Ο «διπλωμάτης» με τη ρακέτα

Ο Ζουάνγκ Ζεντόνγκ, τρεις φορές παγκόσμιος πρωταθλητής στην επιτραπέζια αντισφαίριση κατά τη δεκαετία του ’60 και ένας από τους πρωταγωνιστές της αποκαλούμενης «διπλωματίας του πινγκ πονγκ», πέθανε την Κυριακή στο Πεκίνο σε ηλικία 73 ετών έπειτα από πολυετή μάχη με τον καρκίνο. Χάρη σε αυτόν τον άνθρωπο δύο παγκόσμιες υπερδυνάμεις, η Κίνα και οι ΗΠΑ, άρχισαν να συνομιλούν ξανά έπειτα από σχεδόν δύο δεκαετίες, κατά τις οποίες οι σχέσεις τους είχαν παγώσει. Η απόφαση του Ζεντόνγκ να πλησιάσει και να συνομιλήσει με έναν αμερικανό συναθλητή του εξελίχθηκε σε αυτό που ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ Ρίτσαρντ Νίξον χαρακτήρισε «εβδομάδα που άλλαξε τον κόσμο».

Ολα άρχισαν το 1971. Ο καπιταλιστής Νίξον και ο κομμουνιστής Μάο είναι θανάσιμοι εχθροί. ΗΠΑ και Κίνα δεν έχουν σχέσεις, καμία απολύτως επαφή, καθώς πέρα από τις διαφορετικές πεποιθήσεις που τους χωρίζουν, υπάρχουν και γεγονότα εν εξελίξει – ο πόλεμος στο Βιετνάμ των Αμερικανών και η Πολιτιστική Επανάσταση των Κινέζων – που δεν μπορεί να παραβλεφθούν. Στην πόλη Ναγκόγια της Ιαπωνίας διεξάγεται το παγκόσμιο πρωτάθλημα επιτραπέζιας αντισφαίρισης, στο οποίο συμμετέχουν οι εθνικές ομάδες αμφότερων των χωρών. Ο 19χρονος αμερικανός αθλητής Γκλεν Κόουαν έχει χάσει το λεωφορείο της αμερικανικής αποστολής και αναγκάζεται να επιβιβαστεί στο λεωφορείο της κινεζικής αποστολής. Ολοι τον κοιτούν περίεργα εκτός από τον Ζουάνγκ Ζεντόνγκ. Ο 30χρονος πρωταθλητής Κόσμου στο αγαπημένο άθλημα του ηγέτη της Κινεζικής Επανάστασης Μάο ζητά τη βοήθεια του διερμηνέα και πλησιάζει τον Κόουαν. Οι συμπατριώτες του προσπαθούν να τον αποτρέψουν, υπενθυμίζοντάς του ότι απαγορεύεται να συνομιλήσει μαζί του καθώς είναι ξένος. «Ο Αμερικανός με τα μακριά μαλλιά μού χαμογέλασε και αποφάσισα να του κάνω ένα δώρο», διηγήθηκε έπειτα από χρόνια ο κινέζος πρωταθλητής. «Κοίταξα μέσα στην τσάντα μου και βρήκα ένα μεταξωτό μαντίλι του οποίου τα κεντήματα απεικόνιζαν τα βουνά της επαρχίας Χουάνγκσαν. Το πήρα και του το έδωσα». Οι δύο αθλητές κατεβαίνουν μαζί από το λεωφορείο και ένας ιάπωνας φωτογράφος προλαβαίνει να απαθανατίσει την εξαιρετική στιγμή. Γίνονται πρωτοσέλιδο. Ο Κόουαν φοράει μια μπλούζα με την αμερικανική σημαία και κάτω από αυτή, τη διάσημη ατάκα «Let it be». Με το που φτάνει στο στάδιο, τη βγάζει και τη δίνει στον Ζουάνγκ. Κάποιος ρωτά τον Αμερικανό αν σκέπτεται να επισκεφθεί ποτέ την Κίνα. «Γιατί όχι;», απαντά. Οι κινέζοι αξιωματούχοι δυσανασχετούν, αλλά ο Μάο παραδόξως ενθουσιάζεται. Στις 7 Απριλίου 1971, τελευταία ημέρα των αγώνων, η κινεζική ομάδα επιτραπέζιας αντισφαίρισης προσκαλεί την αντίστοιχη αμερικανική να επισκεφθεί την Κίνα. Τρεις ημέρες αργότερα, στις 10 Απριλίου 1971, εννέα αμερικανοί αθλητές και τέσσερις αξιωματούχοι πέρασαν τα σύνορα που χώριζαν την Κομμουνιστική Κίνα από τον υπόλοιπο κόσμο. Επρόκειτο για την πρώτη φορά, από το 1949, που μια ομάδα μη κομμουνιστών επισκεπτόταν τη χώρα. Τα υπόλοιπα ανήκουν στην Ιστορία.

Οσον αφορά τους πρωταγωνιστές αυτού του ιδιότυπου «διπλωματικού επεισοδίου», η μετέπειτα πορεία τους υπήρξε κάθε άλλο παρά λαμπρή. Ο Κόουαν νοσηλεύτηκε σε  κλινική εξαιτίας της κατάθλιψης που του προκάλεσε η χρήση ναρκωτικών. Το 1972 όταν οι Κινέζοι αποφάσισαν να επισκεφθούν και εκείνοι τις ΗΠΑ, ο Κόουαν ήταν εκεί για να τους υποδεχθεί, αλλά η κατάστασή του είχε χειροτερέψει – πίστευε πως ήταν ο αδελφός του Μικ Τζάγκερ. Πέθανε το 2004 από καρδιακή προσβολή, όντας άστεγος. Αλλά ούτε ο Ζουάνγκ τα κατάφερε ιδιαίτερα καλά. Αρχικά, κατέληξε στη φυλακή με την κατηγορία της συμμετοχής του σε μια ομάδα που συνωμοτούσε κατά του Μάο. Στη συνέχεια αποφυλακίστηκε και κατά τη διάρκεια της επίσκεψης των κινέζων αθλητών στις ΗΠΑ ήταν ο αρχηγός της αποστολής. Επιστρέφοντας στην πατρίδα του διορίστηκε υπουργός Φυσικής Αγωγής, αλλά το 1976 κατηγορήθηκε και πάλι για συνωμοσία κατά του καθεστώτος. Εχασε τη θέση του, φυλακίστηκε και κατέληξε να εργάζεται οδοκαθαριστής. Επειτα κάποιος τον κατέδωσε στις Αρχές οι οποίες τον συνέλαβαν και πάλι. Το έγκλημά του αυτή τη φορά ήταν ότι φορούσε ένα «καπιταλιστικό» ελβετικό ρολόι. Φυλακίστηκε εκ νέου και προσπάθησε να αυτοκτονήσει, τελικά επιβίωσε. Το 2008 διαγνώστηκε με καρκίνο. Κατά τη διάρκεια των Ολυμπιακών Αγώνων του Πεκίνου ο θρυλικός Ζουάνγκ Ζεντόνγκ ήταν απών, καθώς κανένας δεν τον είχε προσκαλέσει.