Ο γιατρός που ένωσε τους κτηνοτρόφους

Τον αποκαλούν γιατρό, αφού μπορεί να μην έχει ασκήσει ποτέ το επάγγελμα, έχει όμως το πτυχίο της Ιατρικής. Τα τελευταία 12 χρόνια ωστόσο τον κέρδισε ένας άλλος κλάδος, αυτός του πρωτογενούς τομέα. Είχε το όραμα ενός Συνεταιρισμού Αγελαδοτρόφων που υλοποίησαν το 2011. Και σήμερα η προσπάθεια έχει τζίρο 30 εκατ. ευρώ!

Σε ηλικία 28 ετών, έχοντας ολοκληρώσει τις σπουδές του στο κρατικό Πανεπιστήμιο Ιατρικής και Φαρμακευτικής Carol Davila στο Βουκουρέστι και λίγο πριν ξεκινήσει την ειδικότητα, ο Θανάσης Βακάλης, με καταγωγή από τον Πλατύκαμπο Λάρισας, αποφάσισε να αλλάξει πορεία και να κάνει κάτι εντελώς διαφορετικό. Γνωρίζοντας από πρώτο χέρι τι εστί αγελαδοτροφία και παραγωγή γάλακτος, μιας και ο πατέρας του από τη δεκαετία του ’70 είχε κτηνοτροφική μονάδα με αγελάδες, αποφάσισε να ακολουθήσει αυτό τον δρόμο. Δεν ήταν παιδικό όνειρο, παρά απόφαση που έπρεπε να παρθεί τη δεδομένη στιγμή. «Η μονάδα παραγωγής αγελαδινού γάλακτος ήταν οικογενειακή επιχείρηση. Δεν υπήρχε άλλη διάδοχη κατάσταση και έτσι αποφάσισα να συνεχίσω το έργο του πατέρα μου. Ή θα έκλεινε ή θα αναλάμβανα εγώ», δηλώνει χαρακτηριστικά. Το 2001 ξεκίνησε άμεσα τον εκσυγχρονισμό της κτηνοτροφικής μονάδας καθώς και τη μετεγκατάστασή της σε άλλο σημείο του Πλατύκαμπου. Σήμερα θεωρείται μία από τις καλές σε μέγεθος μονάδες με 150 αγελάδες.

ΤΑ ΕΜΠΟΔΙΑ. Τον πρώτο καιρό είχε να αντιμετωπίσει αρκετές δυσκολίες. «Η χαμηλή τιμή παραγωγού, το αυξημένο κόστος παραγωγής και φυσικά η ανασφάλεια τού αν τον επόμενο μήνα θα βρω να διαθέσω το γάλα σε κάποια γαλακτοβιομηχανία καθώς δεν υπήρχαν συμβόλαια μεταξύ παραγωγών και εταιρειών ήταν οι βασικότερες», εξηγεί.

Αυτές οι δυσκολίες τον ώθησαν να συμμετάσχει μαζί με μία μικρή ομάδα παραγωγών στην ίδρυση του πρώτου πρότυπου Συνεταιρισμού Παραγωγών – Αγελαδοτρόφων με την ονομασία ΘΕΣγάλα. Ο θεσμός του συνεταιρισμού, ο οποίος στην Ελλάδα είχε πολλά σκαμπανεβάσματα, δεν τους τρόμαξε. «Η ιδέα ήταν να συνεταιριστούμε διαφορετικά, μακριά από τα πρότυπα προηγούμενων αποτυχημένων συνεταιρισμών. Να συνεταιριστούμε έτσι ώστε να αντιμετωπίσουμε τις δυσκολίες συλλογικά και όχι ο κάθε παραγωγός μεμονωμένα». Ο γιατρός, εκ των εμπνευστών της πρωτοβουλίας, ανέλαβε επικεφαλής της προσπάθειας, αναλαμβάνοντας τη θέση του προέδρου. Πολλοί ήταν, βέβαια, αυτοί που στην αρχή αντιμετώπισαν την προσπάθεια  διστακτικά και με καχυποψία, κι αυτό γιατί «η έννοια συνεταιρισμός στη χώρα μας είναι ιδιαιτέρως αρνητικά φορτισμένη, και όχι άδικα».

Σήμερα, τα μέλη του Συνεταιρισμού έχουν φτάσει τα 102, από περιοχές κυρίως της Θεσσαλίας και της Βέροιας αλλά και της ευρύτερης Μακεδονίας. «Σε αυτές τις περιοχές, άλλωστε, συγκεντρώνονται οι περισσότεροι αγελαδοτρόφοι. Και ίσως αυτός να είναι κι ένας από τους λόγους που το γάλα φτάνει στον καταναλωτή σε υψηλή τιμή, καθώς οι εταιρείες έχουν έδρα στην Αθήνα και φέρνουν το γάλα από τη Βόρεια Ελλάδα. Κάτι που δεν συμβαίνει, για παράδειγμα στη Γερμανία, όπου το γάλα δεν διακινείται σε ακτίνα μεγαλύτερη των 50 χιλιομέτρων», εξηγεί.

Σχεδόν τρία χρόνια από την ίδρυσή του, η παραγωγή γάλακτος των μελών του Συνεταιρισμού αντιστοιχεί στο 10% της εγχώριας παραγωγής. Μεγάλες γαλακτοβιομηχανίες, μεταξύ αυτών η ΦΑΓΕ, είναι στο πελατολόγιό τους.

