[Διαστάσεις] Χρειάζεται μια «θεραπεία σοκ»

Πριν από δέκα ημέρες, δύο ισλαμιστές επιτέθηκαν με μπαλτάδες σε έναν βρετανό στρατιώτη στο Λονδίνο και τον κατακρεούργησαν. Αυτή η πράξη των «μοναχικών λύκων», όπως αποκαλούνται οι εξτρεμιστές που μπορεί να κτυπήσουν οπουδήποτε και οποτεδήποτε, σόκαρε τη Βρετανία. Και οδήγησε την υπουργό Εσωτερικών Τερέζα Μέι να υποστηρίξει τον αποκλεισμό από τα μέσα ενημέρωσης όσων εκφράζουν «απεχθείς απόψεις» και την προληπτική λογοκρισία της ρητορικής του μίσους στο Διαδίκτυο. Δεν είναι δυνατόν – είπε – την επομένη της επίθεσης να παίρνει το BBC συνέντευξη από  φανατικούς ιεροκήρυκες.

Πολλοί αναλυτές έσπευσαν να επισημάνουν τον ολισθηρό δρόμο στον οποίο οδηγούν τέτοιες εν θερμώ αντιδράσεις. «Η υποκίνηση της βίας αποτελεί ποινικό αδίκημα σε όλες τις φιλελεύθερες νομοθεσίες», σημείωσε στην «Γκάρντιαν» ο ιστορικός και συγγραφέας Τίμοθι Γκάρτον Ας. «Οι βουλευτές και οι δικαστές μας πρέπει να παρακολουθούν διαρκώς τι ακριβώς συνιστά τέτοια υποκίνηση στις νέες συνθήκες της διαδικτυακής εποχής». Οι αποκλεισμοί και οι λογοκρισίες δοκιμάστηκαν και στο παρελθόν – στην περίπτωση του IRA – και οδήγησαν στο αντίθετο αποτέλεσμα: γέννησαν περισσότερους τρομοκράτες. Κατά συνέπεια, καταλήγει ο ιστορικός, οι συστάσεις της υπουργού πρέπει να πεταχτούν στον «σκουπιδοτενεκέ της υστερίας».

Μια ανάλογη συζήτηση γίνεται τον τελευταίο καιρό και στην Ελλάδα, όπου το πρόβλημα δεν είναι η ισλαμιστική τρομοκρατία αλλά η ακροδεξιά βία. Εδώ, τον υπερασπιστή της ελευθερίας του λόγου τον έχει αναλάβει η Νέα Δημοκρατία, ενώ ΠΑΣΟΚ και ΔΗΜΑΡ εμφανίζονται ως επίδοξοι λογοκριτές. Ομως αυτή η εικόνα είναι στρεβλή. Γιατί πολύ απλά δεν είμαστε Αγγλία. Αν εκεί εφαρμόζονται σε γενικές γραμμές οι νόμοι και κανείς δεν διαφωνεί με το ότι όσοι τους παραβιάζουν πρέπει να τιμωρούνται, εδώ η Δικαιοσύνη λειτουργεί απελπιστικά αργά, η γραφειοκρατία και η διαφθορά κυριαρχούν, οι δικαστές φοβούνται, οι αστυνομικοί αυθαιρετούν, οι πολιτικοί τσακώνονται και οι συνδικαλιστές ερμηνεύουν την παραβατικότητα με βάση τις πολιτικές τους ιδέες. Εδώ και εβδομάδες συζητάμε για το αν χρειάζεται νέο νομοθετικό πλαίσιο για την καταπολέμηση του ρατσισμού ή αρκεί το υπάρχον. Και ξαφνικά εμφανιζόμαστε με τέσσερα διαφορετικά νομοσχέδια! Και αντί να εξετάσουμε πώς μπορούμε να αποτρέψουμε τη βαρβαρότητα, φιλονικούμε για το ποιες είναι οι «πραγματικές» γενοκτονίες και για το τι ακριβώς συνέβη πριν από δύο αιώνες στο Σούλι.

Η ανάγκη καταπολέμησης του ρατσισμού δικαιολογεί εκπτώσεις στη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα; Οχι βέβαια. Οι ακραίες καταστάσεις που αντιμετωπίζουμε όμως καθιστούν αναγκαία μια «θεραπεία σοκ». Οχι με στόχο να εξαλείψουμε το μίσος. Ο ιρλανδός φιλόσοφος του 18ου αιώνα Εντμουντ Μπερκ έλεγε ότι «δεν θα αγαπήσουν ποτέ όπου πρέπει να αγαπούν όσοι δεν μισούν όπου πρέπει να μισούν». Η αποστολή των νόμων δεν είναι να δημιουργήσουν έναν αγαπημένο κόσμο, αλλά να εξασφαλίσουν τη συμβίωση διαφορετικών ανθρώπων, χωρίς να σκοτώνει ο ένας τον άλλο επειδή δεν του αρέσουν το χρώμα του, η θρησκεία του ή οι ιδέες του. Οταν δεν το κατορθώνουν, απαιτούνται μέτρα. Τολμηρά, ειλικρινή και ριζικά.