Η στρατηγική της έντασης

Τη – γνωστή από άλλες εποχές – στρατηγική της έντασης υιοθετεί ο ΣΥΡΙΖΑ, καθώς ο Αλέξης Τσίπρας καλεί τους πολίτες σε «ανυπακοή» μετά την έμμεση πλην σαφή προτροπή προς τους μαθητές να συμπαρασταθούν στην απεργία των καθηγητών. Την ίδια ώρα η κυβέρνηση Σαμαρά – Βενιζέλου επενδύει στη σταθεροποίηση της χώρας και προετοιμάζει την έξοδο από την κρίση με κύριο εργαλείο το πρωτογενές πλεόνασμα, στο οποίο έχει εστιάσει τις προσπάθειές του το υπουργείο Οικονομικών. Κάπως έτσι διαμορφώνονται τα πολιτικά πράγματα στο ξεκίνημα μιας περιόδου που είναι ιδιαίτερα κρίσιμη, αφού οδηγεί σε εκλογές. Οι αντίπαλες στρατηγικές αποτυπώνουν εντελώς διαφορετικές προσεγγίσεις, με τον ΣΥΡΙΖΑ να προσπαθεί να βγάλει τους πολίτες στον δρόμο και την κυβέρνηση να προσπαθεί να βγάλει τη χώρα από την ύφεση

Θα είναι αυτός – με την άδεια του Ριχάρδου Γ’ – ένας χειμώνας της διχόνοιας; Η αλήθεια είναι ότι το ξεκίνημα της νέας περιόδου έχει πρωτογενές πλεόνασμα οξύτητας καθώς ο ΣΥΡΙΖΑ επιχειρεί να μεταφέρει την αντιπαράθεση με την κυβέρνηση – αλλά και την τρόικα! – στα προαύλια των σχολείων. Την ίδια ώρα, η συμπολίτευση ΝΔ – ΠΑΣΟΚ βλέπει την οικονομία να ξαναγυρίζει στην ανάπτυξη το 2014, ενώ η Αθήνα θα έχει και την προεδρία της ΕΕ, κάτι που θα αλλάξει τη ζωή των κ.κ. Σαμαρά, Βενιζέλου και Στουρνάρα. Παρ’ όλ’ αυτά – με την άδεια του Σαίξπηρ -, το σκηνικό της ελληνικής πολιτικής είναι μαρμαρωμένο. ΝΔ και ΣΥΡΙΖΑ κινούνται κοντά στο 30%, χωρίς όμως το ένα κόμμα να μπορεί να «ξεκολλήσει» από το άλλο και να αποκτήσει ένα προβάδισμα που να υπερβαίνει τις 2,5-3 μονάδες του στατιστικού λάθους. Κοινώς, πρόκειται για ισορροπία τρόμου.

Δεν θέλουν να σκέφτονται νέα μέτρα

Θα είναι το 2014 η χρονιά που θα βγούμε – τεχνικά – από την κρίση; Σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, θα είναι. Καλά πληροφορημένη κυβερνητική πηγή μιλάει για ανάπτυξη της τάξεως του 1% τον επόμενο χρόνο. Το τρίτο τρίμηνο – χάρη στον τουρισμό – το ΑΕΠ πήγε πολύ καλύτερα του αναμενομένου και το 2013 αναμένεται να κλείσει με αρνητική ανάπτυξη λίγο πάνω από το 3%. Τα έσοδα είναι υπό έλεγχο και ο στόχος του πρωτογενούς πλεονάσματος εφικτός. Αυτό μας δίνει αυτόματα τη δυνατότητα να πάμε στο Eurogroup και να ζητήσουμε ελάφρυνση του χρέους που, το 2020, υπολογίζεται κάπως ανάμεσα στο 120 και 127%. Κούρεμα δεν αναμένεται, υπάρχουν όμως άλλες τεχνικές λύσεις. Ολα αυτά τα ξέρουν ήδη οι ξένοι. Υπουργός του οικονομικού κύκλου γύρισε βράδυ μεσοβδόμαδα από τις Βρυξέλλες και έτρεχε μεσάνυχτα από το αεροδρόμιο στο γραφείο του γιατί τον περίμεναν εκεί ιταλοί επενδυτές.

