Μετρώντας την ελπίδα

Οι ζωές των φτωχότερων ανθρώπων στον πλανήτη βελτιώθηκαν τα τελευταία 15 χρόνια με ταχύτερο ρυθμό από ό,τι οποτεδήποτε στο παρελθόν, είμαι εντούτοις αισιόδοξος ότι τα επόμενα 15 χρόνια θα τα καταφέρουμε ακόμη καλύτερα. Σε τελική ανάλυση, η ανθρώπινη γνώση αυξάνεται. Βλέπουμε χειροπιαστές αποδείξεις στην ανάπτυξη και στo μειούμενo κόστος νέων φαρμάκων, όπως τα φάρμακα κατά του AIDS, και στη δημιουργία νέων σπόρων που επιτρέπουν σε φτωχούς αγρότες να γίνουν πιο παραγωγικοί. Απαξ και εφευρίσκονται παρόμοια εργαλεία, δεν μπορούν ποτέ να εκλείψουν – απλώς βελτιώνονται.

Οι σκεπτικιστές επισημαίνουν ότι δυσκολευόμαστε να διανείμουμε νέα εργαλεία στους ανθρώπους που τα χρειάζονται. Εδώ ακριβώς είναι που κάνει τη μεγάλη διαφορά η καινοτομία στη μέτρηση της κυβερνητικής και της φιλανθρωπικής απόδοσης. Η διαδικασία αυτή – ο προσδιορισμός σαφών στόχων, η επιλογή της ορθής προσέγγισης, και στη συνέχεια η αξιολόγηση των αποτελεσμάτων για τη συνεχή βελτίωση της προσέγγισης – μας βοηθά να παραδώσουμε εργαλεία και υπηρεσίες σε όλους όσοι μπορούν να ωφεληθούν.

Αν ακολουθήσουμε τη διαδρομή που έκανε η ατμομηχανή πριν από πολλά χρόνια, τις συνεχείς μετρήσεις, αξιολογήσεις και βελτιώσεις που υπέστη, η πρόοδος δεν είναι «καταδικασμένη να είναι σπάνια και ακανόνιστη». Μπορούμε, στην πραγματικότητα, να την καταστήσουμε κοινότοπη.

Παρότι είμαι αισιόδοξος άνθρωπος, δεν είμαι τυφλός στα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε ή στις προκλήσεις που πρέπει να ξεπεράσουμε ώστε να επιταχύνουμε την πρόοδο τα επόμενα 15 χρόνια. Τα δύο ενδεχόμενα που με ανησυχούν περισσότερο είναι ότι δεν θα καταφέρουμε να συγκεντρώσουμε τα κεφάλαια που χρειάζονται ώστε να χρηματοδοτηθούν προγράμματα υγείας και ανάπτυξης, και ότι θα αποτύχουμε να συσπειρωθούμε γύρω από σαφείς στόχους για να βοηθήσουμε τους φτωχότερους.

Τα καλά νέα είναι ότι πολλές αναπτυσσόμενες χώρες έχουν αναπτυσσόμενες οικονομίες που τους επιτρέπουν να αφιερώσουν περισσότερους πόρους στους πιο φτωχούς τους πολίτες. Η Ινδία, για παράδειγμα, εξαρτάται ολοένα και λιγότερο από την ξένη βοήθεια, και στο τέλος δεν θα τη χρειάζεται.

Ορισμένες χώρες, όπως η Βρετανία, η Νορβηγία, η Σουηδία, η Νότια Κορέα και η Αυστραλία, αυξάνουν τους προϋπολογισμούς τους για αναπτυξιακή βοήθεια. Αλλες, ακόμη και παραδοσιακά γενναιόδωροι δωρητές, όπως η Ιαπωνία και η Ολλανδία, έχουν μειώσει τους δικούς τους. Ο προσανατολισμός πολλών κρατών, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, της Γαλλίας, της Γερμανίας και του Καναδά, παραμένει ασαφής.

Η βοήθεια όμως είναι ζωτικής σημασίας. Βοηθά τους ανθρώπους στις φτωχότερες χώρες να καλύψουν τις βασικές τους ανάγκες. Χρηματοδοτεί την καινοτομία στη δημιουργία νέων εργαλείων και υπηρεσιών και στη διανομή τους. Δυστυχώς, οι προϋπολογισμοί για βοήθεια απειλούνται από τη δημοσιονομική αδυναμία σε σχεδόν όλες τις ανεπτυγμένες χώρες. Αν δεν ακούσουν οι ψηφοφόροι πόσο θετικό αντίκτυπο έχει η γενναιοδωρία τους, θα επικεντρωθούν αναπόφευκτα σε θέματα πιο κοντινά στο σπίτι τους.