Οι χειρισμοί του προέδρου, ενός νέου ανθρώπου με όρεξη και αγάπη για τον πρωτογενή τομέα, έχει αμβλύνει και τις διαφορές μεταξύ παλιάς και νέας γενιάς παραγωγών. Οπως επισημαίνει, μπορεί να ξεκινούν από διαφορετική βάση έχουν όμως έναν κοινό στόχο: να καταστεί βιώσιμη η ελληνική αγελαδοτροφία. «Να διασφαλίσουμε την ποιότητα του γάλακτος, να μειώσουμε το κόστος παραγωγής, να βελτιώσουμε το διαχειριστικό επίπεδο των μονάδων μας και να αυξήσουμε την παραγωγικότητα του ζωικού κεφαλαίου».

Ο κ. Βακάλης επένδυσε, όπως και τα υπόλοιπα μέλη, στις διαφορές με τους υπόλοιπους συνεταιρισμούς. Δεν είναι μόνο το γεγονός ότι ο ΘΕΣγάλα διαχειρίζεται ολόκληρη την ποσότητα του γάλακτος που παράγεται από τα μέλη – περίπου 130 τόνοι ημερησίως -, παράλληλα λειτουργεί αποκλειστικά με ιδιωτικά οικονομικά κριτήρια, με άμισθο πρόεδρο και διοικητικό συμβούλιο ενώ υιοθέτησαν την απόλυτη διαφάνεια στην οικονομική διαχείριση με ετήσια δημοσίευση ισολογισμών. «Το αντικείμενο της δραστηριότητας του ΘΕΣγάλα είναι απολύτως εξειδικευμένο και αφορά την παραγωγή, την ασφάλεια, την ποιότητα και την εμπορία ενός μόνο προϊόντος του γάλακτος, σε αντίθεση με τους παλαιού τύπου συνεταιρισμούς που περιλαμβάνουν πληθώρα προϊόντων και δραστηριοτήτων δύσκολα διαχειρίσιμων».

Η καλή λειτουργία του Συνεταιρισμού, μάλιστα, αποτέλεσε παράδειγμα και για άλλες προσπάθειες. «Δώσαμε έμπρακτη στήριξη και τεχνογνωσία σε γεωργούς για να στήσουν το ΘΕΣγή, με τον οποίο έχουμε συνάψει συμβόλαια, για την προμήθεια πρώτων υλών. Παράλληλα, βοηθήσαμε τους προβατοπαραγωγούς στην Ελασσόνα να λειτουργήσουν το δικό τους συνεταιρισμό».

Η απόφαση αρκετών Ελλήνων το τελευταίο διάστημα να επιστρέψουν στα χωριά τους και να καλλιεργήσουν τη γη ή να ασχοληθούν με την εκτροφή ζώων δεν βρίσκει απόλυτα σύμφωνο τον 40χρονο πρόεδρο. «Δεν είναι βιώσιμη διέξοδος. Δεν μπορούμε να πούμε σε έναν Αθηναίο με 5 ή 10 στρέμματα στον κάμπο να τα καλλιεργήσει. Δεν είναι συνηθισμένος, δεν υπάρχει παιδεία».

ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ. Εναν νέο άνθρωπο, εάν δεν είχε από την οικογένειά του τις ανάλογες υποδομές, δεν θα τον ενθάρρυνε να μπει στην αγελαδοτροφία, «και όχι επειδή δεν υπάρχει μέλλον στον κλάδο, αλλά επειδή δεν υπάρχουν οι προϋποθέσεις από τον κρατικό μηχανισμό. Το μαγικό ραβδί του κράτους μπορεί να φτάσει ώς ενός σημείου και αυτό με την προϋπόθεση ότι υπάρχει η πολιτική βούληση και ο αναγκαίος σχεδιασμός. Γι’ αυτό πιστεύουμε πως όσοι δραστηριοποιούμαστε στον χώρο της πρωτογενούς παραγωγής θα πρέπει να πάρουμε τις τύχες στα χέρια μας».                          

Λίγους μήνες μετά την ίδρυση του Συνεταιρισμού, ο Θανάσης Βακάλης μιλούσε στην πρώτη συνέντευξη Τύπου της πρωτοβουλίας πολιτών Κοινωνικός Σύνδεσμος, τη διακήρυξη της οποίας υπέγραψαν 40 προσωπικότητες, μεταξύ αυτών και ο πρώην υπουργός Γιώργος Φλωρίδης. Μάλιστα, παραγωγός αγελαδινού γάλακτος ήταν ένας από τους πρωτεργάτες. Οπως έχει δηλώσει, συμμετείχε στην κίνηση αυτή, επειδή αισθανόταν ως πολίτης αυτής της χώρας – και όχι ως έχων πολιτικές φιλοδοξίες – ότι έχει την υποχρέωση να τοποθετηθεί δημόσια για το πολιτικό γίγνεσθαι. «Ο Κοινωνικός Σύνδεσμος, όπως και άλλες παρεμφερείς κινήσεις, θα μπορούσαν να αποτελέσουν μια εναλλακτική πολιτική πρόταση για το μέλλον της χώρας», υποστηρίζει.