυψη του χρηματοδοτικού κενού.

Συνεχής η ασυνεννοησία στους κόλπους της τρόικας

«Οι σχέσεις της τρόικας είναι εξαίσιες (superb). ΔΝΤ, ΕΕ και ΕΚΤ έχουν αγαστή συνεργασία σε Ελλάδα, Πορτογαλία και Ιρλανδία. Οι σχέσεις μας είναι ανέφελες», διαβεβαίωνε τους δημοσιογράφους ο διευθυντής Ευρωπαϊκών Υποθέσεων του ΔΝΤ Ρέζα Μογκαντάμ εξερχόμενος της συνέντευξης Τύπου στην Ουάσιγκτον προ εβδομάδος.

Ωστόσο, στέλεχος που έχει αμέτρητες ώρες συμμετοχής στις διαπραγματεύσεις με τους επικεφαλής των δανειστών μιλώντας στα «ΝΕΑ» αρνήθηκε να εξιδανικεύσει τη λειτουργία της τρόικας, όπως έκανε το στέλεχος του ΔΝΤ. «Είναι για εμάς άβολο και μας φέρνει σε πραγματικά αμήχανη θέση το να γυρνά στο μέσον της διαπραγμάτευσης κάποιος από τους επικεφαλής της τρόικας (Τόμσεν, Μορς και Μαζούχ) και να απευθύνεται στους άλλους δύο λέγοντας ότι δεν έχουμε συμφωνήσει σε αυτό ή δεν έχουμε συμφωνήσει σε εκείνο και να βγαίνει από την αίθουσα προκειμένου να συνεννοηθεί με τους πολιτικούς προϊσταμένους του. Και σας διαβεβαιώνω ότι αυτό γίνεται αρκετά συχνά».

«ΔΝΤ, ΕΕ και ΕΚΤ δεν διαφωνούν στους στόχους του προγράμματος, αλλά στο πώς θα επιτευχθούν. Θα μπορούσε να πει κανείς ότι έχουν κοινή, αλλά και ξεχωριστή ατζέντα», τονίζει για το ίδιο θέμα στα «ΝΕΑ» στέλεχος του ευρωσυστήματος.

Το ίδιο στέλεχος, ειδικεύοντας την αναφορά του, σημειώνει ότι αν και δεν υπάρχει διαφωνία στο εσωτερικό της τρόικας για τον στόχο του πρωτογενούς πλεονάσματος 1,5% του ΑΕΠ το 2014 ή την κάλυψη του χρηματοδοτικού κενού της επόμενης τριετίας, αν και δεν υπάρχει διαφωνία στις βασικές παραδοχές για τη φορολογική συμμόρφωση ή τις αποχωρήσεις στο Δημόσιο, για τον εισπρακτικό στόχο για τις αποκρατικοποιήσεις και τα κεφαλαιακά επίπεδα των τραπεζών, ωστόσο ο τρόπος προσέγγισης και το μείγμα πολιτικής που προτείνει κάθε πλευρά μπορεί να είναι διαφορετικό.

«Αν υπάρχει συχνά-πυκνά σύγχυση για τα μέτρα και το κατά πόσο θα είναι οριζόντια ή μη, αυτό οφείλεται στις διαφορετικές προσεγγίσεις. Για αυτόν τον λόγο είναι εξαιρετικά σημαντικό η ελληνική πλευρά να έχει πλήρη φάκελο τεκμηριωμένων αντιπροτάσεων και δική της ατζέντα, ώστε να μην εγκλωβίζεται σε αυτή τη διελκυστίνδα», λέει στα «ΝΕΑ» στέλεχος που μέχρι το 2012 είχε συμμετοχή στις διαπραγματεύσεις με τους δανειστές.

