Ακίνητη κινητικότητα

Η κινητικότητα, αναφορικά με το προσωπικό του κρατικού μηχανισμού, είναι ένας από εκείνους τους δεκάδες όρους στον καθ’ ημάς «δημόσιο διάλογο» που γίνονται φαντάσματα πριν καλά καλά προλάβουν να λειτουργήσουν ως ζωντανές έννοιες: επαναλαμβάνονται σαν μάντρα από χείλη πολιτικών, τηλεοπτικά δελτία ειδήσεων, ρεπορτάζ εφημερίδων, με τόσο καταιγιστική συχνότητα, τόσο στερεοτυπικό και μηχανικό τρόπο, ώστε σύντομα γίνονται ένας βόμβος γύρω μας, έχοντας χάσει τις νοηματικές συναρτήσεις τους, έχοντας πάψει να σημαίνουν κάτι συγκεκριμένο και σαφές. Είναι σαν εκείνον τον άλλο όρο, τις περίφημες «προκλήσεις» των γειτόνων μας, οι οποίες έχουν πάψει προ πολλού να μας προκαλούν, γιατί μια αποστεωμένη, κωδική ονομασία υποκαθιστά πλέον τα γεγονότα. Και μάλιστα δεν τα υποκαθιστά απλώς αλλά τα συσκοτίζει, αφού πρώτα έχει αμβλύνει, με τη συνεχή επανάληψη, τόσο την ευαισθησία όσο και την κρίση μας.
Αυτός είναι άλλωστε ο πραγματικός σκοπός. Τέτοια μάντρα επινοούνται και τίθενται σε κυκλοφορία όχι για να σκεφτόμαστε το ζήτημα που τα γέννησε, αλλά για να το ξεχνάμε. Οχι για να κινητοποιούν, αλλά για να αδρανοποιούν. Οχι για να αλλάξει κάτι που πρέπει να αλλάξει, αλλά για να μείνει βολικά στάσιμο. Επειτα από τουλάχιστον έναν χρόνο «συζήτησης» για την κινητικότητα των δημοσίων υπαλλήλων το θέμα έχει κουράσει την κοινή γνώμη όπως λίγο παλιότερα το Κυπριακό, για πολύ παρόμοιους λόγους, ενώ η ίδια η λέξη έχει φτάσει να προκαλεί τόση αναγούλα όση μια πέμπτη ή δέκατη μερίδα πατσά. Με τον τρόπο αυτό θολώνεται η ουσία του προβλήματος, εκείνη που κάνει επιτακτική την επίλυσή του, και διαιωνίζεται η υπάρχουσα κατάσταση, χωρίς πολλές αντιδράσεις (τουλάχιστον στο εσωτερικό της χώρας). Ο «δημόσιος διάλογος» στην Ελλάδα πετυχαίνει τον διαλεκτικό άθλο να εξασφαλίζει την ακινησία μέσω της υπερκινητικότητας.

Ενας άλλος όρος που έχει βρικολακιάσει είναι οι Πανελλαδικές Εξετάσεις. Ενας θεσμός που δεν θα έπρεπε καν να υπάρχει και πράγματι δεν υπάρχει με τέτοια σύλληψη και μορφή στις σοβαρές χώρες γίνεται κάθε χρόνο  πρώτη είδηση στα ΜΜΕ, θρίλερ για το Πανελλήνιο, πρόξενος αυτοκτονιών ή ακόμη και φόνων λόγω του άγχους, της απογοήτευσης ή της νευρικής κατάρρευσης. Τι είναι αυτό που κάνει εθνικό ζήτημα μια τεχνική διαδικασία, η οποία κανονικά θα έπρεπε να αφορά μόνο τις επαγγελματικές φιλοδοξίες των διαγωνιζομένων και των οικογενειών τους; Αποτελεί κοινό μυστικό ότι όλη η αγωνία γύρω από τις Πανελλαδικές Εξετάσεις παράγεται από την πίεση για την απόκτηση ενός χαρτιού που, μαζί με κάποια ειδικότερα, γνωστά σε όλους «προσόντα», θα οδηγήσει στην αναπαυτική και διά βίου σίγουρη αγκαλιά του Δημοσίου, κατά δεύτερο δε λόγο (ή ως λύση ανάγκης) σε μια καλή θέση στον ιδιωτικό τομέα. Επειδή όμως δεν είναι πολύ καθωσπρέπει να ομολογείται αυτό δημόσια, το σκεπάζουμε με την ευγενή φορεσιά της «δίψας για μόρφωση» και του «δικαιώματος στη γνώση», δίνοντάς του έτσι τα διαπιστευτήρια για να καλωσοριστεί στον Ολυμπο των εθνικών ιδανικών, στην κιβωτό των αρετών του ελληνικού λαού και στις λυρικές επιφυλλίδες των εφημερίδων. Οσο για το είδος της γνώσης και την ωφελιμότητά της για μια χώρα που υποτίθεται ότι παλεύει για να ξανασταθεί στα πόδια της, αυτό είναι ένα καλό θέμα για επίδειξη ρητορικής δεξιοτεχνίας στην ατελεύτητη παράσταση που λέγεται «δημόσιος διάλογος», ενώ αν παρ’ ελπίδα κάποιο κυβερνητικό όργανο, κυριευμένο από μεταρρυθμιστικό αμόκ, το πάρει στα σοβαρά, θα φροντίσουν η απεργιακή και η καταληψιακή δράση για τη διατήρηση της ευλογημένης αδράνειας.

