Ο Σνόουντεν και το χρέος της Ευρώπης

Στις 12 Οκτωβρίου 2012, το Νομπέλ Ειρήνης απονεμήθηκε στην Ευρωπαϊκή Ενωση για τη «συμβολή της στην προώθηση της ειρήνης, της συμφιλίωσης, της δημοκρατίας και των δικαιωμάτων του ανθρώπου στην Ευρώπη».

Η Ευρώπη πρέπει να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων και να αποδείξει τη θέλησή της να υπερασπιστεί την ελευθερία της πληροφόρησης, παρά τον φόβο της πολιτικής πίεσης από τον «καλύτερο σύμμαχό της», τις ΗΠΑ.
Ο Εντουαρντ Σνόουντεν, ο νεαρός Αμερικανός που αποκάλυψε την έκταση της παγκόσμιας παρακολούθησης μέσω του PRISM, έχει ζητήσει πολιτικό άσυλο σε 20 χώρες.

Οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης, και κυρίως η Γαλλία και η Γερμανία, οφείλουν να του εξασφαλίσουν την καλύτερη υποδοχή υπό οποιοδήποτε καθεστώς. Διότι εάν οι ΗΠΑ εξακολουθούν να είναι ένα από τα κράτη του κόσμου που στηρίζουν το ύψιστο ιδανικό της ελευθερίας της έκφρασης, η στάση τους έναντι των ανθρώπων που τολμούν να αποκαλύψουν όσα είδαν και άκουσαν παραβιάζει καθαρά την πρώτη τροπολογία του Συντάγματός τους.  

Από το 2004, ο ειδικός εισηγητής των Ηνωμένων Εθνών για την ελευθερία της έκφρασης, ο ομόλογός του από τον Οργανισμό των Αμερικανικών Κρατών και ο εκπρόσωπος του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (OΑΣΕ) για την ελευθερία των μέσων μαζικής ενημέρωσης, καλούν από κοινού τις κυβερνήσεις να προστατεύουν τους ανθρώπους που προχωρούν σε αποκαλύψεις από «οποιεσδήποτε νομικές κυρώσεις, διοικητικές ή επαγγελματικές, εφόσον ενήργησαν «καλή τη πίστει»». Οι άνθρωποι αυτοί χαρακτηρίστηκαν «άτομα που μεταδίδουν εμπιστευτικές ή απόρρητες πληροφορίες, παρά την υποχρέωσή τους – επίσημη ή ανεπίσημη – να προστατεύουν το εμπιστευτικό ή το απόρρητο».

Το 2010, η Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης επιβεβαίωσε ότι «ο χαρακτηρισμός των προστατευόμενων αποκαλύψεων πρέπει να περιλαμβάνει όλες τις καλοπροαίρετες  προειδοποιήσεις για διαφόρων ειδών αθέμιτες πράξεις».

Το ψήφισμα 1729 υπαγορεύει οι νόμοι να καλύπτουν «τους πληροφοριοδότες σε δημόσιους και ιδιωτικούς τομείς, περιλαμβανομένων των μελών των ενόπλων δυνάμεων και των υπηρεσιών πληροφοριών».

Με εξαίρεση τους ερασιτέχνες ανθρωποκυνηγούς που τον κατηγορούν ότι είναι προδότης του έθνους και των σοφιστών οι οποίοι περιπλέκουν τη συζήτηση με νομικές διενέξεις, ποιος μπορεί να αμφισβητήσει στα σοβαρά την ποιότητα του Σνόουντεν ως ανθρώπου που τόλμησε σημαντικές αποκαλύψεις; Ο πρώην τεχνικός επέτρεψε στον διεθνή Τύπο, στην «Ουάσιγκτον Ποστ», στην «Γκάρντιαν» και στο «Σπίγκελ» να φέρουν στο φως ένα σύστημα παρακολούθησης που στοχεύει δεκάδες εκατομμύρια πολίτες, και κυρίως ευρωπαίους. Η εγκατάλειψη αυτού του νεαρού άνδρα στη ζώνη τράνζιτ του διεθνούς αεροδρομίου της Μόσχας θα αποτελούσε από την πλευρά των ευρωπαϊκών κρατών μια εγκατάλειψη των αρχών τους και ενός από τους λόγους να βρίσκονται στην ΕΕ.  

