[Αγιογραφίες] Αγώνες

ΔΕΝ χρειαζόταν να ξέρει κανείς τα παρασκήνια της συγκρότησης της κυβέρνησης τον Περασμένο Ιούνιο και το πώς προσγειώθηκε στο χαρτοφυλάκιο πολιτισμού ο Κώστας Τζαβάρας, για να αντιληφθεί ότι δεν ήταν το είδος της επιλογής που θα κέρδιζε μεμιάς, που θα συνέπαιρνε, τους τσάρους της τέχνης και τις τσαρίνες του πνεύματος. Ο Αντώνης Σαμαράς προόριζε τον Τζαβάρα για το υπουργείο Δικαιοσύνης – νομικός είναι, άλλωστε, ο άνθρωπος. Αλλά είχε υπολογίσει χωρίς τα βέτο και, κυρίως, τις ορέξεις του Φώτη Κουβέλη που είχε καπαρώσει στο μυαλό του την ίδια καρέκλα για τον Αντώνη Ρουπακιώτη. Ο Σαμαράς – μπρος στην ανάγκη να ξεπεραστεί η ακυβερνησία – υποχώρησε και ο Τζαβάρας βρέθηκε αναπληρωτής του Κωνσταντίνου Αρβανιτόπουλου στο Παιδείας, επιφορτισμένος με τα θέματα του πολιτισμού.

ΜΠΟΡΕΙ ο Χέρμαν Γκέρινγκ να έλεγε ότι έβαζε το χέρι στο περίστροφο – για την ακρίβεια στο Λούγκερ του – στο άκουσμα της λέξης κουλτούρα. Η αλήθεια όμως είναι ότι και ο κόσμος της κουλτούρας παρατηρεί όποιον αναλαμβάνει το υπουργείο Πολιτισμού με το δάχτυλο στη σκανδάλη. Η ΝΔ – αν και εντελώς άλλη φάση ο Καραμανλής ως πρωθυπουργός από ό,τι ο Σαμαράς – έχει ενδιαφέρουσα προϊστορία στο χαρτοφυλάκιο. Ιδίως στη φάση που αυτό μετατράπηκε σε ένα είδος πολυτελούς εξορίας για μεγαλοϋπουργούς που ήθελαν για διάφορους λόγους να τους απομακρύνουν από τον κεντρικό κορμό της κυβέρνησης. Τέτοιες περιπτώσεις ήταν ο Γιώργος Βουλγαράκης και ο Μιχάλης Λιάπης. Αμφότεροι – ιδίως δε ο πρώτος – ταυτίσθηκαν με διάφορους νεωτερισμούς, όπως η ανάληψη του Φεστιβάλ Αθηνών από τον Γιώργο Λούκο και η επέκτασή του από το Ηρώδειο στην Πειραιώς, αλλά και η είσοδος του Γιάννη Χουβαρδά στο Εθνικό. Ηταν δύο υπουργοί που δεν είχαν καμία σχέση με τον χώρο, αλλά ήθελαν πάση θυσία να φαίνονται προχωρημένοι. Οπότε αγκάλιασαν το πιο «προγκρέσιβ» ή «αβανγκαρντίστικο» κομμάτι του χώρου. Τότε, άλλωστε, ακόμη υπήρχαν λεφτά για τον πολιτισμό.

ΤΟ μαχαίρι μπήκε, βεβαίως, επί κυβέρνησης Παπανδρέου. Το Μνημόνιο τα άλλαξε όλα στον πολιτισμό. Ενας κλάδος, που ήταν εθισμένος στην κρατική επιχορήγηση επί είκοσι πέντε χρόνια, έζησε απότομα το μεγάλο στρίμωγμα. Κάπως έτσι έφθασαν τα ΜΑΤ στην Ακρόπολη. Εχοντας οικογενειακή σχέση – ελέω Μουσείου Μπενάκη – με τον πολιτισμό, ο έχων το χαρτοφυλάκιο Παύλος Γερουλάνος αντιμετώπισε χωρίς δέος το σοκ που επέβαλλε στον κλάδο, αδιαφορώντας για τις γκρίνιες. Κάπως έτσι φθάσαμε στον Τζαβάρα. Αντιμετωπίζει έναν κλάδο όπου οι ανάγκες υπερβαίνουν κατά πολύ τις χρηματοδοτικές δυνατότητες και οι επώνυμοι που αναζητούν – άσχετα αν δεν το πολυλένε – μια θέση είναι πολλοί. Αντιμετωπίζει επίσης τα ορφανά της περιόδου Βουλγαράκη – Λιάπη που έχουν εδραιωθεί και αμφισβητούν άλλου τύπου επιλογές. Φάνηκε στις αντιδράσεις απέναντι στη μετακόμιση Χατζάκη από Θεσσαλονίκη στο Εθνικό, αλλά και στις ιδέες για αναδιάρθρωση του μεγαλύτερου θεάτρου της χώρας.

Ο Τζαβάρας δεν είναι αυτός που θα πάει μετωπικά κόντρα στους ανθρώπους του πολιτισμού ή που θα επιχειρηματολογήσει αποφασιστικά για τις επιλογές του. Ακόμη περισσότερο: λίγο κρύβεται, λίγο υποχωρεί, λίγο ισορροπεί ανάμεσα σε αντίρροπες πιέσεις. Ο κίνδυνος λοιπόν είναι να αφήσει ο αναπληρωτής υπουργός Πολιτισμού κάποια εγχειρήματα μισά ή να τα αλλάξει στην πορεία. Ολα αυτά με έναν Πρωθυπουργό, τον Σαμαρά, που όχι μόνο έχει κρατήσει ο ίδιος το χαρτοφυλάκιο, αλλά επαίρεται για την ευαισθησία του στα πολιτιστικά.