[Ιστορίες] Καταλαβαίνει. Και τους συγχωρεί

Λένε ότι τα εξωτερικά γυρίσματα έγιναν στο Ιράν και τα εσωτερικά στη Γερμανία· ότι πολλοί ηθοποιοί είναι ιρανοί εξόριστοι· ότι ο σεναριογράφος και σκηνοθέτης ζει μεταξύ Τεχεράνης και Αμβούργου – αλλά τίποτε δεν είναι βέβαιο. Για λόγους ασφαλείας, η ταινία προβλήθηκε χωρίς τίτλους. Πέπλο μυστηρίου καλύπτει τις συνθήκες υπό τις οποίες έφτασε στις Κάννες· άγνωστο παραμένει και το πώς κατάφερε να μεταβεί ο δημιουργός της εκεί.

«Τα χειρόγραφα δεν καίγονται». Μια θρυλική ατάκα από την αντισοβιετική σάτιρα «Ο μετρ και η Μαργαρίτα» του Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ. Και ο τίτλος της νέας, πέμπτης στη σειρά ταινίας του ιρανού σκηνοθέτη Μοχαμάντ Ρασούλοφ. Θέμα, τα μέσα με τα οποία κατορθώνει ένα απολυταρχικό καθεστώς να φιμώνει τις ανεξάρτητες φωνές. Βασισμένη σε αληθινά γεγονότα, καταγράφει την προσπάθεια δύο εκτελεστικών οργάνων του κράτους να εντοπίσουν και να καταστρέψουν ένα απαγορευμένο χειρόγραφο που περιγράφει ένα συμβάν του 1995 – μια αποτυχημένη κυβερνητική συνωμοσία για τη δολοφονία 21 συγγραφέων και δημοσιογράφων.

Το καλοκαίρι του 2009 ο Μοχαμάντ Ρασούλοφ συνελήφθη μαζί με τον Τζαφάρ Παναχί ενώ επιχειρούσαν να γυρίσουν ντοκιμαντέρ με θέμα την αναταραχή που ακολούθησε τη νοθευμένη επανεκλογή του Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ. Του επιβλήθηκε ποινή εξαετούς φυλάκισης, του απαγορεύθηκε να ταξιδέψει στο εξωτερικό και να γυρίσει ταινίες για είκοσι χρόνια. Αργότερα η ποινή μειώθηκε στο ένα έτος. Η προηγούμενη ταινία του, «Αντίο», είχε τιμηθεί το 2011 στις Κάννες με βραβείο σκηνοθεσίας στην κατηγορία Ενα Κάποιο Βλέμμα. Το είχε παραλάβει, αναγκαστικά, η σύζυγός του. Αυτή τη φορά ο σκηνοθέτης παρέλαβε αυτοπροσώπως το Διεθνές Βραβείο Κριτικών στην ίδια κατηγορία.  

«Η ταινία δεν θα βελτιώσει τη σχέση του Ρασούλοφ με την κυβέρνησή του», σχολίασε ο διευθυντής του φεστιβάλ. Ο ευφημισμός της σεζόν. Ενας κριτικός βγήκε από την αίθουσα προβολής νιώθοντας σωματικό πόνο, και ταυτόχρονα ενοχές, γιατί ο πόνος του φαινόταν, «απρεπής», μπροστά στα εγκλήματα των οποίων είχε γίνει μάρτυρας. Η ταινία δεν θα προβληθεί ποτέ στο Ιράν, που ετοιμάζεται για ακόμα μία προεδρική εκλογική αναμέτρηση, πιο γελοία και από την προηγούμενη. Οι ιρανοί δημοσιογράφοι που βρέθηκαν στις Κάννες θα τη χτυπήσουν αλύπητα μόλις επιστρέψουν. Ο Ρασούλοφ τους διεμήνυσε προκαταβολικά ότι καταλαβαίνει. Και τους συγχωρεί.