Ανγκελα Μέρκελ: Το μυστικό της ήρεμης δύναμης

^«Μια ισχυρή Γερμανία σε μια ισχυρή Ευρώπη», ήταν το σύνθημα της Ανγκελα Μέρκελ στην τελευταία προεκλογική της εμφάνιση. Η υποψήφια Καγκελάριος υποσχέθηκε με την ίδια ανάσα στους γερμανούς ψηφοφόρους ακόμα τέσσερα χρόνια ευημερίας και στους ευρωπαίους πολίτες περισσότερες μεταρρυθμίσεις και λιτότητα -φρόντισε μάλιστα να διαβεβαιώσει ότι παραμένει κατηγορηματικά αντίθετη στην έκδοση ευρωομολόγων. Σκληρή στο εξωτερικό, πράα στο εσωτερικό.

Οι Γερμανοί αγαπούν την ησυχία. Αν σε κάποια πολυκατοικία ένα ζευγάρι υψώσει λίγο τη φωνή, είναι βέβαιο πως πολύ σύντομα, θα ακουστεί από κάποιο ανοιχτό παράθυρο η φράση «Ruhe da!» («Ησυχία!»). Κι αυτός, όσο και αν ακούγεται παράξενο, θεωρείται από τους ίδιους τους γερμανούς αναλυτές ο πρωταρχικός λόγος για τον οποίο η Μέρκελ θριάμβευσε χθες: έχει καταλάβει, περισσότερο από κάθε άλλο πολιτικό, την ανάγκη των γερμανών ψηφοφόρων για «Ruhe».

Η ίδια κράτησε την προεκλογική της εκστρατεία σε ιδιαίτερα χαμηλούς έως και ανιαρούς τόνους. Σπάνια αναφερόταν ονομαστικά στον Σοσιαλδημοκράτη αντίπαλό της Πέερ Στάινμπρουκ. Οι αφίσες της διακήρυτταν απλώς «Μέρκελ: Καγκελάριος για τη Γερμανία» ή «Επιτυχημένοι μαζί». Τις τελευταίες εβδομάδες έφτασε να χρησιμοποιήσει ένα σύνθημα που λανσάρισε ο πρώτος μεταπολεμικός καγκελάριος της Γερμανίας, ο Κόνραντ Αντενάουερ: «Οχι πειράματα». Και δεν δίστασε, μέσω του προεκλογικού της μανιφέστου, να απευθυνθεί στο υποσυνείδητο των Γερμανών: «Ενας στους δύο Γερμανούς νιώθει να ενοχλείται από τον θόρυβο», διαπίστωνε διαβεβαιώνοντας πως το κόμμα της θα λάβει μέτρα ώστε να βελτιώσει την κατάσταση.    

Εύκολα μπορεί να μπει κανείς στον πειρασμό, επισημαίνει το περιοδικό «Spiegel», να αποδώσει κανείς την πολιτική προσωπικότητα και το χαμηλό προεκλογικό προφίλ της Μέρκελ σε δύο καινοφανή για καγκελάριο της Γερμανίας χαρακτηριστικά της: ότι είναι γυναίκα και ότι μεγάλωσε στην πρώην Ανατολική Γερμανία. Ετσι, όμως, θα υποτιμούσε την πολιτική της οξυδέρκεια. Αρκεί να αναλογιστεί κανείς την άνοδό της στην κορυφή του CDU. Τον Δεκέμβριο του 1999, με τον τότε καγκελάριο Χέλμουτ Κολ στη δίνη ενός σκανδάλου προεκλογικής χρηματοδότησης, η Μέρκελ τού γύρισε δημοσίως την πλάτη με ανοιχτή επιστολή της στη «FAZ». Ηταν μια κίνηση που σφράγισε το τέλος του Κολ, του πολιτικού της μέντορα, και της επέτρεψε να ανέλθει γρήγορα στην ιεραρχία, αφήνοντας πίσω όλους τους πιστούς οπαδούς του. Ανέλαβε την προεδρία του κόμματος μόλις δύο μήνες αργότερα.

Η προεκλογική εκστρατεία του 2005 της προσέφερε ακόμα ένα σημαντικό μάθημα. Παρότι οι δημοσκοπήσεις ήθελαν τον καγκελάριο Γκέρχαρντ Σρέντερ στα τάρταρα, η Μέρκελ παραλίγο να χάσει εκείνη τη χρονιά στηρίζοντας την προεκλογική της εκστρατεία στην «ειλικρίνεια» – μεταξύ άλλων, υποσχόταν μεταρρυθμίσεις και μια αύξηση 2% στον φόρο επί των πωλήσεων. Το αποτέλεσμα ήταν μια καγκελάριος που προτιμά να περιμένει προτού πάρει αποφάσεις. Και μια ηγέτις που φρόντισε να καταλάβει σιγά σιγά, υιοθετώντας προτάσεις των αντιπάλων της, όλο το κέντρο του γερμανικού πολιτικού φάσματος.

ΑΛΩΣΕ ΤΟ ΚΕΝΤΡΟ. Επειτα από το πυρηνικό δυστύχημα στη Φουκουσίμα, που εκτόξευσε το ποσοστό των Πρασίνων στο 23%, η Μέρκελ ανακοίνωσε τη σταδιακή εγκατάλειψη της πυρηνικής ενέργειας υπέρ των εναλλακτικών μορφών ενέργειας. Εκανε το ίδιο με τους Σοσιαλδημοκράτες αυξάνοντας σημαντικά τα κοινωνικά επιδόματα για τις γερμανικές οικογένειες, επιζητώντας συμφωνίες για τη θέσπιση κατώτατων μισθών (αν και μόνο ανά κλάδο), λέγοντας πως θέλει να ελέγξει τα ταχέως αυξανόμενα ενοίκια. Με την τακτική αυτή προκάλεσε πολιτική ασφυξία στους αντιπάλους της. Παράλληλα, εξασφάλισε την αιώνια ευγνωμοσύνη των ψηφοφόρων για το γεγονός ότι, παρότι η Καγκελάριος έχει κάνει τη ζωή δύσκολη για τους πολίτες του ευρωπαϊκού Νότου, η γερμανική οικονομία παραμένει ισχυρή.  

Η ειρωνεία, επισημαίνει το «Spiegel», είναι ότι η Μέρκελ δεν θα μπορεί να εγγυάται τη «Ruhe» για πολύ ακόμα. «Το πιθανότερο είναι πως οι επανειλημμένοι της υπαινιγμοί ότι η κρίση είναι σε μεγάλο βαθμό υπό έλεγχο σύντομα θα διαψευστούν. Στο εσωτερικό της Γερμανίας, το κόστος της ενέργειας έχει εκτοξευτεί, οι δαπάνες για τις υποδομές υστερούν και η επιχειρηματική κοινότητα απαιτεί ανάληψη δράσης σε διάφορα ζητήματα. Αλλά οι Γερμανοί παραμένουν βέβαιοι ότι η «Mutti» («Μαμά») θα φροντίσει για όλα».