Η νύχτα που άλλαξε την Πόλη

Βράδυ Σαββάτου, η Πλατεία Ταξίμ της Κωνσταντινούπολης βουίζει συνήθως από τουρίστες και ντόπιους που δίνουν ραντεβού εκεί για να πάνε κατόπιν να διασκεδάσουν στο Πέραν ή το Νισάντασι. Αλλά το Σαββατόβραδο που πέρασε ήταν διαφορετικό. Από το πρωί, μια εντυπωσιακή αστυνομική δύναμη είχε καταλάβει την περιοχή, συμπεριλαμβανομένου του Πάρκου Γκεζί, εκεί από όπου ξεκίνησαν όλα. Διότι όλα ξεκίνησαν από την απόφαση της κυβέρνησης Ερντογάν να κόψει τα δένδρα αυτού του μικρού πάρκου, ενός από τους ελάχιστους εναπομείναντες πνεύμονες πρασίνου της πόλης, προκειμένου να κατασκευάσει έναν οθωμανικού τύπου στρατώνα – που θα περιελάμβανε και εμπορικό κέντρο.
Μια χούφτα διαδηλωτών είχε «καταλάβει» το πάρκο από τη Δευτέρα, θέλοντας να εμποδίσει την «ανάπλαση». Ξημέρωμα Παρασκευής, επενέβη η Αστυνομία. Και ήταν τόσο βίαιη η επέμβαση, με αντλίες νερού και δακρυγόνα και κλομπ, ώστε μέσα σε λίγες ώρες η Πλατεία Ταξίμ άρχισε να θυμίζει σε πολλούς την Πλατεία Ταχρίρ και οι διαδηλώσεις εξαπλώθηκαν σε 67 πόλεις. Απόβραδο Σαββάτου, όμως, αιφνιδιαστικά, η Αστυνομία εγκατέλειψε την Ταξίμ και το Γκεζί. Πολύ σύντομα, δεκάδες χιλιάδες, ίσως και εκατοντάδες χιλιάδες διαδηλωτές γέμισαν την πλατεία, το πάρκο, τις γειτονικές συνοικίες και τη διάσημη λεωφόρο Ιστικλάλ. Ο ανταποκριτής της «Monde» Γκιγιόμ Περιέ ήταν εκεί και περιγράφει αυτή τη νύχτα της αντίστασης.

Επειτα από τρεις ημέρες μαχών με την Αστυνομία, οι διαδηλωτές γιορτάζουν τη νίκη τους. Είναι η ημέρα της Πρωτομαγιάς – με έναν μήνα καθυστέρηση. Η κυβέρνηση απαγόρευσε φέτος κάθε συγκέντρωση στην πλατεία για την Εργατική Πρωτομαγιά. Το αλκοόλ ρέει άφθονο, καταναλώνεται ανοιχτά, τα μπουκάλια με τη μπίρα χτυπάνε το ένα πάνω στο άλλο. Η δαιμονοποίηση, ο επαναλαμβανόμενος στιγματισμός όσων πίνουν αλκοόλ και τα μέτρα περιορισμού της κατανάλωσης ήταν ένα από τα πολλά πράγματα που τροφοδότησαν αυτή την εξέγερση. «Ο Ερντογάν επιτίθεται στον τρόπο ζωής μας, δεν ανέχεται τους ανθρώπους που αγαπούν την τέχνη, που ζουν α λα δυτικά. Καταστρέφει ιστορικά κτίρια, κινηματογράφους και θέατρα για να τα αντικαταστήσει με φριχτά εμπορικά κέντρα κατασκευασμένα από φίλους του», καταγγέλλει ο 55χρονος Ερκάν, έχοντας δίπλα του τα δύο έφηβα παιδιά του. «Το όραμά του για την τουρκική οικογένεια και τις γυναίκες είναι εντελώς οπισθοδρομικό», λέει η Εσρα κρατώντας μια μπίρα στο ένα χέρι και την τουρκική σημαία στο άλλο.

Η γιορτή στην πλατεία συνεχίζεται. Το άγαλμα του Ατατούρκ έχει στολιστεί με πολιτικές σημαίες κάθε είδους, σημαίες με τα κουρδικά χρώματα, σημαίες αριστερών κομμάτων, σημαίες οργανώσεων υπέρ των δικαιωμάτων των ομοφυλοφίλων. Αλεβίτες αυτοσχεδιάζουν έναν παραδοσιακό χορό. Κούρδοι φωνάζουν «ζήτω ο πρόεδρος Απο (Οτζαλάν)», κεμαλιστές ανεμίζουν τουρκικές σημαίες.

Ακτιβιστές εξοπλισμένοι με σακούλες απορριμμάτων αρχίζουν να καθαρίζουν την Ταξίμ. Αντίθετα με τα όσα υποστηρίζει ο τούρκος Πρωθυπουργός, τα κρούσματα βανδαλισμού ήταν λιγοστά. Κάποιες σπασμένες βιτρίνες. Τράπεζες δεν πειράχτηκαν. Αντιθέτως, αστυνομικά οχήματα, δημοτικά λεωφορεία και τα βαν των τηλεοπτικών δικτύων που θεωρούνται «πουλημένα στον Ερντογάν» καταστράφηκαν και σύρθηκαν μέχρι τα οδοφράγματα. Η πλατεία αρχίζει να αδειάζει. Μένουν μόνον οι πιο αποφασισμένοι, οι πιο οργανωμένοι διαδηλωτές που στήνουν οδοφράγματα ολόγυρα. Ο Τζεμ, ένας 30χρονος ακροαριστερός ακτιβιστής, επιδεικνύει τα τραύματά του, στον ώμο και το πρόσωπο, από την αστυνομική βία.

Ενα σύννεφο από δακρυγόνα συνεχίζει να υπερίπταται στο Πάρκο Γκεζί. Τα μάτια τσούζουν και το δέρμα καίει. Οι περισσότεροι διαδηλωτές δεν έχουν παρά μια απλή χειρουργική μάσκα ή ένα φουλάρι. Οι φήμες οργιάζουν. Στο Μπεσικτάς, δυο χιλιόμετρα απόσταση, μαίνονται βίαιες συγκρούσεις.

Η Τουρκία θα ζήσει ακόμα μια νύχτα διαδηλώσεων και συγκρούσεων. Σε πολλές συνοικίες της Κωνσταντινούπολης και της Αγκυρας κάτοικοι «οπλισμένοι» με κουζινικά θα δώσουν από τα παράθυρα και τα μπαλκόνια τους ένα συλλογικό «κονσέρτο για κατσαρόλες». «Ταγίπ, παραιτήσου, δες πόσοι είμαστε», φωνάζουν ρυθμικά.