Φόρος από την ΕΕ στους κερδοσκόπους

Ετήσια έσοδα έως και 57 δισ. ευρώ σε πανευρωπαϊκό επίπεδο αλλά και ένα ισχυρό μήνυμα ελέγχου στους κερδοσκόπους των αγορών εκτιμάται ότι θα αποφέρει η επιβολή του φόρου Τόμπιν στις χρηματοοικονομικές συναλλαγές. Ο δρόμος για την επιβολή του φόρου άνοιξε μετά τη θετική ψήφο έντεκα χωρών-μελών της ευρωζώνης, στη χθεσινή συνεδρίαση του συμβουλίου Ecofin και αφού είχαν προηγηθεί ζυμώσεις, κόντρες και ισχυρές αντιπαραθέσεις ετών στους κόλπους της ΕΕ, μετά το 2008 και την κατάρρευση της Lehman Brothers, όταν άνοιξε για τα καλά η σχετική συζήτηση. Χθες στις Βρυξέλλες το Ecofin έδωσε την έγκρισή του για την επιβολή του φόρου σε έντεκα χώρες που συμφώνησαν σχετικά. Ετσι, τον φόρο προετοιμάζονται να επιβάλλουν Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία, Αυστρία, Πορτογαλία, Βέλγιο, Εσθονία, Ελλάδα, Σλοβενία και Σλοβακία.

Σύμφωνα με τον αρμόδιο κοινοτικό επίτροπο για θέματα φορολογίας Α. Σεμέτα, αν τα κράτη-μέλη ξεκινήσουν από τον Φεβρουάριο να τον σχεδιάζουν επακριβώς ο νέος φόρος θα μπορούσε να επιβληθεί από τον Ιανουάριο του 2014. Σύμφωνα με την πρόταση, ο φόρος θα επιβάλλεται με συντελεστή 0,1% σε κάθε συναλλαγή επί χρηματοπιστωτικών προϊόντων (μετοχές, ομόλογα κ.λπ.) και με συντελεστή 0,01% σε συναλλαγές επί παραγώγων.

Ο νέος φόρος θα επιβάλλεται στις συναλλαγές σε κάθε είδους τίτλων (μετοχές, μέσα ιδίων κεφαλαίων, ομόλογα και τα σχετιζόμενα με αυτά παράγωγα) σε ρυθμιζόμενες ή μη ρυθμιζόμενες αγορές.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην επιβολή του φόρου στα CDS, τα περίφημα ασφάλιστρα κινδύνου χρεοκοπίας, τα «παιχνίδια» στα οποία, όπως έγινε σαφές στην τρέχουσα κρίση χρέους της ευρωζώνης, μπορούν να συγκλονίσουν το παγκόσμιο οικονομικό οικοδόμημα.

Από τον νέο φόρο θα εξαιρείται η πρωτογενής αγορά ομολόγων και μετοχών (όχι όμως και των παραγώγων που βασίζονται σε αυτά), ώστε να μην τεθεί σε κίνδυνο η άντληση κεφαλαίων για τις κυβερνήσεις. Θα εξαιρούνται επίσης, σύμφωνα με την πρόταση της Κομισιόν, οι συναλλαγές των εθνικών κεντρικών τραπεζών, της ΕΚΤ, αλλά και οι μηχανισμοί σταθερότητας (EFSF, ESM).

Η ιδέα για την επιβολή του συγκεκριμένου φόρου έχει ιστορία 40 ετών. Εμπνευστής της είναι ο αμερικανός οικονομολόγος Τζέιμς Τόμπιν και σύμφωνα με αρκετούς συναδέλφους του έχει περισσότερο συμβολικό και λιγότερο δημοσιονομικό χαρακτήρα.

Ο ισχυρότερος «αντίπαλος» του φόρου Τόμπιν στους κόλπους της ΕΕ δεν ήταν άλλος από τη Βρετανία, με το Λονδίνο να ζητεί αρχικά ειδικές εξαιρέσεις για το City και να φθάνει στο παρελθόν έως και στο βέτο για να μπλοκάρει το φόρο. Οι ενστάσεις του Λονδίνου δεν κάμφθηκαν. Επί της ουσίας παρακάμφθηκαν με βάση την αρχή της ενισχυμένης συνεργασίας που προβλέπεται στους ευρωπαϊκούς κανόνες και σύμφωνα με την οποία εάν εννέα χώρες συμφωνήσουν μπορούν να προωθήσουν νομοθεσία, υπό την προϋπόθεση ότι η πλειοψηφία των 27 θα δώσει την έγκρισή της.