[Το πνεύμα του τόνου] Πολύτιμα ορυκτά

Πάντα με ενθουσιασμό χαιρετίζω τις προσπάθειες ορισμένων πολιτισμικών ακροβολιστών που αποφασίζουν να χτυπήσουν στόχους τους οποίους η σύγχρονη κοινωνία είτε αγνοεί είτε περιφρονεί, είτε σνομπάρει. Πώς άλλωστε να ασχοληθούν με τα γλωσσικά ιδιώματα και τις ντοπιολαλιές όλοι εκείνοι που είτε εξαντλούν το γλωσσάριό τους σε εκατό λέξεις είτε, από γραικυλισμό, αναπαύονται στους γρυλισμούς των γκρίκλις;

Ευτυχώς αυτοί οι ακροβολιστές, όσοι συντάσσουν λεξικά, συλλέγουν παροιμίες, καταγράφουν έθιμα και ηχογραφούν από αυθεντικά στόματα τραγούδια, δεν είναι λίγοι. Με μεγάλη προσωπική συγκίνηση έλαβα μια έξοχη δουλειά του φίλου και συναδέλφου φιλολόγου, συνταξιούχου λυκειάρχη Δημητρίου (Τάκη) Πλιάτσικα, που υπήρξε εκλεκτός μαθητής του πατέρα μου όταν εκείνος υπηρέτησε πριν από εξήντα χρόνια ως γυμνασιάρχης στην Καλαμπάκα. Από τα χέρια του βγήκαν δεκάδες φιλόλογοι, μαθηματικοί, γιατροί, ακόμη και στρατηγοί.

Ο Πλιάτσικας υπέγραψε ένα πλούσιο σε υλικά βιβλίο: «Καλαμπάκα, η γλώσσα, ο τόπος οι κάτοικοι». Το πόνημά του, επιστημονικά άρτιο, τεκμηριωμένο και μεθοδικό, αναφέρεται στο γλωσσικό ιδίωμα της θεσσαλικής κωμόπολης και συνοδεύεται από φθογγολογική, συντακτική, γραμματική ανάλυση και ένα εξαντλητικό λεξικό. Στο δεύτερο μέρος καταγράφονται όλα τα τοπωνύμια της περιοχής και στο τρίτο μέρος γίνεται λόγος για την πληθυσμιακή σύνθεση της μείζονος περιοχής της Καλαμπάκας.

Ισως κάποτε συνειδητοποιήσει και η Πολιτεία πόσο πολύτιμη είναι η συμβολή εργασιών όπως του Πλιάτσικα για να συλλάβουμε τη φυσιογνωμία των τόπων που συναποτελούν το ελληνικό έθνος, αφού το ηροδότειο ομόγλωσσον ως συστατικό της εθνότητας στην Ελλάδα (αρχαία, μεσαιωνική και σύγχρονη) είναι ένα έξοχο και πλούσιο υπέδαφος, κοίτασμα ασπατάλητου γλωσσικού ορυκτού, καθρέφτης της ιδιοπροσωπίας κάθε τόπου και της σύνθετης τοιχογραφίας της χώρας.