[Διαστάσεις] Ο Μοχάμεντ, η Σέιντα, η Ντιάνα

Υπάρχουν αυτοί που έλκονται από το πλήθος. Ο παλμός μερικών εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων που φωνάζουν συνθήματα ή τραγουδούν σε μια πλατεία έχει κάτι το μεγαλειώδες, το μεταδοτικό, το λυτρωτικό. Ετσι έχουν ξεκινήσει τόσες και τόσες επαναστάσεις, και αν στις περισσότερες περιπτώσεις κατέληξαν σε αιματοχυσία, δεν έφταιγε ο κόσμος που ξεσηκώθηκε αλλά εκείνοι που ισχυρίστηκαν ότι τον εκπροσωπούσαν. Και η επανάσταση κατά του απαρτχάιντ, άλλωστε, σε στάδια άρχισε και έφερε στην εξουσία τον θρύλο που λέγεται Νέλσον Μαντέλα.

Υπάρχουν και εκείνοι που συγκινούνται περισσότερο από τις μοναχικές φιγούρες. Ενας ταπεινός μικροπωλητής που αυτοπυρπολήθηκε σε μια πόλη της Τυνησίας, ο Μοχάμεντ, έδωσε το σύνθημα για μια αραβική εξέγερση που συνεχίζεται ακόμη με αμείωτο πάθος.

Μια γυναίκα με κόκκινο φόρεμα, η Σέιντα, που δέχθηκε στο πρόσωπο όλο το δακρυγόνο ενός τούρκου αστυνομικού στην Πλατεία Ταξίμ διατηρώντας μια συγκλονιστική ηρεμία, αποτέλεσε – άθελά της – μια από τις εμβληματικές φιγούρες της τουρκικής άνοιξης. Μοβ φόρεμα φορά αυτές τις ημέρες μια άλλη γυναίκα, η Ντιάνα, που αποφάσισε να επιστρέψει στην Πλατεία Ταχρίρ παρότι η εμπειρία της την προηγούμενη φορά ήταν οδυνηρή: συνελήφθη μαζί με άλλες έξι γυναίκες από τον Στρατό και υποβλήθηκαν σε τεστ παρθενίας. Μετά τις αντιδράσεις που προκλήθηκαν, ένας στρατηγός δικαιολόγησε την τακτική αυτή, λέγοντας ότι οι γυναίκες που διαδηλώνουν είναι ελευθερίων ηθών και ότι τα τεστ είναι απαραίτητα για να αποτινάξουν τυχόν κατηγορίες εναντίον στρατιωτών για βιασμό. Ο στρατηγός λέγεται Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι και από χθες κρατά στα χέρια του τις τύχες της χώρας.

Πώς γίνεται αυτές οι φιγούρες να αναμειγνύονται με το πλήθος και ταυτόχρονα να ξεχωρίζουν; Πώς γίνεται οι Τυνήσιοι, οι Τούρκοι, οι Αιγύπτιοι, λαοί που μέχρι πριν από λίγα χρόνια χαρακτηρίζονταν ακατάλληλοι, ανώριμοι ή αδιάφοροι για τη «δυτικού τύπου» δημοκρατία, να απαιτούν σήμερα όχι μόνο την εγκαθίδρυσή της, αλλά και τον σεβασμό της, την προστασία της, την οχύρωσή της;

Ο αρθρογράφος των Φαϊνάνσιαλ Τάιμς Γκίντεον Ράχμαν βρέθηκε την περασμένη εβδομάδα σε μια διαδήλωση στην Πλατεία Ταξίμ και είδε έκπληκτος σκηνές που θα μπορούσε να εκτυλίσσονται στη Νέα Υόρκη ή σε οποιαδήποτε ευρωπαϊκή πρωτεύουσα. Η μοναδική γυναίκα που φορούσε μαντήλα – έγραψε – ήταν μια ηλικιωμένη που πουλούσε μπουκάλια με νερό στους διαδηλωτές. Ο απεσταλμένος της Κοριέρε ντέλα Σέρα μίλησε με δεκάδες ποιητές, καλλιτέχνες, γλύπτες, ζωγράφους και μουσικούς όλων των ηλικιών που διαμαρτύρονταν στο Κάιρο κατά των ισλαμικών παρεκκλίσεων του καθεστώτος στην τέχνη και τον πολιτισμό. Μουσουλμάνοι εναντίον μουσουλμάνων, φιλελεύθεροι εναντίον οπισθοδρομικών, οι συγκρούσεις δεν γίνονται μεταξύ των πολιτισμών, αλλά στους κόλπους των πολιτισμών, ανατολικών και δυτικών, βορείων και νοτίων. Αν ζούσε ο Σάμιουελ Χάντινγκτον, μάλλον θα έπρεπε να σκίσει τα πτυχία του.

Ο παρεξηγημένος Φουκουγιάμα, πάλι, υπό μία έννοια δικαιώνεται.