Μία και μόνο ιστορία, αληθινή ή όχι, για την κατάχρηση ενός μικρού ποσού βοήθειας συχνά αρκεί για να σκιάσει τα πάντα. Φανταστείτε πώς θα σας φαινόταν η ιδέα να επενδύσετε αν κάθε άρθρο που διαβάζατε είχε θέμα μετοχές που κατρακύλησαν, χωρίς καμία αναφορά στις μεγάλες επιτυχίες.

Ιστορικά, η συζήτηση γύρω από τη βοήθεια γινόταν σε μεγάλο βαθμό με όρους χρημάτων. Τώρα όμως που μετράμε δείκτες όπως η παιδική θνησιμότητα, ο κόσμος μπορεί να δει τον αντίκτυπο που έχει η βοήθεια σε απόλυτους όρους – ότι κάνει τη διαφορά ανάμεσα, για παράδειγμα, στο να αποκτήσουν οι ασθενείς πρόσβαση σε αντιρετροϊκά φάρμακα και στο να αφεθούν να πεθάνουν. Οταν παρουσιάζεται κατ’ αυτόν τον τρόπο, η βοήθεια έχει καλύτερες πιθανότητες να γίνει προτεραιότητα.

Θα συσπειρωθεί όμως ο κόσμος γύρω από μια ξεκάθαρη ομάδα στόχων την επόμενη 15ετία; Ο ΟΗΕ αρχίζει να χαράζει νέους στόχους για τα χρόνια που θα ακολουθήσουν την εκπνοή, το 2015, των σημερινών Αναπτυξιακών Στόχων της Χιλιετίας. Οπως και αυτοί, έτσι και η επόμενη ομάδα στόχων θα μπορούσαν να βοηθήσουν στον συντονισμό των οργανώσεων που κάνουν τη δουλειά, να υπενθυμίσουν στους ψηφοφόρους τι στηρίζουν με τη γενναιοδωρία τους και να μας επιτρέψουν να δούμε πού σημειώνουμε πρόοδο.

Η επιτυχία των Αναπτυξιακών Στόχων της Χιλιετίας σημαίνει ότι υπάρχει μεγάλο ενδιαφέρον για την επέκτασή τους ώστε να συμπεριληφθεί μια ευρύτερη σειρά ζητημάτων. Πολλοί από τους εν δυνάμει νέους στόχους όμως δεν έχουν ομόφωνη στήριξη και αν προστεθούν πολλοί νέοι στόχοι – ή στόχοι δύσκολα μετρήσιμοι – η ορμή μπορεί να ανακοπεί.

Οι Αναπτυξιακοί Στόχοι της Χιλιετίας είχαν μια συνεκτικότητα διότι ήταν επικεντρωμένοι στους φτωχότερους πολίτες του κόσμου. Οι οργανώσεις που έπρεπε να συνεργαστούν ώστε να τους επιτύχουν ήταν εύκολο να ταυτοποιηθούν και μπορούσαν να ελεγχθούν όσον αφορά τον βαθμό συνεργασίας και προόδου.

Η πρόοδος που έχει κάνει ο κόσμος όσον αφορά την αρωγή των φτωχότερων τα τελευταία 15 χρόνια είναι το είδος της ιστορίας θετικών ειδήσεων που συμβαίνει μια φορά στη ζωή, συχνά λοιπόν δεν συγκεντρώνει τόσα βλέμματα όσο μια μεγάλη υποχώρηση, όπως η έκρηξη μιας νέας επιδημίας. Από καιρό σε καιρό θα έπρεπε να κάνουμε δυο βήματα πίσω και να γιορτάζουμε τα επιτεύγματα που φέρνει το να έχεις τους σωστούς στόχους, την απαραίτητη πολιτική βούληση, γενναιόδωρη βοήθεια και καινοτομία τόσο στα εργαλεία όσο και στη διανομή τους. Αυτά τα δυο περιστασιακά βήματα πίσω έχουν αναμφισβήτητα βαθύνει την αφοσίωσή μου σε αυτό το έργο.

Copyright: Project Syndicate 2013

Ο Μπιλ Γκέιτς είναι ο ιδρυτής της Microsoft και συμπροεδρεύων του Ιδρύματος Μπιλ και Μελίντα Γκέιτς.