Οταν τα πανεπιστήμια αναζητούν πόρους

^«Στο Πανεπιστήμιο Σάιμον Φρέιζερ, στο Βανκούβερ του Καναδά, υπάρχει έδρα Νεοελληνικών Σπουδών. Εκεί σπουδάζουν κάθε χρόνο πάνω από 500 φοιτητές, σχεδόν όλοι Καναδοί, Κινέζοι, Ινδοί, Πακιστανοί. Δηλαδή Κινέζοι διδάσκονται ελληνικό πολιτισμό στον Καναδά, αλλά στη χώρα μας δεν έχουμε ιδρύσει ακόμα αγγλόφωνο προπτυχιακό πρόγραμμα που να προσελκύσει πολλούς ξένους φοιτητές…».

Σε αυτά τα λόγια του Νίκου Σταυρακάκη, προέδρου της Ομοσπονδίας των πανεπιστημιακών (ΠΟΣΔΕΠ), συνοψίζεται η απουσία στρατηγικής για την προσέλκυση κεφαλαίων, πέραν των κρατικών χρηματοδοτήσεων, από τα ελληνικά πανεπιστήμια.

Σε μια εποχή που τα πανεπιστήμια ολόκληρης της Ευρώπης – και όχι μόνο – αναζητούν νέους πόρους καθώς οι κρατικές χρηματοδοτήσεις δεν επαρκούν, η πλειονότητα των ελληνικών ιδρυμάτων δεν έχει αρχίσει ακόμα να εκμεταλλεύεται τις νέες δυνατότητες άντλησης πρόσθετων πόρων που δίνει ο καινούργιος νόμος-πλαίσιο, όπως λ.χ. η διδασκαλία στην αγγλική ή σε άλλες γλώσσες (π.χ. βαλκανικές) με στόχο την προσέλκυση αλλοδαπών φοιτητών οι οποίοι θα καταβάλλουν δίδακτρα, η δημιουργία «επώνυμων εδρών» με χορηγίες ιδιωτών, συνεργασίες με ξένα πανεπιστήμια, προγράμματα διά βίου μάθησης, συνεργασία με επιχειρήσεις στο πεδίο της έρευνας κ.ά. Μόνο το Διεθνές Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης «εισάγει» προς το παρόν αλλοδαπούς φοιτητές, αλλά σε περιορισμένο βαθμό και μόνο για μεταπτυχιακές σπουδές.

Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ. Σύντομα πάντως τα νέα Συμβούλια Διοίκησης των πανεπιστημίων, που δημιουργήθηκαν ακριβώς για να προσδώσουν στα ιδρύματα αναπτυξιακή στρατηγική και καλύτερη σύνδεση με την αγορά και την κοινωνία, αναμένεται να αρχίσουν τις προσπάθειες. Μέχρι τώρα δεν μπορούσαν να δράσουν καθώς δεν είχαν δημοσιευθεί οι διορισμοί τους, αλλά πριν από λίγες ημέρες «νομιμοποιήθηκαν». Ενα πρόβλημα που παραμένει είναι το πώς θα συντονιστούν τα Συμβούλια με τις συγχωνεύσεις του σχεδίου «Αθηνά». Σε περιπτώσεις όπως π.χ. το ομοσπονδιακό νέο υπερ-πανεπιστήμιο Αδαμάντιος Κοραής θα χρειαστεί και ένα… 6ο Συμβούλιο να συντονίσει τα ήδη εκλεγέντα πέντε (σε Πάντειο, Οικονομικό, Γεωπονικό, Χαροκόπειο, Πειραιά), των πανεπιστημίων που θα συναποτελέσουν το Αδαμάντιος Κοραής.

Το Πανεπιστήμιο Αθηνών πάντως προτίθεται να κινηθεί προς αυτή την κατεύθυνση.

