[Διαστάσεις] Εκατόμβη

Μας είναι δύσκολο να το πιστέψουμε, αλλά η Σιλβί Κοφμάν της «Μοντ» είναι κατηγορηματική: την περασμένη εβδομάδα συνάντησε στην Οξφόρδη έναν χαρούμενο δημοσιογράφο. Δεν είναι Ευρωπαίος, φυσικά. Δεν είναι Αμερικανός ούτε Κινέζος. Λέγεται Πρανόι Ρόι και είναι Ινδός. Το 1988 κατάφερε να σπάσει το κρατικό μονοπώλιο της ενημέρωσης, ιδρύοντας μαζί με τη γυναίκα του την Τηλεόραση του Νέου Δελχί (NDTV) και, στη συνέχεια, τα πρώτα κανάλια συνεχούς ενημέρωσης στην Ινδία. Το παράδειγμά του ακολούθησαν κι άλλοι, με αποτέλεσμα να εμφανιστούν πολύ γρήγορα πάνω από 180 κανάλια, άνισα μεταξύ τους. «Από τη σύγκρουση των νέων τεχνολογιών με τη δημοκρατία προέκυψε ένα τοπίο χαοτικό, αναρχικό και δημιουργικό», λέει ο Ρόι. Σήμερα σ’ αυτή τη χώρα που παθιάζεται με τις συζητήσεις «την ημερήσια διάταξη της δημοκρατίας την καθορίζουν τα μέσα ενημέρωσης».

Αυτό δεν είναι κατ’ ανάγκην καλό για τη δημοκρατία. Είναι όμως σίγουρα ένα συναρπαστικό στοίχημα για έναν δημοσιογράφο. Τίποτε δεν εγγυάται ότι σε πέντε ή δέκα χρόνια ο Πρανόι Ρόι και οι συνάδελφοί του θα είναι ακόμη ζωντανοί και χαρούμενοι. Το βέβαιο όμως είναι ότι το χάος στο οποίο ζουν και εργάζονται είναι δημιουργικό. Αντίθετα, η τάση που κυριαρχεί στο τοπίο των ευρωπαϊκών μέσων ενημέρωσης είναι καταθλιπτική – αν όχι καταστροφική. Εφημερίδες και περιοδικά κλείνουν, δημοσιογράφοι απολύονται ή εξαναγκάζονται να αποχωρήσουν, έγκυρα κανάλια κατηγορούνται ότι απέκρυψαν εγκληματικές πρακτικές, ένας δικαστής διαπιστώνει ότι ο αυτοέλεγχος των μέσων δεν αρκεί, το χαλινάρι πρέπει να μπει από το κράτος. Η εκατόμβη των παραδοσιακών μέσων είναι εντυπωσιακή, σημειώνει η «Μοντ».

Τα αίτια είναι πολλά και γνωστά: η οικονομική κρίση, ο ανταγωνισμός του Διαδικτύου, οι πρακτικές της Google. Θεωρητικά, τον αναγνώστη δεν τον ενδιαφέρει η κρίση του Τύπου, αφού μπορεί πάντα να ενημερωθεί δωρεάν με άλλους τρόπους. Το πρόβλημα είναι όμως πόσο ποιοτική και πόσο έγκυρη είναι αυτή η ενημέρωση. «Είμαστε χωρίς αμφιβολία το μέσο που ερεύνησε περισσότερο στη Γερμανία την καταστροφική-δημιουργική εξουσία του Ιντερνετ», λέει ο Στέφεν Κλούσμαν, διευθυντής σύνταξης των «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς Ντόιτσλαντ» που βάζουν λουκέτο την ερχόμενη Παρασκευή. «Δεν καταφέραμε όμως να δημιουργήσουμε ένα οικονομικό μοντέλο ικανό να χρηματοδοτεί το είδος δημοσιογραφίας που ασκούμε». Αποκαλυπτικό. Τρομακτικό. Διδακτικό.

Οι έλληνες συνδικαλιστές δεν έχουν τέτοια προβλήματα. Στη χώρα αυτή διαγράφηκε προσωρινά από την ΕΣΗΕΑ ένας δημοσιογράφος επειδή – όπως κατέθεσε ο ίδιος ο πρόεδρος του σωματείου στο πρωτοβάθμιο πειθαρχικό συμβούλιο – «τάσσεται με τις ακραία αντικοινωνικές νεοφιλελεύθερες θέσεις και υπέρ των ιδιωτικών και κερδοσκοπικών συμφερόντων»! Τα μέσα ενημέρωσης καταρρέουν και η ιστοσελίδα του συνδικαλιστικού μας οργάνου δεν διαφέρει σε τίποτε από ένα απεργιακό δελτίο. «Η ελευθερία του Τύπου κινδυνεύει», σημείωναν χθες οι «Νιου Γιορκ Τάιμς», σχολιάζοντας την έκθεση των 2.000 σελίδων που συνέταξε η επιτροπή Λέβεσον για το σκάνδαλο της «News of the World». Χαζομάρες. Εμείς την ελευθερία την καταλύουμε μόνοι μας.