Να μια ευκαιρία για επανένωση!

Εχει ειπωθεί πολλές φορές ότι η Κύπρος δεν χάνει ποτέ ευκαιρία να χάσει μια ευκαιρία. Η ρήση αυτή διατυπώθηκε κυρίως το 2004 μετά την αρνητική ψήφο των Ελληνοκυπρίων για την επανένωσή της. Η ζωή ήταν ωραία στο νότιο τμήμα του νησιού τους και τότε δεν φαινόταν ότι κόστιζε τίποτε να παραμείνουν με το υπάρχον καθεστώς.

Σήμερα έχει επιβληθεί μια νέα πραγματικότητα στους Ελληνοκυπρίους. Η κατάσταση είναι πολύ δύσκολη και το άμεσο μέλλον δεν φαίνεται πολλά υποσχόμενο εκτός και αν βρεθούν λύσεις με φαντασία. Πιστεύω ακράδαντα ότι οι λύσεις αυτές βρίσκονται κοντά.

Να γιατί το πιστεύω αυτό: Οι οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες στο ελεγχόμενο από την Τουρκία βόρειο τμήμα βελτιώνονται, δημιουργώντας ένα πεδίο πιο ισότιμων όρων ανταγωνισμού ανάμεσα στις δύο πλευρές. Η Τουρκία είναι τώρα ένας παίκτης με όλο και μεγαλύτερη επιρροή τόσο περιφερειακά όσο και διεθνώς και σημαντικός πυλώνας σταθερότητας σε μια ταραχώδη περιοχή. Οι σχέσεις ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία είναι τώρα στενότερες και καλύτερες, μεταβάλλοντας το πλαίσιο μέσα στο οποίο αντιμετωπίζεται παραδοσιακά το πρόβλημα της Κύπρου. Τα οικονομικά προβλήματα της Ελλάδας έχουν αλλάξει τις προτεραιότητές της. Ο προσανατολισμός της είναι απόλυτα ευρωπαϊκός και στηρίζει την υποψηφιότητα της Τουρκίας ως μέλους της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Την ίδια στιγμή, το υψηλό τίμημα που πληρώνει σήμερα η Κύπρος για τη στενή οικονομική σχέση που είχε με την Ελλάδα μπορεί να αλλάξει τις μελλοντικές τους σχέσεις.

Οι νέες αυτές πραγματικότητες – καλές και κακές – προσφέρουν ευκαιρία για μια λύση που αναζητείται καιρό στο πρόβλημα της Κύπρου. Πριν από πέντε χρόνια, το Ινστιτούτο Ερευνας του Οσλο για την Ειρήνη (Peace Research Institute Oslo – PRIO) δημοσιοποίησε μια σειρά εντυπωσιακών προβλέψεων αναφορικά με τα νομισματικά οφέλη στο πρώτο έτος μιας επανένωσης. Η συντηρητική εκτίμηση του PRIO ήταν ότι κάθε κυπριακή οικογένεια θα κέρδιζε επιπλέον 2.500 ευρώ ετησίως.

Μπορεί έκτοτε να έχουν αλλάξει πολλά, όμως το συμπέρασμα ότι μια επανένωση θα φέρει αυξημένη ευημερία πιθανότατα παραμένει σήμερα το ίδιο. Ο νέος Πρόεδρος της Κύπρου, που έχει ταχθεί υπέρ της επανένωσης, βρίσκεται σε καλή θέση για να προτείνει τολμηρά μέτρα με στόχο την ενοποίηση του νησιού. Και η ηγεσία των Τουρκοκυπρίων βρίσκεται σήμερα σε ισχυρότερη θέση από ποτέ για να διαπραγματευτεί μια ενοποίηση με ίσους όρους.

Οι ευρωπαϊκές φιλοδοξίες της Τουρκίας δεν μπορούν πλέον να αγνοηθούν. Ομως μέρος από τον δρόμο που πρέπει να διανύσει περνά από την Κύπρο και όσο νωρίτερα λυθεί το πρόβλημα τόσο συντομότερα θα μπορέσει η χώρα να γίνει πλήρες μέλος μιας ισχυρότερης και πιο ενοποιημένης Ευρώπης. Η Ευρωπαϊκή Ενωση δεν έχει πλέον την πολυτέλεια να θεωρεί την Κύπρο περιφερειακό ενοχλητικό πρόβλημα. Η Κύπρος είναι μέρος της Ευρώπης και, επομένως, ειδικά τώρα, αποτελεί ένα ευρωπαϊκό πρόβλημα.

Εχει έλθει ο καιρός να υπάρξει μια συμπαγής ενοποιημένη και ενεργή ευρωπαϊκή πολιτική και προσήλωση για την επανένωση του νησιού, που θα είναι βασισμένη στην ξεκάθαρη και συμφωνημένη πεποίθηση ότι είναι προς το συμφέρον όλων. Σε διαφορετική περίπτωση, θα έλθουμε αντιμέτωποι με επιπλέον παροχή βοήθειας στο μέλλον και τον κίνδυνο να υπάρξουν κι άλλες καταστροφικές συνέπειες για την ακεραιότητα του ευρωπαϊκού οικοδομήματος.

Οποια και αν είναι η τύχη της Ευρωπαϊκής Ενωσης, υπάρχουν οφέλη τα οποία δεν μπορεί να αρνηθεί κανείς από τη διασφάλιση ισχυρών συμμαχιών στη λεκάνη της Νότιας Μεσογείου. Οι διαφορετικές οικονομίες, η ασφάλεια, η ενέργεια, το νερό και άλλες προτεραιότητες μπορούν να διασφαλιστούν μόνο μέσω της στενότερης ένωσης. Ο ΟΗΕ έχει σταθερή παρουσία στην καθημερινή ζωή των Κυπρίων για σχεδόν 50 χρόνια. Αλλά και αυτός ο Οργανισμός πρέπει να αντιληφθεί τις νέες πραγματικότητες και να επαναπροσδιορίσει τις στρατηγικές του.

Η Κύπρος έχει πολλά πλεονεκτήματα – γεωγραφική θέση, φυσικοί πόροι, καλή εκπαίδευση, υποδομές και τώρα, για μια ακόμη φορά στη μακρά και δύσκολη ιστορία της, την προσοχή της διεθνούς κοινότητας. Είναι καιρός να το εκμεταλλευτεί αυτό.

* Ο Μάικλ Μόλερ είναι πρώην ειδικός απεσταλμένος του ΟΗΕ στην Κύπρο