ΤΕΤΡΑΠΛΟΣ ΣΤΟΧΟΣ. Οπως είχε πει στα «ΝΕΑ» όταν εξελέγη ο πρόεδρος του Συμβουλίου Διοίκησης του ΕΚΠΑ και καθηγητής του πασίγνωστου Τεχνολογικού Ινστιτούτου της Μασαχουσέτης (ΜΙΤ) Δημήτρης Μπερτσιμάς, το νέο Συμβούλιο επεξεργαζόταν από τότε, δηλαδή ήδη εδώ και 2 μήνες, στρατηγικό πλάνο με τετραπλό στόχο:  τη βελτίωση του ηθικού στο ίδρυμα, την καλλιέργεια κουλτούρας αριστείας, τη γρήγορη ένταξη των αποφοίτων του στην αγορά εργασίας και τη βελτίωσης των οικονομικών του. Στόχος είναι η νέα στρατηγική να ανακοινωθεί το επόμενο διάστημα. Πώς όμως θα βρεθούν νέοι πόροι;

 «Ως καθηγητής στο ΜΙΤ είχα αρχίσει από την έρευνά μου κάποιες επιχειρηματικές δραστηριότητες, που πήγαν καλά. Σχετίζονταν με εταιρείες υψηλής τεχνολογίας και οδήγησαν σε νέες θέσεις εργασίας. Δεδομένου ότι στο Πανεπιστήμιο Αθηνών κατά τεκμήριο σπουδάζουν οι πιο καλοί φοιτητές, σίγουρα υπάρχουν έξυπνα παιδιά. Και οι καθηγητές είναι εξαίρετης ποιότητας. Συνεπώς υπάρχει το κατάλληλο υλικό. Το θέμα είναι πώς θα οργανωθεί η εφευρετικότητα των ανθρώπων για να δημιουργηθεί κάτι καλό για το πανεπιστήμιο και για τη χώρα, γιατί δεν μπορεί να γίνονται μόνο περικοπές χωρίς  ανάπτυξη. Το  Ισραήλ λ.χ., που είναι μικρότερο από εμάς και περιστοιχίζεται από εχθρούς, έχει ανθούσα οικονομία παρότι δεν έχει ιδιαίτερες πηγές. Εχει επενδύσει όμως σε εταιρείες υψηλής τεχνολογίας που έχουν ξεκινήσει από τα πανεπιστήμιά τους. Αυτό είναι καλό παράδειγμα για εμάς», λέει ο κ. Μπερτσιμάς.

Πώς όμως θα αντιμετωπίσει τη δαιμονοποίηση της σχέσης του πανεπιστημίου με την αγορά, που επικρατεί σήμερα σε τμήμα της ακαδημαϊκής και ιδίως της φοιτητικής κοινότητας. «Θα οδηγηθούμε σε εμπορευματοποίηση της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης», λένε.

ΥΠΑΡΧΕΙ ΑΓΝΟΙΑ. «Νομίζω ότι αυτό οφείλεται σε  άγνοια και είναι τελείως αντίθετο με την παγκόσμια πρακτική. Από την εμπειρία που έχω, βλέπω ότι τα μαθήματα που κάνω είναι πολύ πιο ελκυστικά όταν αφορούν πραγματικά προβλήματα. Στα πιο καλά αμερικανικά πανεπιστήμια στα οποία έχω θητεία 27 ετών, βλέπουμε ότι όσο πιο συνδεδεμένο είναι το πανεπιστήμιο με την κοινωνία δεν γίνεται υποτελές στην αγορά. Αντίθετα, ασχολείται με προβλήματα του πραγματικού κόσμου».

Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της Ιατρικής Σχολής και αντιπρόεδρος του Συμβουλίου Διοίκησης του Πανεπιστημίου Αθηνών Θάνος Δημόπουλος συμπληρώνει ότι μέλημα του Συμβουλίου, εκτός από την εξεύρεση πρόσθετων πόρων, θα είναι και η διεκδίκηση όσων οφείλει στο ίδρυμα το κράτος.

Ο Νίκος Σταυρακάκης συμπληρώνει: «Ολα τα σοβαρά πανεπιστήμια του κόσμου πάνε προς την κατεύθυνση της εξεύρεσης πόρων πέραν των κρατικών, εδώ ασχολούμαστε ακόμα με τα εσώψυχά μας και το ποιος θα κάτσει στην καρέκλα…».