[Αποψη] Στο έλεος των οίκων αξιολόγησης

Στις αρχές του 2008, καθώς κορυφωνόταν η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση, οι μεγάλοι οίκοι πιστοληπτικής αξιολόγησης Standard & Poor’s, Moody’s και Fitch, που κατέχουν στην ουσία το μονοπώλιο, αξιολογούσαν ακόμη με άριστα τα τοξικά αμερικανικά στεγαστικά δάνεια και τις υπό κατάρρευση τράπεζες. Από τότε έχουν γίνει αντικείμενο έντονης κριτικής πρώτα για την καθυστερημένη αντίδρασή τους στην παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση και στην συνέχεια για τον ρόλο τους στην υπό εξέλιξη κρίση χρέους στην ευρωζώνη. Σύντομα όμως θα  αποκτήσουν ανταγωνισμό, καθώς ο κινεζικός οίκος αξιολόγησης Dagong Global Credit ανακοίνωσε ότι πρόκειται να συμμαχήσει με τη ρωσική RusRating και την αμερικανική Egan-Jones Ratings για να σχηματίσουν τον δικό τους ανεξάρτητο οίκο, συμβάλλοντας μάλιστα στη μεταρρύθμιση του διεθνούς συστήματος αξιολόγησης. Δεκάδες μικρότερες επιχειρήσεις από περισσότερες από 20 χώρες έχουν εκφράσει ενδιαφέρουν για να συμμετάσχουν στη σύμπραξη, έδρα της οποίας θα είναι το Χονγκ Κονγκ.

Ωστόσο, η ανεξαρτησία είναι το σημαντικότερο κεφάλαιο ενός νέου οίκου και γι’ αυτό οι συμμετέχοντες στη νέα σύμπραξη προσπαθούν να διαλύσουν τους φόβους υποστηρίζοντας πως η Universal Credit Rating Group, όπως θα ονομάζεται, δεν εκπροσωπεί συμφέροντα κανενός. Μερίδιο της πίτας αναμένεται να διεκδικήσει και ο ευρωπαϊκός οίκος αξιολόγησης, την υλοποίηση του οποίου έχει αναλάβει η εταιρεία συμβούλων επιχειρήσεων Roland Berger. Ενα ακόμη φιλόδοξο μοντέλο αφορά την προσπάθεια σύστασης ενός διεθνούς μη κερδοσκοπικού οίκου αξιολόγησης από το γερμανικό ίδρυμα Bertelsmann.

Οι προσπάθειες εποπτείας των οίκων προσκρούουν πάντως σε νομικά και πρακτικά εμπόδια. Ο ευρωπαϊκός οίκος, π.χ., που θα εκτιμά τη φερεγγυότητα των χωρών αποτελώντας μια εναλλακτική λύση στους υπάρχοντες οίκους δεν είναι σαφές πώς θα μπορούσε να χρηματοδοτηθεί, ενώ πολλοί στην αγορά θεωρούν ότι ένας τέτοιος οίκος θα στερείται αξιοπιστίας καθώς οι επενδυτές θα τον θεωρούν ευάλωτο σε πολιτικές πιέσεις.

Με τις υποβαθμίσεις στην ευρωζώνη που ξεκίνησαν από τους αδύναμους κρίκους και επεκτάθηκαν σήμερα στον πυρήνα της ( Γαλλία), την ώρα που ο οίκος Fitch υποβάθμισε π.χ. χθες στην κατηγορία «σκουπίδια» (junk) το αξιόχρεο δύο μεγάλων ιαπωνικών εταιρειών, της Sony και της Panasonic, ο βαθμός επηρεασμού των αγορών δύσκολα θα μπορούσε να μεταβληθεί.

Καθώς μάλιστα χωρίς τους τρεις μεγάλους του κλάδου με μερίδιο 95% δεν κινείται ακόμη τίποτα στις αγορές, έως ότου εμφανιστούν και νέοι παίκτες και μεταβληθεί το θεσμικό πλαίσιο ώστε να υπάρχουν μεγαλύτερες δικλίδες ασφαλείας ο κόσμος θα παραμένει μάλλον στο έλεος των οίκων αξιολόγησης.