[Πρόσωπα] Τρίτη και τυχερή

Η τρίτη προσπάθεια ήταν πράγματι επιτυχία: μία θριαμβευτική επιστροφή ενός πολιτικού άνδρα που πολλοί θεωρούσαν ότι έχει τελειώσει για πάντα με την πολιτική. Επειτα από δύο αποτυχημένες απόπειρες εκλογής από το Κοινοβούλιο, με αντίπαλο τον ευρωσκεπτικιστή Πρόεδρο Βάτσλαβ Κλάους, ο πρώην πρωθυπουργός, σοσιαλδημοκράτης και ευρωπαϊστής Μίλος Ζέμαν εξελέγη, την περασμένη Κυριακή, Πρόεδρος της Δημοκρατίας της Τσεχίας. Με ποσοστό 54,8%, ο 68χρονος οικονομολόγος κέρδισε μια δύσκολη μάχη με έντονα αντιγερμανική οσμή. Αφησε πίσω του τον 70χρονο υπουργό Εξωτερικών Κάρελ Σβάρτσενμπεργκ – με διαφορά 10 μονάδων – και έγινε ο πρώτος Πρόεδρος της χώρας που εκλέγεται απευθείας από τους πολίτες.

Η πρώτη του προσπάθεια, πριν από δέκα χρόνια, ήταν σχεδόν ταπεινωτική, σημειώνει ο απεσταλμένος του BBC στην Πράγα, αφού ακόμη και μέλη του δικού του κόμματος δεν τον είχαν ψηφίσει τότε. Ενοχλημένος, αλλά πάντα πολιτικοποιημένος, ο Ζέμαν αποσύρθηκε την τελευταία δεκαετία στην εξοχική του κατοικία. Γνωστός ως δυνατός πότης, φανατικός καπνιστής αλλά και πολύ ετοιμόλογος, ο νέος Πρόεδρος φαίνεται ότι σε αυτή την εκλογική αναμέτρηση είχε την υποστήριξη των πιο φτωχών και ηλικιωμένων ψηφοφόρων από τις περιοχές της χώρας που επλήγησαν περισσότερο από την οικονομική κρίση. Σε κάθε περίπτωση, για τον τσέχο Πρωθυπουργό Πετρ Νέκας η καθαρή νίκη του προκατόχου του ήταν «λογική, αφού ο Ζέμαν υπήρξε μία από τις τρεις πολιτικές προσωπικότητες που σημάδεψαν τη Βελούδινη Επανάσταση, μαζί με τον Βάτσλαβ Χάβελ και τον Βάτσλαβ Κλάους».

Ο νέος Πρόεδρος, ο οποίος θα αναλάβει τα καθήκοντά του στις 8 Μαρτίου, ήταν ένας από τους δημοφιλέστερους ρήτορες στις μεγάλες διαδηλώσεις που οδήγησαν στην πτώση του κομμουνιστικού καθεστώτος, τον Νοέμβριο του 1989. Τη δημοτικότητά του ωστόσο δεν τη χρωστάει μόνο στη ρητορική του δεινότητα, αλλά και σε μία λαμπρή έκθεση που διανεμόταν μυστικά από το φθινόπωρο του 1989 για την καταπονημένη κομμουνιστική οικονομία. Μεγάλος θαυμαστής του σουηδικού μοντέλου, ο Ζέμαν έχτισε την πολιτική του καριέρα τα τελευταία 20 χρόνια ως ιδεολογικά αντίθετος του Κλάους.

Επειτα από μια αγωνιώδη αναζήτηση στην πολιτική σκηνή, ο Ζέμαν προσχώρησε στο Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα το 1992, όπου πήρε το προβάδισμα το επόμενο έτος. Το 1998 κέρδισε τις βουλευτικές εκλογές και σχημάτισε κυβέρνηση μειοψηφίας με την υποστήριξη του Δημοκρατικού Κόμματος των Πολιτών του Κλάους. Εκείνη η κυβέρνηση, σχολιάζει η «Μοντ», χαίρει μιας διφορούμενης φήμης. Από τη μία πραγματοποίησε τις μεταρρυθμίσεις και τις ιδιωτικοποιήσεις που τόνωσαν την οικονομία και επέτρεψαν την ένταξη της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Από την άλλη ενθάρρυνε την έκρηξη της διαφθοράς και της ευνοιοκρατίας που δηλητηριάζουν την ατμόσφαιρα της Τσεχίας ακόμη και σήμερα.

Ως Πρόεδρος, ο Ζέμαν θα έχει πολύ περιορισμένες αρμοδιότητες. Σύμφωνα με το Σύνταγμα, είναι αυτός που δίνει εντολή σχηματισμού κυβέρνησης στον νικητή των βουλευτικών εκλογών, ενώ έχει δικαίωμα να θέσει βέτο στους νόμους που ψηφίζονται από τη Βουλή. Ο ίδιος υποσχέθηκε ότι θα  προσπαθήσει να γίνει «η φωνή όλων των Τσέχων» και δεσμεύτηκε να μη γίνει «ούτε κάκτος ούτε διακοσμητικό στοιχείο».