[Γνώμη] Η αντίστροφη μέτρηση άρχισε

Oταν ο Μουαμάρ Καντάφι κλήθηκε να πείσει τον κόσμο πριν από 10 χρόνια ότι πραγματικά σκόπευε να εγκαταλείψει τα χημικά όπλα, έσυρε κεφαλές πυραύλων και βόμβες στην έρημο και τις ισοπέδωσε με μπουλντόζες. Οταν ο Σαντάμ Χουσεΐν, που ηττήθηκε στον Πόλεμο του Κόλπου το 1991, χρειάστηκε να δείξει ότι διέλυε το χημικό του οπλοστάσιο, Ιρακινοί με ένα κομμάτι ύφασμα για προστασία στο πρόσωπο πέταξαν κάποιους βιολογικούς παράγοντες σε χαντάκια και τους έβαλαν φωτιά σοκάροντας τους επιθεωρητές που παρακολουθούσαν με ειδικές στολές.

Ειδικοί στα όπλα και διπλωμάτες λένε ότι εάν ο Πρόεδρος Μπασάρ αλ Ασαντ έχει σοβαρό σκοπό να συμμορφωθεί με την ιστορική συμφωνία που ανακοινώθηκε στη Γενεύη το Σάββατο, θα πρέπει να αναλάβει εξίσου δραστικά μέτρα τις επόμενες εβδομάδες. Οτιδήποτε λιγότερο από άμεση επίδειξη προθυμίας, λένε, θα αποτελέσει σημάδι ότι ο Ασαντ θέλει να καθυστερήσει τη διαδικασία, θεωρώντας ότι ο χρόνος είναι στο πλευρό του καθώς θα σβήσουν οι μνήμες από την επίθεση με χημικά που σκότωσε περισσότερα από 1.400 άτομα και προκάλεσε στρατιωτική αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ.

Η ταχύτητα είναι το κλειδί υποστηρίζουν οι ειδικοί. «Εχεις περιορισμένο χρόνο προκειμένου να κάνεις όσο πιο πολλά μπορείς με τη μέγιστη πολιτική υποστήριξη», σχολιάζει ο Ντέιβιντ Κέι, που είχε αναλάβει σημαντικές αποστολές στη δεκαετία του 1990 για τον εντοπισμό και καταστροφή των μη συμβατικών όπλων του Ιράκ. «Η  πολιτική στήριξη θα αρχίσει να ατονεί. Οι άνθρωποι που σε βοηθούν θα αρχίσουν να κουράζονται. Αρα, πρέπει να κάνεις όσο περισσότερα μπορείς και όσο πιο γρήγορα».

Ομως η καταστροφή χημικών παραγόντων είναι μια προσεκτική διαδικασία και για να γίνει με ασφάλεια μπορεί να χρειαστούν και δεκαετίες. Ακόμα και τα προκαταρκτικά στάδια περικλείουν δυνητικά πολιτικά εμπόδια και οικολογικούς κινδύνους παράλληλα με πιθανότητες εκδήλωσης σύγχυσης και δόλου.

«Δεν χρειάζεται να προκαλέσουμε άλλη μια καταστροφή με χημικά όπλα. Η Συρία είχε ήδη αρκετές από αυτές», λέει ανώτατο στέλεχος της αμερικανικής κυβέρνησης που γνωρίζει τα όσα διημείφθησαν στις συναντήσεις για τον εντοπισμό και παράδοση χημικών όπλων που συσσώρευσε το καθεστώς τις τρεις τελευταίες δεκαετίες. Αν ο Ασαντ δεν προβεί σε «μια μεγάλη επίδειξη καταστροφής τους» προκειμένου να αποδείξει ότι τηρεί τη συμφωνία, προσθέτει, «η όλη διαδικασία θα αποτύχει».

Ο Ρόμπερτ Τζόσεφ, πρώην αξιωματούχος εθνικής ασφάλειας επί Μπους, που συνέβαλε στον καθορισμό των όρων για την καταστροφή του πυρηνικού προγράμματος και του χημικού οπλοστασίου της Λιβύης, υποστηρίζει ότι η Λιβύη συμμορφώθηκε «επειδή η ηγεσία της πίστευε ότι θα δεχόταν επίθεση» εάν δεν εγκατέλειπε τα προγράμματα εκείνα. «Αμφιβάλλω αν ο Ασαντ ανησυχεί για κάτι τέτοιο σήμερα», υποστηρίζει, αν και στελέχη του Λευκού Οίκου επιμένουν πως η ανακοίνωση του Προέδρου Ομπάμα, ότι διατηρεί στρατιωτικές δυνάμεις στη Μεσόγειο σε επιφυλακή, αυτό το μήνυμα στέλνει.

Σύμφωνα με τον Τζόζεφ, αυτό που θα χρειαζόταν τώρα είναι ο Ασαντ να διακηρύξει δημοσίως ότι θα καταστρέψει το χημικό του οπλοστάσιο «χωρίς όρους». Ομως γνωρίζει ότι και ο Σαντάμ Χουσεΐν και ο Καντάφι ανατράπηκαν και εκτελέστηκαν κάποια χρόνια αφότου είχαν παραδώσει τα οπλοστάσιά τους. Και τουλάχιστον λόγω αυτού η Ιστορία δεν δημιουργεί κάποια κίνητρα για τον Ασαντ.