Η Τρίτη Ελληνική Δημοκρατία και οι εχθροί της

Για όσους ξέρουν τον Κάρολο Παπούλια κι έχουν επίγνωση της προσωπικής και πολιτικής του διαδρομής, δεν ήταν έκπληξη η αποστροφή του Προέδρου της Δημοκρατίας στο πρωτοχρονιάτικο διάγγελμα για «φαινόμενα φασιστικής έμπνευσης». Και για όσους έχουν αντίληψη της ποιότητας προσώπων και της πολιτικής κουλτούρας της Χρυσής Αυγής δεν αποτελεί έκπληξη το ύφος και το ήθος της χθεσινής της αντίδρασης.

Αποκρυπτογραφώντας όσα έγιναν, οφείλει κανείς να επισημάνει μια σειρά από στοιχεία.

Στοιχείο πρώτο: ο νυν Πρόεδρος της Δημοκρατίας – όπως και οι προκάτοχοί του – αποφεύγει συνήθως να μπει σε οτιδήποτε μπορεί να έχει χαρακτήρα πολιτικής αντιπαράθεσης. Η επιλογή της στοχοποίησης των ακροδεξιών συμπεριφορών δηλώνει έμμεσα ότι ο Κάρολος Παπούλιας είναι κι αυτός στην ίδια γραμμή με εκείνους που θεωρούν ότι η Χρυσή Αυγή δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως πολιτικό κόμμα. Αλλά ως κάτι άλλο. Είναι η γραμμή στην οποία έχει πάει το ΠΑΣΟΚ, καθώς την έχει διατυπώσει, τόσο πολιτικά όσο και νομικά, ο Βαγγέλης Βενιζέλος. Είναι επίσης η τελική άποψη επώνυμων συνταγματολόγων όπως ο Νίκος Αλιβιζάτος. Ασφαλώς, είχαμε ήδη ένα προηγούμενο. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είχε αποφύγει να συμπεριλάβει τη Χρυσή Αυγή στις προσκλήσεις για διαβούλευση μεταξύ όλων των αρχηγών κομμάτων στη φάση της προσπάθειας για συγκρότηση κυβέρνησης συνεργασίας. Είχε καλέσει όμως κατά μόνας, για μια σύντομη ατομική συνάντηση, τον Νίκο Μιχαλολιάκο. Ηταν μια προσέγγιση που έδειχνε μια κάποια θεσμική αμηχανία.

Στοιχείο δεύτερο: η υβριστική επίθεση της Χρυσής Αυγής κατά Παπούλια επιβεβαιώνει ότι τα κόμματα στο ακραίο δεξιό μέρος του πολιτικού φάσματος αντιμετωπίζουν χωρίς θεσμικές αναστολές τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Είχε προηγηθεί ο Πάνος Καμμένος των Ανεξαρτήτων Ελλήνων, στη φάση των διερευνητικών εντολών πέρσι το καλοκαίρι, με τη γνωστή ιστορία του non paper όπου αμφισβητήθηκε ακόμη και η ακεραιότητα της Προεδρίας. Τα συμπεράσματα είναι τα προφανή: πρόκειται για πολιτικούς σχηματισμούς που αξιοποιούν τη δημοκρατική λειτουργία για να μπουν στη Βουλή, αλλά δεν τη σέβονται μετά. Είναι γνωστή και καταγεγραμμένη ιστορικά πρακτική. Επιβεβαιώνει ότι η Δημοκρατία είναι, εξ ορισμού, ανυπεράσπιστη απέναντι σε πολιτικές δυνάμεις που την εχθρεύονται. Και επαναφέρει τα ερωτηματικά για τι είδους μεταχείριση πρέπει να επιφυλάσσεται σε τέτοια κόμματα.

Στοιχείο τρίτο: η σύγκρουση με τη Χρυσή Αυγή διεξάγεται στα σαλόνια της πολιτικής. Την ίδια ώρα όμως στα αλώνια της κοινωνίας οι συνθήκες που προκάλεσαν την άνοδο του κόμματος Μιχαλολιάκου συνεχίζουν να ισχύουν. Πράγμα που εξηγεί ότι ενώ η Χρυσή Αυγή συγκρούεται με κόμματα και θεσμούς στην κορυφή, συνεχίζει να αναπτύσσεται στη βάση. Τις πιο ωμές και ενδιαφέρουσες απόψεις για τους λόγους που η Χρυσή Αυγή έχει τέτοια πέραση μεταξύ κάποιων κοινωνικών στρωμάτων τις έχει διατυπώσει κατ’ επανάληψη δημόσια ο δήμαρχος Αθηναίων Γιώργος Καμίνης.

Από τα τρία αυτά στοιχεία προκύπτουν δυο γρήγορα συμπεράσματα.

Συμπέρασμα πρώτο: η ρήξη ανάμεσα στη Χρυσή Αυγή και σε κατεστημένες δημοκρατικές δυνάμεις και θεσμούς επιταχύνεται. Μόνο η ΝΔ δείχνει προσεκτική σε ένα μέτωπο που γίνεται όλο και θερμότερο.

Συμπέρασμα δεύτερο: η ρήξη αυτή δεν φαίνεται ότι θα επηρεάσει με κάποιον τρόπο την ουσιαστική εξέλιξη των πολιτικών πραγμάτων. Δυστυχώς, ενδέχεται να λειτουργήσει συσπειρωτικά για τη βάση της Χρυσής Αυγής, αλλά και να ριζοσπαστικοποιήσει τους οπαδούς της απέναντι στην Ελληνική Δημοκρατία και τους θεσμούς της.