Οι νεανικές ανησυχίες που «έπλασαν» τον συνθέτη

Τα παιδικά μας χρόνια δεν είναι μόνο η μοναδική μας πατρίδα. Αποκωδικοποιούν και τη μετέπειτα πορεία μας. Ετσι έχει μεγάλη αξία τώρα που δρομολογείται η μετατροπή των παλιών φυλακών στα Τρίκαλα σε Κέντρο Ερευνας Βασίλη Τσιτσάνη να επαναψηλαφίσουμε τη σχέση του δημιουργού με τη γενέτειρά του.

Ο λαϊκός συνθέτης Βασίλης Τσιτσάνης γεννήθηκε στα Τρίκαλα το 1915 και έμεινε εκεί μέχρι τον Νοέμβριο του 1935, όταν και μετεγκαταστάθηκε στην Αθήνα για να γίνει μουσικός.

Και μπορεί ο κύριος όγκος της δουλειάς του να είχε ως πεδίο τη Θεσσαλονίκη και την Αθήνα, όμως στη θεσσαλική πόλη πήρε τα πρώτα ερεθίσματα, αποκρυσταλλώθηκαν μέσα του ακούσματα και έπιασε πρώτη φορά μουσικά όργανα (βιολί αρχικά και μετά μπουζούκι).

Η σημερινή οδός Βασίλη Τσιτσάνη λεγόταν για χρόνια οδός Λαρίσης και στην περιοχή Χιλιόμετρο ο Κώστας Τσιτσάνης από τα Γιάννινα και η Βικτωρία Λάζου από το Ζαγόρι μεγαλώνουν τα τέσσερα παιδιά τους (Χρήστος, Νίκος, Βασίλης, Τερψιχόρη).

Ο Βασίλης μαθαίνει βιολί από το γυμνάσιο στο Εθνικό Ωδείο της πόλης, με δάσκαλο τον Iταλό Γιόσα. Τα μουσικά ερεθίσματα εκείνη την εποχή είναι άπειρα για τον Τσιτσάνη.

Το 1900 εμφανίστηκαν τα γραμμόφωνα στα Τρίκαλα, σε μαγαζιά και σπίτια. Μάλιστα παίζουν απ’ όλα: σμυρναίικα, θούρια, ευρωπαϊκά.

Επίσης τότε περνούν θίασοι, λειτουργούν πολλά καφέ αμάν, καφενεία και ζυθοπωλεία. Τα Τρίκαλα εξάλλου είναι σταυροδρόμι για Ηπειρο, Θεσσαλία, Μακεδονία ενώ μετά το 1881 πηγαίνει πολύς κόσμος – τότε μετακομίζει από την Ηπειρο και ο πατέρας του Τσιτσάνη (1899).

Επίσης από τα Τρίκαλα περνούν και πολλοί καραγκιοζοπαίκτες που συνοδεύονται από ορχήστρες ενώ στην Πλατεία Ρήγα Φεραίου η δημοτική μπάντα που έχουν φτιάξει τσιφλικάδες και νεοαστοί παίζει ευρωπαϊκή μουσική.

Ο Τσιτσάνης πιάνει στα χέρια του μπουζούκι το 1928. Είναι αυτοδίδακτος ενώ νωρίτερα ο μεγάλος του αδελφός Χρήστος έχει επίσης μυηθεί στο όργανο. Από το 1928-1932 έχει ολοκληρώσει τη μάθηση και με συμμαθητές του κάνουν καντάδες με τραγούδια του κλασικού ρεπερτορίου όπως Σερενάτες του Σούμπερτ και τραγούδια απ’ τον «Βαφτιστικό» του Θεόφραστου Σακελλαρίδη.

Το 1933, όταν ηχογραφούν ο Μάρκος Βαμβακάρης και ο Βαγγέλης Παπάζογλου, ο Τσιτσάνης επηρεάζεται και από τους δύο ενώ αρχίζει να έχει τη δική του απήχηση με τα παιξίματα μες στην πόλη. Τότε κάνει και τα πρώτα μουσικά του σχεδιάσματα για τραγούδια που μετέπειτα θα μετασχηματιστούν σε επιτυχίες.

Παράλληλα ο Τσιτσάνης συνεχίζει τις καντάδες στη συνοικία Βαρούσι, όπου μένουν αριστοκράτες και τσιφλικάδες. Ο εσωστρεφής νέος δεν αποκαλύπτει σε κανέναν ότι γράφει τραγούδια.

Το 1933 τελειώνει το γυμνάσιο και το 1935 κατεβαίνει στην Αθήνα. Πρώτο τραγούδι του θεωρείται το «Σ’ έναν τεκέ σκαρώσανε» ενώ έχουν προηγηθεί πρωτόλεια σχεδιάσματα.

«Το σχολείο είναι για όλους τα Τρίκαλα. Ο πατέρας του Τσιτσάνη είχε μια παλιά μαντόλα που τη μετέτρεψε σε μπουζούκι, άρα τα ακούσματα του μικρού Βασίλη είναι από αυτό το όργανο. Στη Θεσσαλονίκη πήγε έτοιμος, η μουσική δεξαμενή που λεγόταν Τρίκαλα είχε συμβάλει στην πορεία του Τσιτσάνη, σε συνδυασμό με το μεγάλο ταλέντο του. Και να μην ήθελε να ακούσει μουσική, θα άκουγε σε αυτήν την πόλη, απ’ όπου και εμπνέεται. Οι συνισταμένες των επιρροών του είναι το δημοτικό, το σμυρναίικο, τα ευρωπαϊκά και βέβαια ο Μάρκος Βαμβακάρης και ο Βαγγέλης Παπάζογλου. Ο Τσιτσάνης επίσης γράφει πολλά τραγούδια εμπνεόμενος ή τιμώντας την πόλη του. “Σακαφλιάς”, “Τρικαλινή Τσαχπίνα”, “Τρικαλινό ζεϊμπέκικο”, “Καλαμπακιώτισσα”, “Τρικαλινή παλιά μου αγάπη”, “Στον Αγιο Κωνσταντίνο”», σημειώνει ο Θεόφιλος Αναστασίου, συγγραφέας των Απάντων Τσιτσάνη και μέλος του διοικητικού συμβουλίου του Κέντρου Ερευνας του δημιουργού.