Ρίκεν Πατέλ: Η φωνή εκατομμυρίων χακτιβιστών

Τι σκέφτεστε όταν ακούτε τη λέξη ακτιβισμός; Αν το μυαλό σας πάει σε δυναμικές κινητοποιήσεις της Greenpeace ή στις εντυπωσιακές διαμαρτυρίες γυμνόστηθων μελών της φεμινιστικής οργάνωσης FEMEN, ξανασκεφτείτε το.

Σήμερα ο ακτιβισμός μπορεί να γίνει από το υπνοδωμάτιό μας: φορώντας απλώς τις… πιτζάμες τους, κάποιοι άνθρωποι αλλάζουν τον κόσμο – ή, τουλάχιστον, πιστεύουν ότι θα το καταφέρουν – κάνοντας απλώς μερικά κλικ στον υπολογιστή τους.

Εξού και ο όρος «clicktivism» (στα ελληνικά θα μπορούσε να αποδοθεί ως «κλικακτιβισμός») ή εναλλακτικά «χακτιβισμός» (εκ του χάκερ και του ακτιβισμός).

Από τους Anonymous ώς το Wikileaks, πολλοί είναι εκείνοι που κατά καιρούς απασχολούν τα πρωτοσέλιδα του διεθνούς Τύπου με τις δραστηριότητές τους στο Ιντερνετ.

Ωστόσο, ένας Καναδοβρετανός έχει εσχάτως αναδειχθεί σε ηγετική φυσιογνωμία των «κλικακτιβιστών»: ακούει στο όνομα Ρίκεν Πατέλ και είναι ο άνθρωπος πίσω από το Avaaz, μια ομάδα ακτιβιστών του Διαδικτύου που έχει ως στόχο να «γεφυρώσει το χάσμα μεταξύ του κόσμου που έχουμε και του κόσμου που οι περισσότεροι άνθρωποι θέλουν».

Σε ορισμένους ακούγεται ουτοπικό. Από ό,τι φαίνεται, όμως, δεν είναι λίγοι εκείνοι που συμμερίζονται το όραμά του: η οργάνωση αριθμεί περισσότερα από 20 εκατομμύρια μέλη παγκοσμίως, αποτελώντας σήμερα το μεγαλύτερο δίκτυο ακτιβιστών του κόσμου.

Πρόκειται άραγε για μια ακόμη εκδοχή του «κλικακτιβισμού» ή, όπως φανερώνει η επιτυχία του, για μια πραγματική δύναμη αλλαγής;

Από την ίδρυσή του το 2007, το Avaaz (στα περσικά σημαίνει φωνή) έχει οργανώσει μια σειρά από ακτιβιστικές εκστρατείες με διαφορετικό κάθε φορά αντικείμενο: από την κλιματική αλλαγή έως τη συριακή εξέγερση και από την έντονη κριτική στα ξενοδοχεία Χίλτον μέχρι τους αγώνες κατά του μεγιστάνα των μίντια Ρούπερτ Μέρντοκ.

Η ομάδα ειδικεύεται στη διοργάνωση ψηφοφοριών  τις οποίες διαδίδει μέσω email.

Στα έξι χρόνια λειτουργίας του το Avaaz έχει καταγράψει αρκετές επιτυχίες: το 2011 έπαιξε σημαντικό ρόλο στην οργάνωση μιας εκστρατείας για να διακοπεί το Γκραν Πρι του Μπαχρέιν μετά τη βίαιη καταστολή των αντικυβερνητικών διαδηλώσεων από το καθεστώς. Επίσης, ήταν η πρώτη μη κυβερνητική οργάνωση που παρείχε βοήθεια σε πληγέντες στη Βιρμανία μετά τον κυκλώνα του 2008.

Στα στραβοπατήματα της ομάδας συγκαταλέγεται ο χειρισμός της Συνόδου Κορυφής για την κλιματική αλλαγή στην Κοπεγχάγη το 2009, την οποία ο Ρίκεν Πατέλ είχε περιγράψει ως «το Γούντστοκ ή τον ισπανικό εμφύλιο της τρέχουσας δεκαετίας».

Το Avaaz ήλπιζε να εξασφαλίσει από τους παγκόσμιους ηγέτες δεσμεύσεις για ριζικές λύσεις μέσα από μια έντονη εκστρατεία που διοργάνωσε στο Ιντερνετ, για να διαπιστώσει τελικά ότι οι προσπάθειές του υπονομεύθηκαν από μια μυστική συμφωνία μεταξύ της κινεζικής και της αμερικανικής κυβέρνησης.

Ο Πατέλ έχει ψηφιστεί ως «ο απόλυτος παίκτης που μπορεί να γυρίσει το παιχνίδι στην πολιτική» από τον ιστότοπο Huffington Post, ενώ περιλαμβάνεται στη λίστα του περιοδικού «Foreign Policy» με τους κορυφαίους παγκόσμιους διανοητές, αλλά και στη λίστα των… πιο χοτ εργένηδων «υπερηρώων» του περιοδικού «People».

Το μοντέλο στο οποίο βασίζεται το Avaaz είναι οι διαδικτυακές κινητοποιήσεις, κατά τις οποίες εκατομμύρια άνθρωποι δεν χρειάζεται να κάνουν τίποτε περισσότερο από το να πάρουν στα χέρια το ποντίκι και να διαμαρτυρηθούν.

Ο αντίλογος λέει ότι η τεχνολογική ευκολία δημιουργεί μια απομακρυσμένη και – άρα – εύκολη μορφή ακτιβισμού.

«Το θέμα είναι τι καταφέρνουμε με αυτά τα κλικ. Πώς τα χρησιμοποιούμε. Αυτό είναι που φέρνει πραγματική αλλαγή», αντιτείνει ο Πατέλ.

Το Avaaz λειτουργεί σε 15 γλώσσες, έχει την έδρα του στο Μανχάταν και είναι εξαιρετικά δημοφιλές στη Βραζιλία, τη Γαλλία, τη Γερμανία και την Ινδία. Χρηματοδοτείται εξ ολοκλήρου από τα μέλη του.

Υπάρχουν, όμως, και μελανά σημεία στην ιστορία του. Πέρυσι, η ομάδα έγινε αντικείμενο κριτικής για τους ισχυρισμούς της σχετικά με την υπόθεση απελευθέρωσης δημοσιογράφων οι οποίοι επέζησαν από την έκρηξη που σκότωσε τη ρεπόρτερ των «Σάντεϊ Τάιμς» Μαρί Κόλβιν στη Χομς.

Το Avaaz εξέδωσε δελτίο Τύπου υποστηρίζοντας ότι είχε συντονίσει τη διαφυγή μιας φωτορεπόρτερ και 13 ακτιβιστές του είχαν σκοτωθεί κατά την εκτέλεση του σχεδίου. Η φωτορεπόρτερ διέψευσε τον ισχυρισμό αυτόν και λίγο αργότερα το Avaaz απέσυρε το δελτίο Τύπου.