[Διαστάσεις] Μια πολεμική κραυγή

Το πιθανότερο είναι να κολλήσεις: αυτό το βίντεο έχει κάτι που σε παρασύρνει και σου προκαλεί μια νοσηρή περιέργεια να δεις τι θα γίνει παρακάτω, ποιους άλλους θα συναντήσει ο πρωταγωνιστής, πώς θα τελειώσει. Δεν είναι τυχαίο ότι το έχουν παρακολουθήσει στο YouTube πάνω από ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι, έχουν μιλήσει γι’ αυτό ο Ομπάμα, ο Κάμερον, ο Μπαν Κι Μουν και το αφεντικό της Google, έχουν γίνει ήδη τόσες διασκευές, έχουν συγκεντρωθεί τους τελευταίους μήνες σε flashmobs σε όλο τον κόσμο δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι που έχουν προσβληθεί από τον «ιό του Psy».

Μπορείς φυσικά και να το αγνοήσεις, να αδιαφορήσεις για τις καλλιτεχνικές ανησυχίες ενός τραγουδιστή, χορευτή και ράπερ από τη Νότια Κορέα που σήμερα κλείνει τα 35 χρόνια του, να χλευάσεις τις προθέσεις του να εργαστεί για την ειρήνη στην κορεατική χερσόνησο, να προσπεράσεις την υστερία και να ασχοληθείς με σοβαρότερα θέματα.

Μπορείς και να προσπαθήσεις να το εξηγήσεις. Οπως γράφει στη «Μοντ» ο Εμανιέλ Πονσέ, αρχισυντάκτης του περιοδικού «GQ», το περίφημο «Gangnam Style» αποτελεί τη μουσική μεταφορά της μετατόπισης του πολιτιστικού κέντρου βάρους από τη Δύση προς την Ασία. Με τον Παρκ Ζάε Σανγκ, γνωστό παγκοσμίως ως Psy, ολόκληρη η ασιατική ήπειρος ανταποκρίνεται στο χορευτικό κάλεσμα της βιομηχανίας της ποπ, όπου κυριαρχούσε ώς τώρα ο αγγλοσαξονικός κόσμος. Η επιτυχία αυτού του βίντεο επιβεβαιώνει επίσης τη μυστηριώδη δύναμη των «haunting melodies», ποπ ή κλασικών, καλλιτεχνικών ή εμπορικών, εκείνων των «μελωδιών που στοιχειώνουν» δηλαδή για τις οποίες έχει μιλήσει ο ψυχαναλυτής Τέοντορ Ρικ ήδη από το 1925. Ο λόγος που υποκύπτουμε σε μια τέτοια μελωδία είναι ότι μας μεταφέρει σε ένα υπέροχο, όσο και κρίσιμο βρεφικό στάδιο. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι ο ερμηνευτής επέλεξε ένα παρατσούκλι που παραπέμπει ευθέως στην ψυχανάλυση…

Το ρεφρέν, το τόσο ελληνικό «Οppa!», θυμίζει άλλα σκοπίμως ακατανόητα δυτικά ρεφρέν, όπως το «gagaoulala» της Lady Gaga στο «Bad Romance» (2009), το «popopopopo» από το «Seven Nation Army» (2003) που έγινε ύμνος στα ποδοσφαιρικά στάδια και τα φοιτητικά πάρτι, χωρίς να ξεχνάμε τον πρόγονο όλων, το «Da Doo Ron Ron» από το «The Crystals» (1963), για το οποίο ο Φιλ Σπέκτορ ψιθύριζε στ’ αυτιά των μουσικών κατά τη διάρκεια των ηχογραφήσεων: «Μην ξεχνάτε πως πρέπει να ακούγεται βλακώδες!» Ενα γνωστό μυστικό των tubes τέλος, σημειώνει ο Πονσέ, είναι η παραπομπή σε υποσυνείδητες πολεμικές κραυγές. Το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα είναι το «We Are the Champions» των Queen, που έχει χαρακτηριστεί το εθιστικότερο τραγούδι όλων των εποχών. Οταν χορεύουμε ή ουρλιάζουμε στους ρυθμούς του Psy, είτε είμαστε Κορεάτες είτε Κινέζοι, Αμερικανοί, Γάλλοι ή Ελληνες, είναι σαν να βγάζουμε μια υποσυνείδητη πολεμική κραυγή εναντίον της κυβερνοπαγκοσμιοποίησης. Υποταγμένοι αλλά όχι βλάκες, ξορκίζουμε με τον «χορό του ιππότη» μια παγκοσμιοποίηση της οποίας δεν θα είμαστε ποτέ ξανά οι «Champions»…