Ποιος φοβάται στην Αθήνα

Στην Ευρώπη υπάρχουν, ως γνωστόν, δύο κράτη, οι κυβερνήσεις των οποίων έχουν υπουργό αρμόδιο για τις σχέσεις με ξένη χώρα: πρόκειται για τη γερμανική κυβέρνηση που έχει ορίσει υπουργό αρμόδιο για τις σχέσεις με την Ελλάδα και για τη βελγική κυβέρνηση που έχει ορίσει υπουργό αρμόδιο για τις σχέσεις με το Κονγκό.

Τούτου δοθέντος, το γεγονός ότι τα στελέχη της ευρωπαϊκής δημόσιας διοίκησης που επισκέπτονται την Αθήνα λαμβάνουν οδηγίες επιτόπιας συμπεριφοράς περίπου όμοιες με αυτές που λαμβάνουν τα στελέχη της βελγικής δημόσιας διοίκησης όποτε επισκέπτονται την Κινσάσα, δεν θα έπρεπε να προκαλεί τόσο μεγάλη έκπληξη όσο αυτή που δημιουργήθηκε το Σαββατοκύριακο με αφορμή τη δημοσιοποίηση ενός εγγράφου. Ενός εγγράφου των υπηρεσιών ασφαλείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που καλεί τους ευρωκράτες, οι οποίοι καθημερινώς πλέον επισκέπτονται την Αθήνα, όταν κυκλοφορούν στους δρόμους, να μη μοιάζουν… με ευρωκράτες και να είναι γενικώς «κουμπωμένοι».

Ενός εγγράφου που απευθύνεται σε ανθρώπους οι οποίοι, πιθανόν, δεν έχουν ποτέ στη ζωή τους δει διαδήλωση και που μάλλον δεν ξέρουν τι πρέπει να κάνουν όταν πέφτουν δακρυγόνα.

Η ύπαρξη αυτού του κειμένου δεν είναι τυχαία. Το τελευταίο διάστημα, τα μέτρα ασφαλείας για τους εκπροσώπους της ΕΕ και του ΔΝΤ έχουν ενταθεί στην Αθήνα, κυρίως δε ενόψει της οριστικής εγκατάστασής τους στην περιοχή του Βοτανικού. Η όξυνση των μέτρων ασφαλείας δεν είναι ευχάριστη ούτε για τους ευρωκράτες που επισκέπτονται αραιά και πού την Αθήνα, ούτε γι’ αυτούς που μένουν μονίμως. Για τους μεν πρώτους διότι δεν έχουν συνηθίσει να κυκλοφορούν στον δρόμο με ένοπλη προστασία. Γι’ αυτό άλλωστε πολλοί εξ αυτών ζητούν να μετατεθούν σε άλλες υπηρεσίες της Επιτροπής και να απαλλαγούν από το άχθος των επισκέψεων στην Ελλάδα. Για τους δεύτερους διότι βρίσκονται στην Αθήνα με δική τους επιλογή. Πολλοί εξ αυτών γνωρίζουν την ελληνική γλώσσα και την ελληνική κοινωνία (συνήθως είναι παντρεμένοι με Ελληνίδες – ή οι γυναίκες με Ελληνες) και δεν έχουν καμία διάθεση να ζουν υπό φρούρηση. Ωστόσο, και οι μεν και οι δε αποδέχονται έναν τρόπο ζωής που δεν επέλεξαν, αλλά και που δεν μπορούν να αλλάξουν.

Κάτι που άλλωστε συμβαίνει και με τη μεγάλη πλειονότητα των κατοίκων της Αθήνας, οι οποίοι, κυρίως τα τελευταία χρόνια, αισθάνονται και αυτοί πως ζουν σε ένα περιβάλλον βίας, το οποίο επίσης δεν επέλεξαν και δεν μπορούν να αλλάξουν.

Φυσικά, η βία στην Ελλάδα δεν είναι η ίδια με εκείνη που αναμφίβολα εκδηλώνεται σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Η Αθήνα εξακολουθεί να είναι, κυρίως τη νύχτα, μια πόλη που χαίρεται κανείς να κυκλοφορεί και, σίγουρα, είναι πιο ασφαλής από πολλές ευρωπαϊκές μεγαλουπόλεις. Δεν έχει ακόμη γνωρίσει τη βία των μεταναστών της δεύτερης γενιάς, δηλαδή των παιδιών που γεννήθηκαν «ξένα», σε κοινωνίες που δεν τους παρέχουν κανένα μέλλον και καμία προοπτική. Τα περίχωρα των Αθηνών, σε σύγκριση με τα περίχωρα του Παρισιού, του Λονδίνου, ακόμη και των Βρυξελλών, όπου δύσκολα τα βράδια συναντά κανείς λευκούς, εξακολουθούν να μοιάζουν με παιδικές χαρές.

Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, η ελληνική κοινωνία έχει αρχίσει να εθίζεται σε μια γενικευμένη βία που δεν αφορά συγκεκριμένες κοινωνικές, πολιτικές ή θρησκευτικές ομάδες. Πρόκειται για μια βία που τη συναντά κανείς παντού. Στα σχολεία και στα λεωφορεία, στα γήπεδα και στις διαδηλώσεις, στις τηλεοράσεις και στα ραδιόφωνα, στις κοινωνικές και επαγγελματικές σχέσεις, ακόμη και στις εκκλησίες.

Αυτή η διάχυτη βία είναι το «αυγό του φιδιού» που σήμερα απειλεί την Ελλάδα περισσότερο ίσως παρά ποτέ τις τελευταίες δεκαετίες. Στην περίπτωση της τρόικας, μάλιστα, η άσκηση βίας έχει αρχίσει να λαμβάνει εντόνως εθνικιστικά χαρακτηριστικά. Ενα μεγάλο τμήμα της ελληνικής κοινής γνώμης είναι πλέον πεπεισμένο πως τα δεινά της τελευταίας τριετίας οφείλονται πρωτίστως στους ξένους, αρχής γενομένης από τους Γερμανούς, και όχι στις ελληνικές πολιτικές και οικονομικές δυνάμεις που οδήγησαν το κράτος στην πτώχευση. Πρόκειται για μια εξήγηση που βολεύει πολλούς και για πολλά.

Αλλωστε η πατριδοκαπηλία υπήρξε επί δεκαετίες στην Ελλάδα μια εξαιρετικά επικερδής επιχείρηση. Και απ’ ό,τι φαίνεται, εξακολουθεί να είναι.