[Κιόσκι] Το τέλος μιας χαρισματικής γενιάς

Ανάμεσα στον πυρετό του σχηματισμού της νέας κυβέρνησης, τον τρόμο που έσπειραν οι σφαίρες του απελπισμένου ανέργου έξω από το πρωθυπουργικό μέγαρο, την έκπληξη της πρώτης μαύρης υπουργού στην ιστορία της Ιταλίας, πέρασε σχεδόν απαρατήρητο ένα κεφαλαιώδους σημασίας γεγονός: η εξαφάνιση της μετακομμουνιστικής Αριστεράς. Τα πνευματικά τέκνα του Ενρίκο Μπερλινγκουέρ είναι απόντα από αυτήν την κυβέρνηση που γεννήθηκε από το φύσημα της πνοής ενός πρώην κομμουνιστή, του Προέδρου της Δημοκρατίας Τζόρτζιο Ναπολιτάνο. Μια ολόκληρη γενιά πολιτικών, που επιβίωσε στα ερείπια του Τείχους του Βερολίνου και βγήκε αλώβητη από τα συντρίμμια της Πρώτης Ιταλικής Δημοκρατίας, οι Ντ’ Αλέμα και οι Βελτρόνι που κλήθηκαν να σηκώσουν το βάρος της αναμέτρησης με τον μπερλουσκονισμό, βρέθηκε στα αζήτητα. Ο απερχόμενος ηγέτης της Κεντροαριστεράς Πιερ Λουίτζι Μπερσάνι, πρώην κομμουνιστής και αυτός, αποσύρθηκε σαν ένας ταπεινωμένος Τελευταίος των Μοϊκανών.

Ηταν αυτό ένα τέλος που άξιζε στους φυσικούς κληρονόμους του ευρωκομμουνισμού, σε όλα αυτά τα λαμπρά μυαλά που έσκυψαν πάνω από βιβλία και έχυσαν τόνους μελάνι, αναζήτησαν τρίτους δρόμους χωρίς να αποστραφούν την πραγματικότητα, χειρίστηκαν το ιδεολογικό τους φορτίο όχι σαν ανελαστική μάζα αλλά σαν εύπλαστο υλικό; Ενδεχομένως όχι. Αλλά δεν ήταν ο 88χρονος Ναπολιτάνο που έφαγε σαν άλλος Κρόνος τα παιδιά του. Αυτή η γενιά έπεσε θύμα του ίδιου της του εαυτού. Διαβρώθηκε από τους τακτικισμούς και τις εσωτερικές της διαμάχες, κλείστηκε στον μικρόκοσμό της χάνοντας την επαφή της με το πιο ζωντανό κομμάτι της ιταλικής κοινωνίας, εκείνη την «άλλη Ιταλία» που αντιστάθηκε στην τηλεοπτική εκδοχή της δημοκρατίας με τον τρόπο ζωής της και την ενεργή συμμετοχή της στα κοινά.

Κλεισμένη στο κάστρο της και βουτηγμένη στην ίντριγκα, αυτή η άρχουσα τάξη άφησε ορφανή την κοινωνία των πολιτών. Ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Μικέλε Σέρα περιγράφει στη Repubblica την τελευταία πράξη του δράματος. Ηταν το 2011, αμέσως μετά την απροσδόκητη νίκη σε πέντε δημοψηφίσματα – μεταξύ των οποίων για την ιδιωτικοποίηση του νερού -, όταν οι επιτροπές που είχαν ηγηθεί της προσπάθειας επιχείρησαν να συναντηθούν με την ηγεσία του Δημοκρατικού Κόμματος. Εκείνη η συνάντηση δεν έγινε ποτέ – ίσως να μην ενδιαφερόταν το PD ή να είχε πιο σημαντικά πράγματα να κάνει, υποθέτει ο Σέρα. Σε κάθε περίπτωση, εκείνη τη στιγμή η Αριστερά των κομματικών μηχανισμών κλώτσησε την τελευταία της ευκαιρία να αγκαλιάσει την Αριστερά των κοινωνικών πρωτοβουλιών.

Η Aριστερά πιστώνεται ασφαλώς το γεγονός ότι δεν βάφτισε «δίκαιο αίτημα» κάθε παράλογη διεκδίκηση, ότι δεν ανακάλυψε «γαλατικά χωριά» στην ιταλική επικράτεια, ότι δεν άφησε τον ψηφοθηρικό κυνισμό να γίνει το κύριο όχημα της ανόδου της στην εξουσία, ότι δεν πρόδωσε την πολιτική υπευθυνότητα στο όνομα της λαϊκής αποδοχής, ότι αρνήθηκε επίμονα να φλερτάρει με τον λαϊκισμό. Αλλά εκείνο που πλήρωσε πιο ακριβά είναι ότι δεν σταμάτησε ούτε στιγμή να τρώει τις σάρκες της.