Εκτός από την ανάγκη να προστατεύονται οι άνθρωποι που προχωρούν σε τέτοιου είδους αποκαλύψεις, η προστασία της ιδιωτικής ζωής αποτελεί πρόδηλο δημόσιο συμφέρον ιδίως όσον αφορά την ελευθερία της πληροφόρησης. Σε μία έκθεση, με ημερομηνία 3 Ιουνίου, ο Φρανκ ντε λα Ρι, ειδικός εισηγητής του ΟΗΕ για την ελευθερία της έκφρασης, εκτιμά ότι «η προστασία της ιδιωτικής ζωής αποτελεί συνέπεια της ελευθερίας της έκφρασης και της άποψης».

Η εμπιστευτικότητα της ανταλλαγής των πληροφοριών είναι αναγκαία προϋπόθεση για  την άσκηση της ελευθερίας της πληροφόρησης.
Οταν οι πηγές των δημοσιογράφων βρίσκονται σε κίνδυνο, όπως οι πηγές τού πρακτορείου Ασοσιέιτεντ Πρες, όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες κάνουν κατάχρηση του Νόμου περί Κατασκοπείας – το κείμενο του 1917 έχει χρησιμοποιηθεί συνολικά εννέα φορές εναντίον πληροφοριοδοτών, εκ των οποίων οι έξι επί Μπαράκ Ομπάμα), όταν το Wikileaks είναι φιμωμένο λόγω οικονομικού αποκλεισμού, όταν οι συνεργάτες και οι φίλοι του Τζούλιαν Ασάνζ δεν μπορούν να διασχίσουν τα σύνορα των ΗΠΑ χωρίς να σκαλιστεί το παρελθόν τους, όταν ο ιδρυτής της και οι συνεργάτες της ιστοσελίδας απειλούνται με δίωξη σε αμερικανικό έδαφος, δεν είναι μόνο η αμερικανική δημοκρατία που βρίσκεται σε κίνδυνο.

Είναι επίσης το δημοκρατικό παράδειγμα του Τόμας Τζέφερσον και του Βενιαμίν Φραγκλίνου που χάνουν την ουσία τους.
Ο Μεγάλος Αδελφός μάς παρακολουθεί από τα προάστια της Ουάσιγκτον. Τα θεσμικά όργανα που εγγυώνται την αμερικανική δημοκρατία πρέπει να διαδραματίσουν τον ρόλο τους έναντι της εκτελεστικής εξουσίας και τις καταχρήσεις  της. Το σύστημα των ελέγχων και των ισορροπιών, η «ισορροπία δυνάμεων» δεν είναι μόνο ένα σύνθημα των μανιωδών αναγνωστών του Τοκβίλ και του Μοντεσκιέ.

Τα μέλη του Κογκρέσου πρέπει να περιορίσουν το συντομότερο δυνατό τις τρομερές παρεκκλίσεις του Patriot Act (του αντιτρομοκρατικού νόμου που ψηφίστηκε μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου), αναγνωρίζοντας τη νομιμότητα των πράξεων αυτών των ανδρών και των γυναικών που κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου.

Ο Τζούλιαν Ασάνζ είναι ιδρυτής του Wikileaks. Καταζητείται από τις σουηδικές Αρχές με την κατηγορία του βιασμού, ζει από τον Ιούνιο του 2012 στην πρεσβεία του Ισημερινού στο Λονδίνο και ο Κριστόφ Ντελουάρ είναι γενικός γραμματέας των Δημοσιογράφων Χωρίς Σύνορα.