[Ανάλυση] Νέο ιδιώνυμο κατά του μίσους

Αλλες εποχές, άλλα αδικήματα. Η παρασκηνιακή ενδοκυβερνητική συζήτηση – Ρουπακιώτης Vs Μπαλτάκου – για το αντιρατσιστικό νομοσχέδιο του υπουργείου Δικαιοσύνης φέρνει συνειρμικά στον νου το περίφημο «ιδιώνυμο». Ψηφίστηκε το 1929, επί διακυβέρνησης Ελευθερίου Βενιζέλου. Είναι ο περιβόητος στη νεότερη ελληνική πολιτική Ιστορία νόμος 4229 «Περί μέτρων προστασίας του κοινωνικού καθεστώτος και προστασίας των ελευθεριών των πολιτών». Οπως πάντα, η κάπως αφαιρετική νομική γλώσσα θεωρητικοποιεί τα ζητήματα. Το ιδιώνυμο ποινικοποιούσε ουσιαστικά την πολιτική δράση των κομμουνιστών και, δευτερευόντως, των αναρχικών και των συνδικαλιστών.

Αλλο θέμα, βέβαια, ότι δεν εξουδετέρωσε το ΚΚΕ ο ειδικός αυτός νόμος που προώθησαν για ψήφιση τα αστικά κόμματα. Το πέτυχε, επί δικτατορίας Μεταξά, ο υπουργός Δημόσιας Τάξης Μανιαδάκης, ιδρύοντας δεύτερο πλαστό ΚΚΕ, τυπώνοντας δεύτερο «Ριζοσπάστη» και έτσι παραπλανώντας, παγιδεύοντας και συλλαμβάνοντας τους κομμουνιστές που είχαν βγει στην παρανομία. «Η Ελλάδα; Σκατά και σύννεφα», έγραφε ποιητικά ο Μανιαδάκης στο ημερολόγιο που κρατούσε. Φυσικά, το ιδιώνυμο ήταν πρελούδιο σε μια σύγκρουση που αναζωπυρώθηκε επί Κατοχής και οδήγησε στους τρεις γύρους του Εμφυλίου που τερματίσθηκε το 1949, αλλά προκάλεσε θεσμικές ανωμαλίες οι οποίες θεραπεύθηκαν οριστικά μόνο το 1974.

Φυσικά, η παραλληλία με το νομοσχέδιο κατά του ρατσισμού είναι άδικη. Εδώ πρόκειται για προσπάθεια να μπει νομικό φρένο στην επέλαση της μισαλλοδοξίας που πάει να κυριεύσει τη δημόσια ζωή τα τελευταία χρόνια. Αυτή, με καταλύτη τη λαθρομετανάστευση, εκφράζεται κυρίως, αλλά όχι αποκλειστικά, από τη Χρυσή Αυγή. Αυτή τη μισαλλοδοξία «φωτογραφίζει» με την αναγνωρίσιμη νομοτεχνική μέθοδο του ιδιώνυμου το νομοσχέδιο. Η Ελλάδα είχε αρχίσει – ήδη πριν από το Μνημόνιο – να μετατρέπεται σε μια χώρα των άκρων και δεν είναι καθόλου τυχαία η εμπλοκή του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης από τους συντάκτες του νομοσχεδίου. Η μικρή οθόνη έχει παίξει σημαντικό ρόλο στην εκτράχυνση των δημοσίων ηθών, ενώ το ιδιώνυμο του 21ου αιώνα δεν περιορίζεται σε ρατσιστικές, αλλά εκτείνεται και σε σεξιστικές διακρίσεις όπως και στην άρνηση γενοκτονιών ή άλλων εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας. Την ίδια ώρα το νομοσχέδιο κάνει συλλογική την ατομική ευθύνη προσώπων που ανήκουν σε οργανισμούς, κόμματα και νομικά πρόσωπα εν γένει.

Το νομοσχέδιο είναι ακραία αντίδραση σε μια ακραία κατάσταση. Είναι επίσης η πρώτη οργανωμένη αντίδραση των αστικών δημοκρατικών κομμάτων απέναντι στην Ακρα Δεξιά – και όχι μόνο. Εχει ενδιαφέρον το γεγονός ότι προέρχεται από έναν πολιτικό χώρο, τη ΔΗΜΑΡ, που έχει ως αρχηγό έναν νομικό, τον Φώτη Κουβέλη, και έχει προωθήσει στην κυβέρνηση δύο άλλους νομικούς, τον Αντώνη Μανιτάκη και τον Αντώνη Ρουπακιώτη – ο οποίος έχει πάρει επάνω του το εν λόγω νομοσχέδιο. Το νομοσχέδιο αποτελεί εκδήλωση της αντίληψης δυνάμεων όπως το ΠΑΣΟΚ και η ΔΗΜΑΡ ότι η αντιμετώπιση της Χρυσής Αυγής δεν πρέπει να γίνει με πολιτικά αλλά με νομικά μέσα, διότι πρόκειται για εγκληματική οργάνωση. Είναι μια άποψη που – για λόγους αρχής – δεν συμμερίζεται το Μαξίμου, όπου υπάρχει η πεποίθηση ότι δεν μπορεί να ποινικοποιηθεί η πολιτική. Και υπάρχει αυτοπεποίθηση ότι η έξαρση της Χρυσής Αυγής είναι παρενέργεια της υψηλής ανεργίας -άρα θα θεραπευθεί με την ανάκαμψη. Ολα αυτά εξηγούν τις επιφυλάξεις Μπαλτάκου.