Οι δίδυμες γραμμές

Είναι σίγουρο. Η Ελλάδα θα επανέλθει στην ανάπτυξη το 2014. Το σιγοψιθυρίζουν ήδη οι αγορές. Αλλωστε, το χρηματιστήριο είναι πρόδρομος δείκτης. Οπως τα spreads και η βουτιά του ΧΑΑ μάς έδειξαν από το 2009 τι χάλι μάς περίμενε στην πραγματική οικονομία, έτσι και τώρα αποτελούν θετικούς οιωνούς για την ανάκαμψη που έρχεται.

Αντίστοιχες βεβαιότητες δεν υπάρχουν στην ελληνική πολιτική. Ιδίως από τη δεξιά πλευρά της. Οι ψηφοφόροι της Χρυσής Αυγής δεν επανέρχονται στη ΝΔ. Το δείχνουν οι πρώτες δημοσκοπήσεις, δικαιώνοντας όσους αναλυτές προειδοποιούσαν ότι τέτοιες εκτιμήσεις είναι πρόωρες και επισφαλείς.

Σε μία από τις τηλεμαχίες του 2004, ενώπιον των διευθυντών των εφημερίδων, ο Γιώργος Παπανδρέου είχε ερωτηθεί πού τοποθετεί το ΠΑΣΟΚ σε μια κλίμακα που να αρχίζει από τα δεξιά και να καταλήγει στα αριστερά. Απαντώντας, είχε τότε διστάσει κάπως. Σήμερα όσοι πάνε να κάνουν αναλύσεις με τέτοια γραμμική αναφορά είναι εκτός πραγματικότητας. Δεν υπάρχει δεξιό και αριστερό άκρο της πολιτικής. Για την ακρίβεια, δεν ισχύει η περιγραφή που αντιλαμβάνεται τη ΧΑ ως ένα ακροδεξιό κόμμα στο οποίο πήγαν, δυσαρεστημένοι από την οικονομική κατάσταση, όσοι ψηφοφόροι της ΝΔ δεν σταμάτησαν στον Καμμένο.

Η ελληνική πολιτική έχει αλλάξει. Και τέμνεται από δύο οριζόντιες γραμμές που «τρέχουν» σε δύο διαφορετικές απεικονίσεις αναφοράς.

Η πρώτη οριζόντια γραμμή είναι μεταξύ αυτών που έχουν αντέξει οικονομικά – έστω και με μεγάλες απώλειες – στην κρίση και εκείνων που βρέθηκαν από κάτω. Συμβασιούχοι του Δημοσίου, μικροεπαγγελματίες, εργαζόμενοι χωρίς προσόντα και άνθρωποι χωρίς μόρφωση – όλοι αυτοί που έμειναν άνεργοι. Εν πολλοίς, τα ορφανά του πελατειακού συστήματος, όλοι αυτοί που μόνο ως κλητήρες μπορούσαν να απορροφηθούν ή που ακόμη κι όταν είχαν καλύτερες δουλειές ως κλητήρες μπορούσαν να αποδώσουν. Είναι το ίζημα στο ποτήρι του δικομματισμού που είχε πολύ συντηρητισμό στον πάτο. Η κοινωνία του βολέματος δεν είχε τόση δυσκολία να αισθανθεί μίσος για τους μετανάστες που «χαλάνε τη γειτονιά» ή οργή για ένα πολιτικό σύστημα που το έβλεπε καθ’ ομοίωσιν του Ακη. Τα πιο σκληρά και τα πιο αμόρφωτα στοιχεία πήγαν στη ΧΑ κι αναμείχθηκαν με ένα κλασικό ακροδεξιό κοκτέιλ. Γιατί να γυρίσουν και να γίνουν άνεργοι ψηφοφόροι της ΝΔ; Τι έχει να τους δώσει; Ακόμη χειρότερο είναι το ενδεχόμενο να δουν την εξάρθρωση της ΧΑ ως «αντεπίθεση του Συστήματος» που τους άφησε απόκληρους…

Η άλλη οριζόντια γραμμή είναι μεταξύ αυτών που είναι πάνω και αυτών που είναι κάτω από την ηλικία των 35 ετών. Σύμφωνα με μια παρουσίαση που έγινε προ μερικών εβδομάδων στο επιτελείο του Πρωθυπουργού, οι κάτω των 35 ετών, ιδίως οι άνεργοι και οι γυναίκες, δεν θέλουν ούτε να ακούνε για την κυβέρνηση. Αυτοί έχουν κινηθεί φυγόκεντρα, από τη μία ή την άλλη πλευρά του διπόλου ΝΔ – ΠΑΣΟΚ – που είναι για αυτούς ένα πράγμα – με έντονη τάση προς τα αριστερά. Είναι το κοινό που δίνει δυναμισμό στον ΣΥΡΙΖΑ. Σύμφωνα με την ίδια παρουσίαση, είναι οι 35-44, κυρίως οι άνδρες, που αρχίζουν κάπως να ακούνε την κυβέρνηση.

Πίσω στη διαπίστωση της αρχής: μόνο η οικονομία και η επιστροφή στην ανάπτυξη μπορούν να αλλάξουν τα νέα δεδομένα – πάνω και κάτω από τις δίδυμες γραμμές – της ελληνικής πολιτικής. Αρκεί να μην έχουμε ανάκαμψη χωρίς δουλειές. Ολα αυτά όμως δεν σημαίνουν ότι διωκτικές και δικαστικές Αρχές δεν έπρεπε να ανοίξουν το απόστημα της ΧΑ. Απλώς, αυτό δεν θα έχει άμεσες πολιτικές συνέπειες.