«Αρκετά θύματα της μόδας;»

Αριστερά, ο διευθύνων σύμβουλος της σουηδικής H&M, του μεγαλύτερου παραγωγού ενδυμάτων στο Μπανγκλαντές. Δεξιά, μια βασανισμένη γυναίκα στα ερείπια του Ράνα Πλάζα, όπου θάφτηκαν περισσότεροι από 1.100 φτωχοί εργάτες. Και στην κορυφή, ο τίτλος: «Αρκετά θύματα της μόδας;» («Enough fashion victims?»). Για έναν παγκόσμιο έμπορο του βεληνεκούς της H&M, η οποία πέρυσι πούλησε ρούχα και αξεσουάρ συνολικής αξίας 22 δισ. δολαρίων, ήταν η χειρότερη διαφήμιση. Το γεγονός ότι δεν βρέθηκε ούτε ένα ρούχο της πασίγνωστης εταιρείας κάτω από τους τόνους τσιμέντου δεν μπόρεσε να τη σώσει από την παγκόσμια κατακραυγή. Απεναντίας, η άρνηση μιας μεγάλης σουηδικής εφημερίδας να δημοσιεύσει τη διαφήμιση αναζωπύρωσε την οργή στο Διαδίκτυο. «Θεώρησαν ότι παραήταν σκληρή», σχολιάζει στους «Νιου Γιορκ Τάιμς» ο Αλεξ Ουίλκς, επικεφαλής της ομάδας προάσπισης Avaaz που επιμελήθηκε τη διαφήμιση, αναφερόμενος στην H&M. «Εμείς πάλι πιστεύουμε ότι είναι ένα πάρα πολύ σκληρό θέμα. Πάρα πολλοί άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, άρα αξίζει να κλιμακώσουμε τη συζήτηση», προσθέτει.

Την περασμένη Δευτέρα, τρεις εβδομάδες μετά τη μεγαλύτερη τραγωδία στην παγκόσμια βιομηχανία κλωστοϋφαντουργίας και μία εβδομάδα μετά την αρνητική διαφήμιση για την H&M, η εταιρεία υπέγραψε μια συμφωνία η οποία δεσμεύει για πρώτη φορά τους μεγαλεμπόρους της Δύσης να επενδύσουν στη βελτίωση των εργασιακών συνθηκών στο Μπανγκλαντές. Στις συνεντεύξεις που ακολούθησαν, οι εκπρόσωποι της εταιρείας – γνωστής και ως προμηθεύτριας του «φθηνού σικ» – αρνήθηκαν κατηγορηματικά ότι η εκστρατεία της Avaaz έπαιξε κάποιο ρόλο στην απόφασή της. Είναι ολοφάνερο ωστόσο ότι μετά τις εκατόμβες θυμάτων στο Ράνα Πλάζα οι πιέσεις για τη λήψη δραστικών μέτρων ήταν ασφυκτικές.

Ακολουθώντας το παράδειγμα της H&M, δεκάδες άλλες ευρωπαϊκές εταιρείες, ανάμεσά τους η Carrefour, η Marks & Spencer και η Inditex (μητρική της Zara), υπέγραψαν τη συμφωνία. Ολες οι πλευρές – οι εταιρείες και η κυβέρνηση του Μπανγκλαντές – έχουν στη διάθεσή τους 45 ημέρες για να αποφασίσουν για τις λεπτομέρειες του προγράμματος, το κόστος του οποίου παραμένει άγνωστο. Το βέβαιο μέχρι στιγμής είναι ότι το «μερτικό» κάθε εταιρείας θα είναι ανάλογο του μεγέθους της. Η H&M, λόγου χάριν, εκτιμάται πως θα πληρώνει ετησίως, για τα επόμενα πέντε χρόνια, 500.000 ευρώ.  

ΡΩΓΜΕΣ. Το ερώτημα ωστόσο που τίθεται είναι κατά πόσο οι βιομήχανοι του Μπανγκλαντές θα ακολουθούν τις οδηγίες των επιστατών της Δύσης, οι οποίοι πραγματοποιούσαν ελέγχους στα εργοστάσια και πριν από τη συμφωνία. Μία ημέρα προτού καταρρεύσει το Ράνα Πλάζα, μηχανικοί είχαν εντοπίσει ρωγμές στο κτίριο. Ο ιδιοκτήτης προτίμησε να αγνοήσει τις συστάσεις τους, παίρνοντας στον λαιμό του τόσες ψυχές. Η περίπτωση του εργοστασίου Liz Apparels, στην πρωτεύουσα Ντάκα, κάνει ακόμη πιο επίκαιρο το ερώτημα. Την περασμένη εβδομάδα, εκατοντάδες εργάτες έραβαν ακατάπαυστα πουκάμισα της Wrangler, παρά τις επανειλημμένες προειδοποιήσεις των επιθεωρητών της Inditex και της Wal-Mart Stores Inc (ο μεγαλύτερος λιανοπωλητής στις ΗΠΑ, ο οποίος αρνήθηκε – όπως και η Gap – να υπογράψει τη συμφωνία). Ο Σουλτάν Μαχμούντ, πολιτικός μηχανικός που εργάζεται σε μία από τις τρεις μεγαλύτερες τεχνικές εταιρείες του Μπανγκλαντές, διαβεβαίωσε πως πέρασε ο ίδιος «δύο ολόκληρες ώρες» στο κτίριο προκειμένου να κάνει τους απαραίτητους ελέγχους, με τη βοήθεια ενός… σφυριού. Χρειάζονται ειδικά μηχανήματα, του απάντησε ο επίσης μηχανικός και πρώην καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Μπανγκλαντές Τζαμιλούρ Ρέτζα Χουντχούρι. «Για να ολοκληρωθεί μια σωστή, εμπεριστατωμένη και έγκυρη επιθεώρηση απαιτούνται έως και δύο μήνες, όχι δύο ώρες», τόνισε.

Ζητούν αυξήσεις
Χιλιάδες εργάτες διαδήλωσαν και χθες στην πρωτεύουσα Ντάκα ζητώντας αύξηση του κατώτατου μισθού στα 100 δολάρια. Η Αστυνομία απάντησε με σφαίρες από καουτσούκ και δακρυγόνα