[Διαστάσεις] Να γίνουμε σοφότεροι χαμογελώντας

Οταν τον ρωτούσαν για την ταινία του «Xαμόν, χαμόν», με την οποία έγιναν γνωστοί στο ισπανικό κοινό ο Χαβιέρ Μπαρδέμ και η Πενέλοπε Κρουθ, ο Μπίγας Λούνα απαντούσε με ένα ποιηματάκι που ξεκινούσε ως εξής: «Ο Ραούλ και η Κοντσίτα/ ένωσαν τις τύχες τους/ επειδή το σκόρδο ήταν αυτό που τους άρεσε περισσότερο σ’ αυτόν τον κόσμο./ Οι έλληνες φιλόσοφοι μύριζαν κι αυτοί έντονα σκόρδο./ Ο Ραούλ με το χαμόν του, η Κοντσίτα με τα διαμάντια της./ Το τσορίθο και η κυρία».

Ηταν η πρώτη ταινία της Ιβηρικής Τριλογίας, που θα συμπλήρωναν τα Χρυσά Αυγά (μια προφητική ταινία για τη σημερινή Ισπανία) και το Στήθος και η Σελήνη (βραβείο σεναρίου στη Βενετία). Μιας τριλογίας – όπως έγραφε χθες η «Ελ Παΐς – από την οποία μάθαμε ότι το φαγητό, το σεξ και το χιούμορ είναι αλληλένδετα. Και ότι στη σύντομη διάρκεια της ζωής μας αν δεν γελάμε, τι ήρθαμε να κάνουμε;

Οι Ισπανοί μάλλον δεν γέλασαν καθόλου όταν έμαθαν ότι ο καταλανός σκηνοθέτης πέθανε την περασμένη Παρασκευή από λευχαιμία που την είχε κρατήσει μυστική μέχρι τέλους. Ή πάλι μπορεί και να έσκασαν στα γέλια, ακολουθώντας τις συμβουλές του. Μπορεί να οργάνωσαν ένα θηριώδες τσιμπούσι. Ή να το έριξαν στο σεξ για να τιμήσουν τη μνήμη του, κι ακόμα καλύτερα στο ménage a trois, ο Λούνα ήταν από τους πρώτους που το ανέδειξε στη συντηρητική Ισπανία, οι σκηνές από τα Χρόνια της Λουλού είναι ενδεικτικές.

Να γίνουμε σοφότεροι χαμογελώντας, αυτό είναι το ζητούμενο. Για την ακρίβεια πάντα ήταν ακόμη και πέντε αιώνες πριν. Το αποδεικνύει η Σάρα Μπέικγουελ στο βιβλίο της «Πώς να ζούμε. Η ζωή του Μοντέν σε μια ερώτηση και είκοσι απόπειρες απάντησης» που κυκλοφόρησε το 2010 στη Βρετανία και έχει κάνει θραύση σε όλο τον κόσμο. Η βρετανίδα συγγραφέας περιγράφει τον τρόπο με τον οποίο ο Μοντέν – που παρεμπιπτόντως ήταν και αυτός λάτρης του σεξ – προσπάθησε να απαλλαγεί όχι τόσο από τα υλικά του βάρη όσο από τις αγωνίες του, από τον φόβο της αρρώστιας και του θανάτου. Και το κατάφερε, περιέργως, όταν τραυματίστηκε σοβαρά πέφτοντας από το άλογο. Κατάλαβε τότε ότι η ζωή είναι πιο δύσκολη από τον θάνατο, γιατί απαιτεί προσανατολισμό και προσοχή.

Ο βασικός κανόνας τον οποίο ακολούθησε ο συγγραφέας των Δοκιμίων ήταν «να μην είσαι σίγουρος για τίποτα, ούτε για την άγνοιά σου». Και ακλόνητη πεποίθησή του ήταν ότι το πραγματικό μεγαλείο της ψυχής πρέπει να αναζητείται στη μετριότητα, όχι στις υψηλές φιλοδοξίες. Είμαστε ίδιοι με όλους τους άλλους, να κάτι ακόμη που οφείλουμε να μάθουμε. Χαμογελώντας, φυσικά.