Σκοτεινές μπίζνες από τις ευρωπαϊκές δημόσιες τράπεζες
Την ίδια ώρα που η τρόικα απαιτεί επιτακτικά την τοποθέτηση επιτρόπων σε ελληνικές τράπεζες ώστε να «διασφαλίσει τη διαφάνεια και την ορθολογική διαχείριση» των χρημάτων που θα διατεθούν για την ανακεφαλαιοποίηση, δύο δημόσιες τράπεζες της ΕΕ, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) και η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (EBRD), εμφανίζονται να λειτουργούν με αδιαφάνεια σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη. Τα κεφάλαια που διαχειρίζονται δεν είναι μικρά: μέσα στο 2011 χορήγησαν συνολικά 72 δισ. ευρώ, δηλαδή τα τριπλάσια από αυτά που προορίζονται για την ανακεφαλαιοποίηση των ελληνικών τραπεζών.Από έρευνες που διεξήγαγαν οργανώσεις για τη διαφάνεια – εκπρόσωποι των οποίων μιλούν στα «ΝΕΑ» – προκύπτει ότι η ΕΤΕπ έχει επανειλημμένα επιλέξει για τη χρηματοδότηση έργων σκοτεινά μονοπάτια με offshore, κερδοσκοπικά κεφάλαια και φορολογικούς παραδείσους. Μεγάλη εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι για τη χρηματοδότηση πρότζεκτ, στην Αφρική και αλλού, η συγκεκριμένη δημόσια τράπεζα της ΕΕ επέλεξε εταιρείες και funds που έχουν έδρα στα νησιά Καϊμάν, στις Βερμούδες, στις Βρετανικές Παρθένους Νήσους και στον Μαυρίκιο, ενώ καμία από αυτές τις χώρες - κέντρα εξωχώριων εταιρειών δεν έχει υπογράψει συμφωνία παροχής πληροφοριών φορολογικού περιεχομένου με ευρωπαϊκές χώρες. Υπολογίζεται δε ότι μέσα σε πέντε χρόνια δόθηκαν περίπου 400 εκατ. ευρώ σε επιχειρήσεις που έχουν την έδρα τους ή ανήκουν σε εταιρείες που εδρεύουν σε φορολογικούς παραδείσους. Μάλιστα, η έλλειψη διαφάνειας των χρηματοδοτήσεων ήταν τόσο μεγάλη, που σε μία περίπτωση εμπλέκεται και διεφθαρμένος πολιτικός ο οποίος κατηγορείται για υπεξαίρεση 290 εκατ. δολαρίων.
περιεχομένου με τα κράτη-μέλη της ΕΕ.
συγκεκριμένος φορολογικός παράδεισος σπανίως απαντά στα αιτήματα συνδρομής πληροφοριών από ευρωπαϊκά κράτη και θεωρείται ένα από τα πλέον ασφαλή καταφύγια μαύρου χρήματος. Το 2006 διατέθηκαν 75 εκατ. ευρώ στην WAPco με έδρα τις Βερμούδες, που επίσης δεν έχουν φορολογική συμφωνία με την ΕΕ, για την κατασκευή μέρους του αγωγού καυσίμων της Δυτικής Αφρικής. Το 2007 η ΕΤΕπ παρείχε δάνειο 5 εκατ. ευρώ στην επενδυτική εταιρεία Africap με έδρα τον φορολογικό παράδεισο του Μαυρικίου, μικρής νησιωτικής χώρας στον Ινδικό Ωκεανό που επίσης δεν έχει υπογράψει σύμβαση ανταλλαγής φορολογικών δεδομένων με την ΕΕ. Την ίδια χρονιά συμφώνησε για χορηγήσεις 100 εκατ. ευρώ σε άλλο πρότζεκτ εξόρυξης χαλκού και κοβαλτίου, αυτή τη φορά στο Κονγκό, στο οποίο μετείχε η κοινοπραξία Tenke Holding/Lundin Holding με έδρα τις Βερμούδες.
Holdings Ltd., μία θυγατρική εταιρεία ειδικού σκοπού της αμερικανικής κατασκευάστριας ηλεκτροπαραγωγών σταθμών Sithe Global Power LLC, της οποίας η πλειοψηφία των μετοχών ανήκει στην Blackstone SGP Capital Partners IV LP (σ.σ. με έδρα τα νησιά Καϊμάν)».
