Για ποια ανατροπή μιλάμε;

Πριν από λίγες ημέρες εμφανίστηκε ο αρχηγός του ΣΥΡΙΖΑ Αλέξης Τσίπρας, την πρώτη ημέρα στα σχολεία, σε ένα ΕΠΑΛ, και χαιρέτισε τη σχολική χρονιά λέγοντας στα παιδιά να κάνουν ανατροπή. Αραγε τι είχε στο μυαλό του ο κ. Τσίπρας όταν έλεγε σε παιδιά 16 χρόνων να κάνουν ανατροπή;

Η γνώση είναι η πιο ανατρεπτική διαδικασία. Αυτό που γνωρίζουμε τώρα ανατρέπει το καθεστώς που γνωρίζαμε λίγο πριν. Επομένως, αν υποθέσουμε ότι κάποιος, η οποιαδήποτε κυβέρνηση, θέλει να εφαρμόσει ένα μέτρο για το οποίο οι καθηγητές των μαθητών ή οι ίδιοι οι μαθητές δεν συμφωνούν, λογικά θα πρέπει το μέτρο αυτό να είναι αντιεκπαιδευτικό. Αρα όταν επιλέγεις σαν μέτρο πίεσης προς αυτόν που θέλει – σύμφωνα με τη δική σου αντίληψη – να κάνει κακό στην εκπαίδευση, να κλείσεις ή να καταλάβεις το σχολείο και να το γεμίσεις επιγραφές στους τοίχους, ουσιαστικά του κάνεις το κέφι. Δηλαδή, καταλαμβάνοντας τον τόπο όπου διαδραματίζεται η ανατροπή που θα κάνεις μεθαύριο μαθαίνοντας γράμματα, τα οποία είναι το εργαλείο της δύναμής σου για ανατροπή, ουσιαστικά καταδικάζεσαι στην αποτυχία και στην αμάθεια. Και αυτός που θεωρεί την Παιδεία μέσο ανατροπής πρέπει να προβάλλει πώς επιτυγχάνουν να δημιουργήσουν ανάπτυξη οι απόφοιτοι ορισμένων πανεπιστημίων του εξωτερικού με τις συμπεριφορές τους εκεί. Οι οποίες, σίγουρα, είναι πολύ διαφορετικές από αυτές που προβάλλονται εδώ ως ανατρεπτικές.

Οι απόφοιτοι του ΜΙΤ στις ΗΠΑ, ας πούμε, στη μητρόπολη του καπιταλισμού, όπου όμως κάποιος διδάσκεται πώς θα δημιουργήσει ανάπτυξη για τον τόπο του, έχουν δημιουργήσει 4.000 εταιρείες σε όλο τον κόσμο με συνολικό ετήσιο κύκλο εργασιών περί τα 256 δισ. δολάρια. Η αμερικανική Association of University Technology Managers αναφέρει ότι, κατά το οικονομικό έτος 2010, η
δραστηριότητα μεταφοράς τεχνολογίας των πανεπιστημίων στις ΗΠΑ οδήγησε στην εμφάνιση 658 νέων προϊόντων, στην ίδρυση 596 νέων επιχειρήσεων έντασης γνώσης, εκ των οποίων οι 435 είχαν έδρα κοντά στο πανεπιστήμιο από όπου προήλθε η γνώση, σε κύκλο εργασιών ύψους 2,3 δισ. δολαρίων από συμβάσεις εκχώρησης, στην υποβολή 12.109 αιτήσεων για διπλώματα ευρεσιτεχνίας, ενώ αποκτήθηκαν 3.417 πατέντες.

Κατά τη γνώμη μου, όταν κάποιος θέλει να κάνει ανατρεπτικούς τους νέους θα πρέπει να βγάζει ημερολόγια που θα προβάλλουν τέτοιες ειδήσεις, όχι να βάζει στα ημερολόγια φωτογραφία ενός οργισμένου νέου με καλυμμένο πρόσωπο να πετάει μία μολότοφ. Τέτοια θα ήθελα να λέει ο κ. Τσίπρας και τότε πραγματικά θα τον θεωρούσα ανατρεπτικό.

Οπως επίσης, όταν μιλάει σε φοιτητές, θα ήθελα την γνώμη του για το παρακάτω. Στη συντριπτική τους πλειονότητα οι υποψήφιοι διδάκτορες είναι άμισθοι. Ουσιαστικά, είναι οι «μαύροι» μιας μελανής πλευράς του συστήματος της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης στη χώρα μας. Χωρίς καμία αξιολόγηση τις περισσότερες φορές, με μόνο κριτήριο, αν δεχθούν να δουλέψουν τσάμπα, την εγγραφή τους για διδακτορικό – και εκεί αρχίζει ένας Γολγοθάς που οι ίδιοι δεν γνωρίζουν. Ο άμισθος υποψήφιος διδάκτορας κατ’ αρχάς είναι ένας σκληρά εργαζόμενος ο οποίος δεν πρόκειται να αποκτήσει ποτέ ταξική συνείδηση, γιατί απλά δουλεύει τσάμπα. Είναι, δηλαδή, δούλος. Αρα, αν υποτεθεί ότι οι «προοδευτικές» διοικήσεις των παντός είδους εργαζομένων στα ΑΕΙ έπρεπε να πουν κάτι, κατά τη γνώμη μου θα όφειλαν να μην επιτρέπουν τέτοια κατάσταση. Οι ισχυρισμοί ότι είναι εκπαιδευόμενοι δεν αντέχουν σε καμία κριτική και είναι αστείοι. Δεν υπάρχει χώρα στον κόσμο που οι διδάκτορες να δουλεύουν τσάμπα.

Βέβαια, αυτή η κατάσταση βολεύει καθηγητές που δεν μπορούν να εξασφαλίσουν χρήματα από ανταγωνιστικά προγράμματα στους διδάκτορές τους, επειδή δεν είναι ανταγωνιστικοί στην έρευνά τους. Και όταν ακούν για ανταγωνισμό τους πιάνει κρύος ιδρώτας. Αν, κύριε, δεν μπορείς να εξασφαλίσεις προγράμματα σήμερα, τότε, εφόσον δεν μπορείς να δώσεις θέση εργασίας σε έναν άνεργο πτυχιούχο, καλό θα είναι να ερωτηθεί η κοινωνία αν επιθυμεί να πληρώνει έναν καθηγητή ΑΕΙ ο οποίος έχει στη δουλειά έναν άνεργο χωρίς να τον πληρώνει, ανασφάλιστο, και χωρίς να του διασφαλίζει έστω κάτι. Το μόνο που συντηρεί αυτός ο καθηγητής είναι ένα σάπιο καθεστώς ανίκανων να προσαρμοστούν σήμερα καθηγητών.

Για αυτά θα ήθελα να μιλάει σήμερα κάποιος που θέλει να προτρέπει τους νέους σε ανατροπή. Για πραγματική και ουσιαστική ανατροπή. Μια ανατροπή που θα κινήσει την κοινωνία προς τη σωστή κατεύθυνση.

Ο Δημήτρης Κουρέτας είναι καθηγητής Βιοχημείας, αναπληρωτής πρύτανης στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας