Εργα που λίγοι έχουν δει

Aπό τα περίπου 300 έργα που άφησε πίσω του ο Νικόλαος Γύζης  στην έκθεση του Ιδρύματος Θεοχαράκη μπορεί ο επισκέπτης να δει 120, που προέρχονται από τη δωρεά της οικογένειας Γύζη προς τη Δημοτική Πινακοθήκη Θεσσαλονίκης, αλλά και πολλά ακόμη που δείχνουν την εξελικτική πορεία του καλλιτέχνη, ο οποίος έγινε επίτιμο μέλος της Ακαδημίας Καλών Τεχνών του Μονάχου, εξελέγη τακτικός καθηγητής στην ίδια Ακαδημία με αντιπάλους τρεις γερμανούς καθηγητές, συμμετείχε στην παγκόσμια έκθεση στο Παρίσι ταυτόχρονα στο ελληνικό και στο γερμανικό περίπτερο και φιλοτέχνησε τα διπλώματα των νικητών στους πρώτους σύγχρονους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας. Εργα που προέρχονται από τις συλλογές της Εθνικής Πινακοθήκης, της Εθνικής Τράπεζας, της Πινακοθήκης Αβέρωφ, της Alpha Bank, του Πανελληνίου Ιερού Ιδρύματος Ευαγγελιστρίας Τήνου, της Τραπέζης της Ελλάδας, του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών και από πολλές ιδιωτικές. Ανάμεσά τους μπορεί κάποιος να δει δύο έργα που σπάνια έχουν παρουσιαστεί στο ευρύ κοινό, τα «Νέα άφιξη» και «Θρήνος στο σπίτι του δασοφύλακα», τα προσχέδια για δύο χαμένα έργα του, τα «Αποθέωση της Βαυαρίας» από το Μουσείο Διακοσμητικών Τεχνών της Νυρεμβέργης που καταστράφηκε στον πόλεμο και «Νέος αιών» του οποίου τα ίχνη έχουν εξαφανιστεί, αλλά και την υπέροχη παλέτα του πάνω στην οποία έχει ζωγραφίσει την «Αλληγορία της ζωγραφικής» ως έναν έρωτα που αντί για τόξο κρατά πινέλο.