Στην ίδια φάση, η κυβέρνηση επιχειρεί τα πρώτα της βήματα στο γήπεδο της δημοσιονομικής χειραφέτησης. Στο υπουργείο Οικονομικών θέλουν να καταρτίσουν «δικό μας μεσοπρόθεσμο» ενόψει του 2016 και αποκλείουν το να ληφθούν πρόσθετα μέτρα. Κατά μία εκτίμηση, οι τροϊκανοί μπορεί να ζητήσουν μέτρα 4 δισ. για την επόμενη διετία, κάτι που η κυβερνητική πλευρά αποκλείει – «καλύτερα να παραδώσουμε τώρα στον ΣΥΡΙΖΑ» – έχοντας ως αντιπρόταση μέτρα της τάξεως των 2,2 δισ. που να είναι όμως διαρθρωτικά ή εξοικονόμησης και όχι ταμειακά. Ωστόσο, η αισιοδοξία αυτή για τα μακροοικονομικά – αλλά και η αίσθηση ότι μετά τις γερμανικές εκλογές τα πράγματα, ανεξαρτήτως αποτελέσματος, θα είναι ευκολότερα – δεν μπορεί να αποτυπωθεί σε μια ταχεία βελτίωση της πραγματικής οικονομίας που, όπως λέει παράγων της αγοράς, «είναι βούρκος». Με άλλα λόγια, η οικονομία δεν θα δώσει στην συμπολίτευση τα πολιτικά φτερά που αναζητά. Κάτι που εξηγεί την προσεκτική ομιλία του Αντώνη Σαμαρά στη ΔΕΘ.

«Τι θα πει ο λοχίας στη Μυτιλήνη;»

Το ΠΑΣΟΚ μπορεί να έχει ενσωματωθεί μια χαρά στην κυβέρνηση – «συνεννοούμαι μαζί τους μια χαρά», λέει υπουργός σε χαρτοφυλάκιο αιχμής στον τομέα του Δημοσίου – αλλά στο Μαξίμου εξακολουθούν να ανησυχούν για την αιμορραγία προς τα Δεξιά. Δηλαδή για την άνοδο της Χρυσής Αυγής. Αυτός ήταν και ο λόγος για τον οποίο άνθρωπος του Πρωθυπουργού επέμεινε να παραστεί σε μια από τις καθοριστικές συσκέψεις για τα ΕΑΣ, όπου κατέθεσε με πάθος την προσωπική του άποψη ότι «δεν μπορεί ένας λοχίας στη Μυτιλήνη να μάθει ότι η χώρα δεν έχει εθνική βιομηχανία που να παράγει σφαίρες και πυρομαχικά». Δεν του πέρασε.

Ωστόσο, και αυτή είναι η έννοια της ισορροπίας τρόμου, η σταθεροποίηση της οικονομίας δεν δικαίωσε την εκτίμηση του ΣΥΡΙΖΑ για πολιτικοοικονομικό αδιέξοδο – και κυβερνητική κατάρρευση – εντός του φθινοπώρου. Στην πραγματικότητα, τα οικονομικά δεν βοηθούν ούτε την κυβέρνηση με θετικό τρόπο ούτε την αξιωματική αντιπολίτευση με αρνητικό τρόπο. ΝΔ και ΣΥΡΙΖΑ είναι σαν δύο σκορπιοί σε ένα μπουκάλι. Προκειμένου να απεγκλωβισθεί πολιτικά, ο Αλέξης Τσίπρας έτρεχε στον αγιασμό την ώρα που ο ΣΥΡΙΖΑ «υιοθετούσε» την απεργία της ΟΛΜΕ. Είναι μια επιλογή που κορυφαίος υπουργός περιγράφει σοκαρισμένος ως «ανοιχτή απόπειρα ανατροπής της κυβέρνησης». Αν η Κουμουνδούρου στρέφεται στα μαθητικά προαύλια είναι γιατί – παρά τις γκρίνιες και τις διαφοροποιήσεις επιμέρους βουλευτών – η συμπολίτευση στέκεται στη Βουλή χωρίς μεγάλα προβλήματα. Ακόμη περισσότερο: η κυβέρνηση δεν έχει να ψηφίσει δύσκολα νομοσχέδια ή να περάσει άλλα μέτρα.

Το συμπέρασμα, όπως το περιγράφει άλλος υπουργός της κυβέρνησης, «είναι μια μάχη του Σομ που θα κρατήσει έως την άνοιξη». Δηλαδή ένας πόλεμος χαρακωμάτων κυβέρνησης και αξιωματικής αντιπολίτευσης, όπου η οικονομία δεν θα αποτελέσει αποφασιστικό όπλο. Περισσότερο θα μετρήσει η πολιτική διαχείριση ευρωεκλογών και αυτοδιοικητικών εκλογών – για την οποία όμως ουδείς είναι έτοιμος εκατέρωθεν.