[Η κυπριακή κρίση] Καμία εναλλακτική εκτός Ευρώπης

Η οικονομική τραγωδία που έπληξε την Κύπρο χρειάζεται να οδηγήσει στην εξαγωγή διδαγμάτων για την Κύπρο, την Ελλάδα και την Ευρώπη, οι ευθύνες της οποίας για ό,τι συνέβη στο Νησί είναι τεράστιες.

Η Κύπρος στο πλαίσιο της ΕΕ βρέθηκε, και εξακολουθεί να παραμένει, εντελώς απομονωμένη στις διαπραγματεύσεις για τη διαχείριση της κρίσης. Αλλά γιατί είναι «τόσο μόνη»; Διότι προσλαμβάνεται από την ΕΕ ως τεράστιο διαχρονικό πρόβλημα που αρχίζει από την ένταξή της, τον Μάιο 2004. Εμφανίζεται να μπλοκάρει αποφάσεις, να προκαλεί αδιέξοδα, να περιπλέκει λύσεις. Η απόρριψη του σχεδίου Ανάν για την επίλυση του Κυπριακού συνιστά την αφετηρία των προβλημάτων. Η πλειονότητα των ευρωπαίων ηγετών διερωτάται τι ακριβώς κέρδισε η Κύπρος με την απόρριψη του εν λόγω σχεδίου και τη μη επίλυση του προβλήματος  με την ενοποίηση του Νησιού σε ένα ομοσπονδιακό σύστημα.

Ως αποτέλεσμα της μη επίλυσης του προβλήματος, λοιπόν, η Κύπρος έχει υποχρεωθεί στο πλαίσιο της ΕΕ να μπλοκάρει αποφάσεις και πρωτοβουλίες, όπως ο κανονισμός για τη διεξαγωγή άμεσων εμπορικών συναλλαγών μεταξύ ΕΕ και τουρκοκυπριακής πλευράς, με αποτέλεσμα η Τουρκία να μην επεκτείνει το καθεστώς τελωνειακής ένωσης στην Κύπρο (παραβιάζοντας το δίκαιο), ώστε με τη σειρά της η Κύπρος να επιβάλλει το πάγωμα οκτώ διαπραγματευτικών κεφαλαίων για την ένταξη της Τουρκίας. Επίσης η Κύπρος μπλοκάρει αποφάσεις που συνδέονται με την εξομάλυνση των σχέσεων ΕΕ – ΝΑΤΟ. Κάτι παρεμφερές βεβαίως κάνει και η Τουρκία εις βάρος της Κύπρου. Αλλά για τους Ευρωπαίους δεν έχει σημασία ποιος έχει δίκιο ή άδικο. Αυτό που μετράει είναι το αποτέλεσμα. Και το αποτέλεσμα είναι ότι η Κύπρος συνιστά ένα εξόχως προβληματικό μέλος της ΕΕ χωρίς ειλικρινείς φίλους και συμμάχους.

Για τους Ευρωπαίους η Κύπρος είπε ένα «ηρωικό όχι» στο σχέδιο επίλυσης το 2004 (από αυτά που συχνά πυκνά λέει ο Ελληνισμός με ολέθρια αποτελέσματα τις περισσότερες φορές) προκειμένου «να διατηρήσει αλώβητη την κυριαρχία της», αλλά η κυριαρχία της επλήγη καίρια από την οικονομική κρίση στην οποία οδηγήθηκε. Το δίδαγμα είναι προφανές.

Ενα δεύτερο συμπέρασμα που προκύπτει από την τρέχουσα κρίση είναι ότι εναλλακτικές λύσεις έξω από το πλαίσιο της ΕΕ δεν υπάρχουν. Ο μύθος αυτός κατέρρευσε πλήρως. Η Ρωσία ή οποιοσδήποτε άλλος μπορεί να συνεισφέρει σε μια δέσμη λύσεων, αλλά δεν συνιστά τη λύση. Και ενώ η Κύπρος μπορεί και πρέπει να έχει τις καλύτερες δυνατές σχέσεις με τη Ρωσία, δεν μπορεί να τεθεί υπό την κηδεμονία της, όπως δεν μπορεί να λειτουργεί και ως «προνομιακός χώρος καταφυγής» για ορισμένους ρώσους ολιγάρχες.

Παραβλέπεται επίσης ότι οι χώρες-μέλη της ευρωζώνης που αποφασίζουν τα «πακέτα διάσωσης» έχουν επίσης Κοινοβούλια που πρέπει να ψηφίσουν – και μπορούν κι αυτά να πουν «ηρωικά όχι», φοβάμαι και πολύ πιο βροντερά.

Τέλος, καλό είναι μερικά προβλήματα να λύνονται όσο το δυνατό νωρίτερα παρά αργότερα. Αν το οικονομικό πρόβλημα της Κύπρου είχε λυθεί, ενώ στην προεδρία του Eurogroup ήταν ο Γιούνκερ, το αποτέλεσμα θα ήταν ασφαλώς καλύτερο.

Η ένταξη της Κύπρου στην ΕΕ αποτέλεσε μείζονος σημασίας επίτευγμα του Ελληνισμού. Το επίτευγμα δεν πρέπει τώρα να υπονομευθεί με πράξεις ή παραλείψεις. Η Κύπρος πρέπει να εργαστεί σοβαρά για να αποκαταστήσει τη θέση της ως αξιόπιστο, ισότιμο μέλος της Ενωσης. Και για να γίνει αυτό χρειάζεται, μεταξύ των άλλων, να αναζητήσει το κατάλληλο timing για την επίλυση του πολιτικού προβλήματος, στοχαζόμενη σοβαρά πάνω στο πραγματικό κόστος της μη επίλυσης…