Αυτό μας φέρνει στις εθιμικές αγωνιστικές κινητοποιήσεις των ημερών, που είναι και η ύψιστη μορφή της ακίνητης κινητικότητας. Για άλλη μια φορά ο σαματάς γύρω από τα συντεχνιακά συμφέροντα των εκπαιδευτικών συγκαλύπτει, απολύτως μεθοδευμένα, το πραγματικό πρόβλημα της παιδείας μας, για τη διαιώνιση του οποίου οι ίδιοι οι εκπαιδευτικοί έχουν τεράστιο μερίδιο ευθύνης. Σε κανένα άλλο μέρος του κόσμου η δημόσια μέση εκπαίδευση δεν παρωδεί τόσο ασύστολα τον εαυτό της και τον ρόλο της. Πουθενά αλλού η παραπαιδεία (αν υπάρχει) δεν έχει τέτοια βαρύτητα, ασύγκριτα μεγαλύτερη από της επίσημης, πουθενά αλλού δεν είναι εκ των πραγμάτων υποχρεωτική για τα παιδιά και τις οικογένειές τους, γονατίζοντας αυτές οικονομικά και αποστεγνώνοντας εκείνα ψυχικά, στην πιο εύχυμη φάση της ζωής τους, με το εξουθενωτικό ντρεσάρισμα στη μηχανική εφαρμογή πληροφοριών τις οποίες θα πετάξουν αμέσως, ως άχρηστες που θα είναι πια, μόλις πάρουν το πολυπόθητο εισιτήριο για κάποιο ΑΕΙ. Σε κανένα άλλο εκπαιδευτικό σύστημα η παπαγαλία δεν είναι η κατ’ εξοχήν μέθοδος μάθησης, σκοτώνοντας κάθε ενδιαφέρον για το περιεχόμενο της γνώσης. Πουθενά αλλού δεν ισχύει ο αντιδραστικός, υστερόβουλος και ιδιοτελής θεσμός του ενός σχολικού συγγράμματος.

Σε καμιά άλλη χώρα, με εξαίρεση (υποθέτω) κάποια ισλαμικά κράτη, οι μαθητές δεν κατηχούνται ώς το τέλος της εγκύκλιας παιδείας στην κρατούσα θρησκεία και το εκκλησιαστικό τελετουργικό της, λες και το κράτος αμφιβάλλει για την πειστικότητα των ίδιων των  δογμάτων που θέλει να ενσταλάξει στους υπηκόους του. Σε καμιά χώρα που δίνει αληθινή σημασία στην εκπαίδευση οι μαθητές δεν μαθαίνουν τόσο λίγα για τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό όσο τα ελληνόπουλα, γιατί εμάς δεν μας ενδιαφέρει το πνεύμα ή η αισθητική των αρχαίων κειμένων αλλά η «εκμάθηση» της αρχαίας ελληνικής, ώστε να το βάλουν καλά στο μυαλό τους τα παιδιά μας ότι είναι η ίδια γλώσσα με αυτή που μιλάμε σήμερα. Και παρ’ όλα αυτά, οι μορφωμένοι ξένοι μπορούν να απαγγείλουν στο πρωτότυπο πολύ περισσότερους στίχους από τον Ομηρο ή τον Σοφοκλή, και με πολύ καλύτερη κατανόηση, από ό,τι εμείς με τις αναρίθμητες ώρες Αρχαίων Ελληνικών που κάναμε στο σχολείο.     
Για όλα αυτά τα αίσχη της παιδείας μας δεν έκαναν ποτέ, μα ποτέ κάποια κινητοποίηση οι λάβροι συνδικαλιστές της εκπαιδευτικής κοινότητας. Και γιατί να κάνουν άλλωστε; Είναι αγαστοί σύμμαχοι των κυβερνήσεων στην υπεράσπιση του τέλματος που λέγεται ελληνική παιδεία. Απλώς τσακώνονται με αυτές περιοδικά για την κατανομή κάποιων συστατικών από τον δυσώδη βιότοπό του.