[Επιφυλλίδα] Η βιομηχανία των αναμνήσεων

Η επιφυλλίδα θα μπορούσε να έχει τίτλο «Συλλογική παράνοια», θα  αδυνάτιζε όμως την επιχειρηματολογία της, έστω κι αν για μας θα παρέμενε αρκούντως πειστική. Στηρίζεται στο ρεπορτάζ των «ΝΕΩΝ» της προπερασμένης Παρασκευής 12 Ιουλίου, όπου διαβάσαμε για τον τζίρο των 280 εκατομμυρίων ευρώ που προκαλεί η διακαώς αναμενόμενη στη Μεγάλη Βρετανία γέννηση του πρώτου παιδιού του δούκα και της δούκισσας του Κέμπριτζ. Με έναν διαφωτιστικότατο υπότιτλο στο ρεπορτάζ, που λέει πως «μια τεράστια επιχείρηση διάθεσης αναμνηστικών έχει στηθεί γύρω από τα βασιλικά γεννητούρια». Με κορυφαίο σημείο – κατά τη γνώμη μας – της διαφημιστικής έκρηξης, τα μωρουδιακά με τη στάμπα «Γεννημένος για να βασιλεύω», που αποτελεί το μότο της αριστοκρατίας, και οι τιμές τους έχουν φθάσει στα ύψη.

ΣΚΕΦΘΕΙΤΕ, να είσαι ένας άνθρωπος «κανονικός», γιατρός, τραπεζικός υπάλληλος, εμποροϋπάλληλος, εργάτης, καταστηματάρχης, δικηγόρος, αρχιτέκτονας, και να θέλεις να υπάρξεις με το ενδιαφέρον σου για ένα γεγονός με το οποίο δεν πρόκειται να αποκτήσεις ποτέ την ελαχιστότερη ουσιαστική επαφή. Την περιφρόνηση ουσιαστικά που σου αποδίδεται με το γεγονός ότι αν απουσίαζες από τη φιέστα αυτή για τα γεννητούρια κανένας απολύτως δεν θα αντιλαμβανόταν την απουσία σου, φθάνει στη θέση σου να ήταν ο οποιοσδήποτε άλλος. Την αναξιοπρέπεια που συνιστά το γεγονός να θεωρείς τον εαυτό σου, με την υστερία για τα γεννητούρια, ένα είδος πρωταγωνιστή, ενώ όσοι πραγματικά πρωταγωνιστούν σε αυτά να μη σε υπολογίζουν ούτε καν ως κομπάρσο.

Και ενώ, χωρίς να σε υποχρεώνει κανείς, εκμηδενίζεις τον εαυτό σου και τον λογαριάζεις λιγότερο και από σκουπίδι με το να συμμετέχεις σε κάτι που δεν σε προϋποθέτει, γιατί η αχρηστεμένη από σένα τον ίδιο παρουσία σου θα γίνει σεβαστή και υπολογίσιμη όταν σφίξουν τα πράγματα και χρειαστεί να διεκδικήσεις την ίδια σου την ζωή σε σχέση με ανθρώπους «που έχουν γεννηθεί για να βασιλεύουν».

Τόση μωρία πια, ώστε να μη γίνεται κατανοητό ότι κανένας δεν έρχεται σε αυτή τη ζωή με έναν συγκεκριμένο προορισμό (πολύ περισσότερο «για να βασιλέψει»), γιατί μπορεί να είναι ανίκανος, βλαξ ή – υπάρχει και αυτό – να αηδιάζει με τον προορισμό που του έχουν ετοιμάσει. Η αναγνώριση ως υπαρκτού ενός προορισμού, πριν ο ίδιος ο άνθρωπος τον αποφασίσει, σημαίνει διαιώνιση ενός νοσηρού status quo, όπως είναι αυτό της βασιλείας.

ΚΑΘΕΝΑΣ δικαιούται να έχει τις αναμνήσεις του και να κολυμπάει μέσα σε αυτές σαν να μην υπάρχει τίποτε άλλο στον κόσμο, έστω και αν τελικά αποβαίνει εις βάρος του. Αναμνήσεις από μεγάλα πολιτικά και κοινωνικά γεγονότα, έστω και αν δεν συμμετείχε ενεργά και έμεινε θεατής τους. Αναμνήσεις από σημαντικά ή και ταπεινά καλλιτεχνικά γεγονότα, αναμνήσεις από την εντελώς προσωπική του ζωή, τις μοναδικές, στον βαθμό που αν λείψει ο ίδιος κανένας άλλος δεν θα μπορεί να τις ανακαλέσει.

Θα αντιτείνει όμως κάποιος: Δεν ισχύει το ίδιο ακριβώς με τους καλλιτέχνες – ηθοποιούς, σκηνοθέτες, εικαστικούς, συγγραφείς, μουσικούς – που δεν θα πληροφορηθούν ποτέ το όνομα ή την ύπαρξη όσων ακριβώς τούς καταχωρίζουν στις αναμνήσεις τους και πορεύονται με τα έργα τους; Πρόκειται για κάτι τελείως διαφορετικό. Με τους καλλιτέχνες δημιουργείται μια σχέση αόρατη αλλά υπαρκτή. Ευθύνονται σε μεγάλο βαθμό για τον ψυχικό κόσμο των ανθρώπων στους οποίους απευθύνονται. Ενώ η «σχέση» με τους βασιλείς καλλιεργείται μόνο για να διαιωνίζεται το νοσηρό κλίμα που τους συντηρεί.