[Κιόσκι] Πλήρης διαφάνεια; Οχι, συστηματικός έλεγχος

Στο σκίτσο του Πλαντί της Monde, ένας αξιωματούχος αναγγέλλει με κάθε επισημότητα στους εκπροσώπους του Τύπου την άφιξη της Διαφάνειας: είναι ο γάλλος Πρόεδρος, ο Πρωθυπουργός του και μια υπουργός αδιευκρίνιστων στοιχείων. Οι τρεις τους είναι γυμνοί και στο σημείο όπου κάτω από άλλες συνθήκες θα υπήρχε ένα φύλλο συκής, εμφανίζεται ο φάκελος με το πόθεν έσχες τους. Στo πνεύμα του φημισμένου σκιτσογράφου, ένας πρώην υπουργός του Σαρκοζί μίλησε για το «μεγάλο στριπτίζ του κυβερνητικού Μουλέν Ρουζ». Το γυμνό του σκίτσου και το στριπτίζ του σχολίου δεν έχουν και τόση σχέση με την έκθεση του σώματος ή την τέρψη των οφθαλμών. Δεν πρόκειται για ένα ιδιότυπο κάλεσμα επιστροφής στη φύση ούτε για κάποια επίσημη πρόσκληση στα παρισινά καμπαρέ. Είναι κάτι πολύ πιο πεζό. Αλλά κατά κάποιον τρόπο εξίσου πικάντικο. Από χθες το βράδυ είναι διαθέσιμα στον ιστότοπο της γαλλικής κυβέρνησης τα πλήρη περιουσιακά στοιχεία των μελών της κυβέρνησης. Θα ακολουθήσουν οι φορολογικές δηλώσεις των βουλευτών. Η απόφαση ελήφθη από τον Φρανσουά Ολάντ με αφορμή τους μυστικούς λογαριασμούς του υπουργού Προϋπολογισμού Ζερόμ Καουζάκ σε ελβετικές τράπεζες. Η τέρψη από αυτό το είδος οφθαλμόλουτρου θεωρείται βέβαιη. Αλλά αυτό το «ξεγύμνωμα» είναι για τη δημοκρατία εξίσου υγιεινό με τον γυμνισμό για τον άνθρωπο; Η απόφαση του γάλλου προέδρου είναι ο θρίαμβος της διαφάνειας, το απορρυπαντικό που θα καθαρίσει το πολιτικό σύστημα από τους λεκέδες ή μια δημόσια έκθεση που καταργεί την ισονομία; Είναι η μόνη έντιμη απάντηση απέναντι στη γενικευμένη καχυποψία ή η πλήρης παράδοση σε μια αντίληψη που θεωρεί κάποιους πολίτες ένοχους μέχρι αποδείξεως του εναντίου;

ΟΙ ΓΑΛΛΟΙ το συζητούν. Πέρα από το εάν είναι σωστή η αναλογία του «πόθεν» με το «έσχες», από το εάν η δημοσιοποίηση των περιουσιακών στοιχείων θα έπρεπε να ξεκινήσει από την εποχή του Μιτεράν ή να πάει πολύ πιο πίσω, ακόμη και στη γένεση της Πέμπτης Γαλλικής Δημοκρατίας, αυτό που απασχολεί τη γαλλική κοινωνία είναι εάν η απόφαση αυτή απαντά στην ανάγκη για περισσότερη διαφάνεια ή εάν είναι προϊόν ενός αυτοτροφοδοτούμενου λαϊκισμού. Στην ίδια εφημερίδα, ο Κλοντ Μπερνμπόμ, επίτιμος καθηγητής Πολιτικής Κοινωνιολογίας, διατυπώνει πολλές επιφυλάξεις. Αναρωτιέται πώς είναι δυνατόν ο Ολάντ να ξέχασε τις δεκαετίες του ’20 και του ’30, όταν οι καταγγελίες κατά της «πλουτοκρατίας» και των «200 οικογενειών» θέριευαν τα τέρατα των άκρων. Το μίσος απέναντι στα πλούτη, το χρήμα και τις τράπεζες είναι χαρακτηριστικό και της αντιφιλελεύθερης Δεξιάς, στην ακραία της μορφή η διαφάνεια καταργεί τα όρια ανάμεσα στη δημόσια και την ιδιωτική σφαίρα, στέκεται στον αντίποδα του πολιτικού φιλελευθερισμού. Η λύση, σύμφωνα με τον Μπερνμπόμ, δεν είναι μια δημόσια έκθεση που θα ικανοποιεί τις ορέξεις της κοινής γνώμης αλλά ο ενδελεχής και συστηματικός έλεγχος. Μάλλον από εκεί θα έπρεπε να πιάσουμε κι εμείς το νήμα.