[Αγιογραφίες] Κλεψύδρες

ΜΕΣΑ στη γενική αναμπουμπούλα είχαμε ξεχάσει ότι υπάρχουν. Ή μάλλον τους θυμηθήκαμε όταν έγινε της μουρλής στην Πλατεία Ταξίμ για να τους ξεχάσουμε μετά. Αλλά οι Τούρκοι υπάρχουν. Μας χωρίζει μια θάλασσα και η Ιστορία – έστω και αν η ελληνοτουρκική προσέγγιση είναι μια πολιτική που ακολούθησαν απαρέγκλιτα από το 1999 όλες οι ελληνικές κυβερνήσεις. Αλλες με περισσότερο κι άλλες με λιγότερο ενθουσιασμό. Ολες με το ίδιο αποτέλεσμα. Ποιο είναι αυτό; Οτι η ατμόσφαιρα μεταξύ Αθήνας και Αγκυρας είναι από καλή ώς ανεκτή. Οτι δεν υπάρχουν θεαματικές προστριβές. Αλλά ότι δεν σημειώνεται και καμία ουσιαστική πρόοδος επί της ουσίας.

ΔΥΟ στοιχεία έχουν προστεθεί πρόσφατα σε αυτή την εικόνα. Η διαπίστωση ότι το Αιγαίο έχει πλούσια ενεργειακά κοιτάσματα. Και η υπόθεση της ΑΟΖ. Ωστόσο, η πρόσφατη επικαιρότητα έρχεται να μας υπενθυμίσει ότι τα ελληνοτουρκικά δεν μπορούν να απεγκλωβισθούν από κάποιες παραδοσιακές θεματικές. Και ορισμένες από αυτές παραμένουν δυσάρεστες.

ΟΙ γνώστες επισημαίνουν πάντα – με το αναγκαίο επιτιμητικό ύφος – ότι το ζήτημα της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης δεν συγκαταλέγεται στις ελληνοτουρκικές διαφορές. Είναι ζήτημα που άπτεται της θρησκευτικής ελευθερίας. Και είναι επίσης θέμα κρίσιμο για το Οικουμενικό Πατριαρχείο που για να παραμένει ζωντανό πρέπει να συνεχίσουν να «βγαίνουν» ιερείς στον Βόσπορο. Η Χάλκη ήταν επίσης θέμα που ενδιέφερε την Ευρώπη και ο Ταγίπ Ερντογάν το χειρίστηκε έξυπνα γιατί το εκμεταλλεύθηκε στην εσωτερική πολιτική. Ηθελε η Ευρώπη απόδειξη θρησκευτικής ελευθερίας ώστε να βεβαιωθεί πως η Τουρκία είναι μια κανονική Δημοκρατία; Μάλιστα. Αλλά η θρησκευτική ευκαιρία δεν αφορά μόνο τη Χάλκη. Αφορά και άλλα πράγματα – όπως το Ισλάμ που χώριζε το κόμμα του Ερντογάν από τους Κεμαλιστές. Μαζί με το ένα έτρεξαν λοιπόν και τα άλλα, έστω και αν στο μεταξύ η ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας ατόνησε. Ούτε οι Αμερικανοί δεν την πολυσπρώχνουν ως ατζέντα. Ενώ έχει κυριαρχήσει πλέον το δόγμα Νταβούτογλου που θέλει την Τουρκία να παίζει ρόλο περιφερειακής υπερδύναμης.

ΟΛΑ αυτά ξαναήλθαν στον αφρό τώρα που ο Σαμαράς πάει Ισραήλ. Η προσέγγιση της Ελλάδας με τους Ισραηλινούς έχει αλλάξει τα δεδομένα. Και δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι το θέμα της Χάλκης έρχεται στον αφρό και συνδέεται από τον Ερντογάν, τον Νταβούτογλου και τον Εγκεμέν Μπαγίς με το θέμα της εκλογής μουφτή στη Θράκη. Και ο μεν Ερντογάν μίλησε για «τουρκική κοινότητα» στη Θράκη, ενώ παράλληλα όλοι ξέρουν ότι η εκλογική διαδικασία, ακόμη και για ανάδειξη ιερέα, λειτουργεί ως πρόπλασμα που οδηγεί μακροπρόθεσμα – αν βοηθά και η δημογραφία – σε τάσεις αυτονόμησης.

 ΩΣ συνήθως η Τουρκία ακόμη και για να δώσει κάτι που υποχρεούται ζητάει αμέσως να πάρει κάτι που αλλάζει τα δεδομένα. Αυτό συμβαίνει στη Θράκη. Και αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο τα ελληνοτουρκικά είναι παγωμένα επί δεκαετίες, με τις διαφορές να μένουν άλυτες. Το ερώτημα εδώ είναι τι ρόλο παίζει ο χρόνος. Γιατί από τη μια μεριά είναι η πληθυσμική έκρηξη των μουσουλμάνων στη Θράκη. Και από την άλλη η ασφυξία που απειλεί το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Είναι προφανές ότι οι Τούρκοι θεωρούν ότι η κλεψύδρα του χρόνου είναι με το μέρος τους. Το ερώτημα είναι αν και πώς μπορεί να τη γυρίσει ανάποδα η ελληνική πλευρά.