Το πάρτι με τις offshore συνεχίστηκε: το 2008 η ΕΤΕπ προχώρησε σε χορηγήσεις ύψους 53 εκατ. ευρώ στην Aureos Capital Limited, η οποία όπως και η Africap είχε την έδρα της στον Μαυρίκιο. Δύο χρόνια μετά η Counter Balance, μία διεθνής κοινοπραξία μη κυβερνητικών οργανώσεων που ασχολούνται με τη διαφάνεια, αποκάλυψε σε έκθεσή της
ότι το 60% των επενδύσεων της ΕΤΕπ που προορίζονταν για funds της Αφρικής – σχεδόν 125 εκατ. ευρώ – έγιναν σε μία και μόνο χώρα: τον φορολογικό παράδεισο του Μαυρικίου, όπου «το πλήρες ρυθμιστικό πλαίσιο ευνοεί την ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα», σύμφωνα με την ίδια την ευρωπαϊκή δημόσια τράπεζα.
αναπτυσσόμενες χώρες», λέει στα «ΝΕΑ» ο Μπέρμπερ Βέρποστ, εκπρόσωπος της διεθνούς κοινοπραξίας οργανώσεων για τη διαφάνεια Counter Balance. Ο Βέρποστ φέρνει ως παράδειγμα την υπόθεση των ορυχείων Μοπάνι στην Ζάμπια που εκμεταλλεύεται επιχείρηση η οποία ανήκει σε offshore με έδρα τις Βρετανικές Παρθένους Νήσους. «Σε αυτή την περίπτωση οι εταιρείες εντατικοποιούν την παραγωγή και διοχετεύουν τα κέρδη σε φορολογικούς παραδείσους», επισημαίνει και εξηγεί ότι πρόβλημα υπάρχει και με την αυξημένη εμπλοκή της ΕΤΕπ με κερδοσκοπικά κεφάλαια: «Συχνά τα funds αυτά έχουν έδρα σε φορολογικούς παραδείσους. Ετσι, δεν είναι υποχρεωμένα να πληρώνουν φόρους στη χώρα στην οποία επενδύουν».
Χρηματοδότηση πλυντηρίων. Τον Φεβρουάριο του 2012 ο Τζέιμς Αϊμπορι, πρώην κυβερνήτης του Δέλτα του Νίγηρα, παραδέχθηκε σε αγγλικό δικαστήριο την ενοχή του για 10 κατηγορίες που σχετίζονται με διαφθορά, ξέπλυμα χρήματος και υπεξαίρεση δημόσιου χρήματος. Ηδη από τον Απρίλιο του 2010 είχε εγκαταλείψει την αφρικανική χώρα ενώ τον καταζητούσε η Εθνική Αρχή κατά της Διαφθοράς. Ο πρώην κυβερνήτης κατηγορούνταν για την κλοπή 290 εκατ. δολαρίων από τα κρατικά ταμεία. Σύμφωνα με τις νιγηριανές Αρχές, ο Αϊμπορι χρησιμοποίησε για τη μεταφορά και το ξέπλυμα των κλεμμένων τρεις εταιρείες – τις Notore, Oando και Celtel. Παρά το γεγονός ότι τα ονόματα είχαν ανακοινωθεί τον Οκτώβριο του 2007, και ενώ με δικαστική απόφαση αγγλικού δικαστηρίου είχαν παγώσει οι λογαριασμοί του Αϊμπορι στη Βρετανία, η ΕΤΕπ χρηματοδοτούσε τις Notore, Oando και Celtel μέσω ενός επενδυτικού fund, του ECP.
Οταν ο νιγηριανός ακτιβιστής σε θέματα διαφθοράς Ντοτούν Ολόκο ανακάλυψε ότι υπήρχε αυτή η ροή κεφαλαίων, προσπάθησε επανειλημμένα να επικοινωνήσει με την ευρωπαϊκή δημόσια τράπεζα, τα στελέχη της οποίας αρνήθηκαν πεισματικά να τον συναντήσουν. Λίγες ημέρες αργότερα, άτομα από τις νιγηριανές εταιρείες – πλυντήρια και από τον κύκλο του Αϊμπορι επιχείρησαν να προσεγγίσουν τον Ολόκο και τη σύζυγό του. «Πρόκειται για σοβαρή παράβαση καθήκοντος της ΕΤΕπ να προστατέψει πληροφοριοδότες, καθώς αναλαμβάνουν μεγάλο ρίσκο ειδικά σε χώρες όπου η εφαρμογή του νόμου είναι αδύναμη όπως η Νιγηρία», σχολιάζει η Counter Balance.














