[Ενστάσεις] Θεσσαλονίκη πάνω απ’ όλα

Την πρώτη φορά που «ανέβηκα» Θεσσαλονίκη πήγα στο Ντορέ, το καφενείο που είχε για στέκι ο Τάκης Κανελλόπουλος, ο σκηνοθέτης του «Ουρανού», τον οποίο, στα 1960, προσπαθούσε να επιβάλει στην ελληνική αγορά η νεαρή κριτικός Ροζίτα Σώκου, υπέρμαχος τότε του μοντερνισμού. Είχε μετακομίσει, το στέκι του ήταν στην Πλατεία Αριστοτέλους, στον Τόττη, στο πατάρι του οποίου στηνόταν και καμιά ψιλοποκίτσα. Περίμενα να συναντήσω έναν γίγαντα και με εξέπληξε που δεν ήταν καν αρτιμελής.

Αλλά ήταν όντως γίγαντας. Ενας πρωτότυπος καλλιτέχνης που υπεράσπισε την εκφραστική του ιδιοτυπία κόντρα σε όλα. Σαν πολλούς ακόμα καλλιτέχνες, από τους πολλούς που έβγαλε η Θεσσαλονίκη. Ολοι τους γίγαντες και κόντρα. Σαν τον Σαββόπουλο, ας πούμε – που άλλαξε το τραγούδι. Σαν τον Μανόλη Αναγνωστάκη, τον «ποιητή της ήττας», μεγάλο λυρικό, και ταυτόχρονα ηθική συνείδηση της Αριστεράς. Σαν τον Γιώργο Ιωάννου, που έφηβοι λατρεύαμε την απλότητα των περιγραφών του και μας στενοχωρούσε που ήταν δεξιός – ενώ εμείς παραδεχόμασταν μόνο τους αριστερούς. Σαν τον ιδιότυπο Χριστιανόπουλο, που επέμεινε, μονόχνοτος, να αρνείται τον μύθο που ο ίδιος έχτισε. Σαν τον Γιώργο Βαφόπουλο, τη Ζωή Καρέλλη, τον Αλέξη Ασλάνογλου, τον Πεντζίκη που ανακάτευε τη μεταφυσική με τα μαντζούνια των πελατών του φαρμακείου του. Σαν τον «καταραμένο» Γιώργο Κάτο, τα περίφημα Τραμάκια του οποίου ήταν μικρά βιβλιαράκια γεμάτα θησαυρούς. Σαν τον Αλέξανδρο Ζάννα και σαν τον Δημήτρη Μαρωνίτη – γενναίους στα Γράμματα και στις Ιδέες. Σαν τον τζαζ ισντρούχτορα Σάκη Παπαδημητρίου, σαν τη φωνάρα Γεωργία Συλλαίου. Σαν τον τσέχο γραφίστα και ποιητή Κάρολο Τσίζεκ, που σήμερα, από το βιβλίο του «Η λιμνοθάλασσα της Γεωργικής Σχολής» (εκδ. Κίχλη)  μελαγχολεί όσο μια πόλη-χωνευτήρι ταυτοτήτων, συνώνυμη της ελευθερίας και την ανοχής, έδωσε πολύ έδαφος στον επαρχιωτισμό των ψωμιάδηδων…

Κι όμως. Οταν σήμερα φτάνω στη Θεσσαλονίκη έχω την ίδια συγκίνηση όπως τότε. Πίσω από τη βιτρίνα ένας ανήσυχος, δημιουργικός κόσμος χτίζει τους μύθους τού σήμερα και του αύριο. Ζηλεύω όσους ζουν ανάμεσά τους.