Μεγάλο το επενδυτικό ενδιαφέρον για την Ελλάδα
«Με πρωτογενές πλεόνασμα στον προϋπολογισμό, με σχεδόν μηδενικό έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών και με τόσο μεγάλη βελτίωση στην ανταγωνιστικότητα της οικονομίας η Ελλάδα θα γινόταν σήμερα «sky rocket» (πύραυλος) εάν μπορούσε να κουρευτεί το χρέος του επίσημου τομέα». Η παραπάνω διατύπωση εκφράζει το περιεχόμενο των δηλώσεων των περισσότερων επενδυτών και αναλυτών που συναντήθηκαν στην Ουάσιγκτον με τον πρόεδρο του Συμβουλίου Οικονομικών Εμπειρογνώμων Πάνο Τσακλόγλου, τον διοικητή της Τραπέζης της Ελλάδος Γιώργο Προβόπουλου και με τον εκπρόσωπο της Ελλάδας στο ΔΝΤ Θάνο Κατσάμπα.
Μπορεί τα κέρδη για τις ελληνικές μετοχές στο Χρηματιστήριο Αθηνών να έχουν αυξηθεί ήδη εντυπωσιακά και τα ελληνικά ομόλογα να έχουν σημειώσει ράλι, με το spread του 10ετούς ομολόγου έναντι του γερμανικού bund να έχει μειωθεί στις 650 μονάδες βάσης, ωστόσο, σύμφωνα με τις συγκλίνουσες εκτιμήσεις των αναλυτών των διεθνών επενδυτικών οίκων, αυτό είναι απλά η αρχή. Τράπεζες, hedge funds και οίκοι αξιολόγησης λαμβάνουν διαρκώς πληροφορίες για την πορεία του ελληνικού προγράμματος και τις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας όχι μόνο από την ηγεσία του ελληνικού υπουργείου Οικονομικών, αλλά και απευθείας από την ηγεσία της τρόικας. Πληροφορίες αναφέρουν ότι ο Πολ Τόμσεν είχε δεκάδες ραντεβού με ιδιωτικούς φορείς στο πλαίσιο της Συνόδου του ΔΝΤ προκειμένου να ενημερώσει για την πορεία της Ελλάδας και, όπως υπογραμμίζουν οι ίδιες πηγές, ο Δανός εστίασε στο γεγονός ότι η τρόικα κατά την τελευταία της επίσκεψη στην Αθήνα αναθεώρησε προς το καλύτερο τις προοπτικές ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας, κάτι που γίνεται για πρώτη φορά από τότε που ξεκίνησε το πρόγραμμα.
Αλλά οι επενδυτές δεν περίμεναν τον κ. Τόμσεν για να επιβεβαιώσουν τα σημάδια ανάκαμψης της ελληνικής οικονομίας. Τα Συμβόλαια Αντιστάθμισης Κινδύνου (CDS) που συνδέονται με το ελληνικό χρέος κινούνται πλέον στα χαμηλότερα επίπεδα της τελευταίας διετίας, ενώ ιδιαίτερα σημαντικά είναι τα ευρήματα του Δείκτη Υπευθύνων Προμηθειών (PMI) και τα στοιχεία του Δείκτη Οικονομικού Κλίματος, τα οποία ακολουθούν γραμμικά την πορεία του ΑΕΠ, η συρρίκνωση του οποίου διαρκώς επιβραδύνεται. 
Πάντως, όπως προέκυψε από τη Σύνοδο του ΔΝΤ, καταλύτης για περαιτέρω βελτίωση των συνθηκών στην αγορά ομολόγων, αλλά και στην κεφαλαιαγορά, θα είναι η πολυπόθητη αναβάθμιση της Ελλάδας από τον οίκο Moody’s (στελέχη του οποίου συναντήθηκαν στην Ουάσιγκτον με την ελληνική αποστολή). Προϋπόθεση είναι το πολιτικό ρίσκο να παραμείνει σε χαμηλά επίπεδα και να μην υπάρξει νέος γύρος εκλογολογίας, ειδικά την τρέχουσα περίοδο που το πρόγραμμα αποκρατικοποιήσεων (το οποίο παραμένει διαρκώς πίσω από τους στόχους) εισέρχεται σε κρίσιμη καμπή και η προσοχή των επενδυτών είναι στραμμένη στην αναδιάρθρωση των ελληνικών τραπεζών.