[Αγιογραφίες] Πιέσεις

ΤΙ ‘ΧΕΣ Γιάννη, ΤΙ ‘χα πάντα. Η επανεμφάνιση της τρόικας στην πόλη των Αθηνών θέτει αναπόφευκτα στον Γιάννη Στουρνάρα το βασικό πρόβλημα της ελληνικής οικονομικής πολιτικής εδώ και μία πενταετία. Ποιο είναι αυτό; Μα τα φορολογικά.

ΤΟ πρόβλημα εκδηλώθηκε το 2008-2009, όταν άρχισαν να υστερούν τα έσοδα. Στη φάση αυτή ήταν, κυρίως, πρόβλημα δημοσιονομικό. Οταν όμως ανέλαβε η κυβέρνηση Παπανδρέου και ξεκίνησε έναν ατυχή πόλεμο κατά της φοροδιαφυγής, το πρόβλημα έγινε πολιτικό. Γιατί; Διότι η μάχη κατά της φοροδιαφυγής διεκπεραιώθηκε με επικοινωνιακούς όρους. Δηλαδή με διάφορες «λίστες». Από τη λίστα των γιατρών του Κολωνακίου ώς τη λίστα Λαγκάρντ που έμελλε ένα κρύο τέλος Δεκεμβρίου, τρία χρόνια αργότερα, να γίνει βρόχος στον λαιμό του εμπνευστή της όλης αυτής πολιτικής, του Γιώργου Παπακωνσταντίνου.

ΣΤΗΝ πραγματικότητα το κυνήγι της φοροδιαφυγής είχε μόνο εντυπώσεις και ποτέ αποτελέσματα. Ακόμη και οι προφυλακίσεις επώνυμων οφειλετών του Δημοσίου διαρκούν όσο ορίζει ο νόμος. Δηλαδή ώσπου να φέρουν αποτέλεσμα (συνήθως σε κάνα-δυο ημέρες) τα ένδικα μέσα που αυτοί ασκούν. Στο διάστημα αυτό – και ελέω συνεχιζόμενης υστέρησης εσόδων που τα ‘φαγε και η ύφεση – τα φορολογικά βάρη επί των εντίμων φορολογουμένων έχουν αυξηθεί κατακόρυφα. Την αδυναμία της φορολογικής πολιτικής είναι που ήρθε να αναπληρώσει ο φόρος επί των ακινήτων μέσω λογαριασμών της ΔΕΗ. Το σπίτι (όνειρο των Νεοελλήνων και κατάκτηση της μεσαίας τάξης χάρη στα φθηνά δάνεια του ευρώ) έγινε παγίδα φορολόγησης. Ηταν έμπνευση του Βαγγέλη Βενιζέλου τον Σεπτέμβριο του 2011. Ο Γιάννης Στουρνάρας και ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ δεν συμφωνούν συχνά και πάντα συζητούν ζωηρά. Αλλά ο υπουργός Οικονομικών έδωσε μάχη και ήταν ανυποχώρητος απέναντι σε κάθε πρόταση για κατάργηση ή μείωση του ΕΕΤΗΔΕ – έτσι έχει βαφτιστεί ο φόρος αυτός – την τελευταία φορά που ήταν εδώ η τρόικα.

ΕΠΙ της ουσίας η φορολογική πολιτική παραμένει ένα τεράστιο μπάχαλο, αλλά και η ζωντανή απόδειξη της αποτυχίας του προγράμματος στο εσωτερικό της χώρας. Εφορίες σε φάση διαρκούς αναδιάρθρωσης με άδεια γραφεία. Καινούργιες ιδέες, όπως η υποβολή των τόκων των καταθέσεων στις φορολογικές δηλώσεις, των οποίων η εφαρμογή δεν έχει μελετηθεί. Ταλαιπωρία απίστευτη των φορολογουμένων με τις συνεχείς αλλαγές – την ίδια ώρα που δεν γίνεται ουσιαστική προσπάθεια για να γίνει κάτι με τη φοροδιαφυγή και το μαύρο χρήμα που ανθεί στις τραπεζικές καταθέσεις. Και μαζί η πίεση από διάφορα κυβερνητικά κέντρα για μείωση του ΦΠΑ, έστω στην εστίαση, με το άλλοθι της σημασίας του τουρισμού για την ανάκαμψη.

Ο Στουρνάρας είχε πάντα, από τη μία ή την άλλη θέση, παρουσία στο σύστημα διοίκησης της ελληνικής οικονομίας την τελευταία εικοσιπενταετία. Ωστόσο τα φορολογικά δεν ήταν ποτέ το φόρτε του, όπως οι διεθνείς σχέσεις ή η αντίληψη για το πώς θα εξελιχθούν τα οικονομικά μεγέθη. Η αδυναμία αυτή έχει φανεί το δωδεκάμηνο που είναι υπουργός στην οδό Νίκης. Η φορολογική πολιτική όμως δεν είναι μόνο εργαλείο ανάπτυξης. Είναι και από τους παράγοντες που μετρούν στο αν κερδίζονται ή χάνονται εκλογές. Ολα αυτά σημαίνουν ότι η πίεση για το Φορολογικό, την οποία ήδη δέχεται ο Στουρνάρας και έρχεται από όλες τις πλευρές, θα ενταθεί.