[Γνώμη] Το φάντασμα της κρίσης επιστρέφει

Η πολιτική αστάθεια στην Ιταλία αποκαλύπτει το φάντασμα της κρίσης στη ζώνη του ευρώ. Μπορεί η Γηραιά Ηπειρος να βλέπει το τέλος της κρίσης να έρχεται, αλλά το χτύπημα που κατάφερε ο Σίλβιο Μπερλουσκόνι στον κυβερνητικό συνασπισμό τού Ενρίκο Λέτα και η προοπτική μιας νέας προεκλογικής εκστρατείας είναι πιθανό να θέσουν σε κίνδυνο αυτή την αδύναμη ανάρρωση. Χθες, οι αγορές αντέδρασαν άσχημα. Το Χρηματιστήριο του Μιλάνου άνοιξε με πτώση 2%, ενώ τα ιταλικά σπρεντ έφθασαν στο ανώτατο σημείο τους από τα τέλη Ιουνίου.

Για τη ζώνη του ευρώ η πολιτική κρίση στην Ιταλία προστίθεται στις δυσκολίες που συναντάμε στις άλλες χώρες του Νότου. Στις δημοτικές εκλογές της περασμένης Κυριακής, οι Πορτογάλοι έστειλαν στην κυβέρνησή τους ένα ξεκάθαρο μήνυμα: δεν αντέχουν πλέον τη λιτότητα που έχει επιβάλει η τρόικα. Στις 29 Σεπτεμβρίου, η τρόικα διέκοψε την επίσκεψή της στην Αθήνα. Αναμένει προόδους στα θέματα των ιδιωτικοποιήσεων και της μείωσης των δημοσίων υπαλλήλων. Οσο για την Ισπανία, ελπίζει να βγει από το ευρωπαϊκό πρόγραμμα που υιοθετήθηκε για την αναδιάρθρωση των τραπεζών. Η οικονομία της, πάντως, παραμένει πολύ εύθραυστη και η ανεργία έχει φθάσει σε ύψη ρεκόρ.

Ορισμένοι αναλυτές, πάντως, δεν πιστεύουν ότι οι χώρες της περιφέρειας θα βυθιστούν και πάλι στο χάος. Ο πρώτος λόγος είναι ότι οι γερμανικές εκλογές τελείωσαν. Από την άλλη πλευρά, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα είναι έτοιμη, αν χρειαστεί, να αναλάβει δράση παρέχοντας ρευστότητα στα πιστωτικά ιδρύματα της Ιταλίας, της Πορτογαλίας και της Ισπανίας. Ο τρίτος λόγος είναι ότι οι αγορές έχουν μάθει να βλέπουν τις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου ανεξάρτητα τη μία από την άλλη και όχι πια σαν ένα ομοιογενές μπλοκ. Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι μια αύξηση των ιταλικών επιτοκίων δεν επηρεάζει τα ισπανικά ή τα πορτογαλικά επιτόκια.

Σε κάθε περίπτωση, οι επόμενες εβδομάδες θα είναι καθοριστικές για την Ιταλία όπως και για τη ζώνη του ευρώ. Τα προβλήματα που πρέπει να αντιμετωπισθούν είναι ακόμη πολλά. Χωρίς μια γερή επιστροφή στην ανάπτυξη, το ελληνικό χρέος (160% του ΑΕΠ), το ιταλικό (127% του ΑΕΠ) και το πορτογαλικό (127% του ΑΕΠ) δύσκολα θα παραμείνουν βιώσιμα. Ηδη πολλοί ειδικοί προβλέπουν νέες αναδιαρθρώσεις, όπως αυτές που έχουν γίνει στο παρελθόν για την Ελλάδα από τους πιστωτές της.