[Επιφυλλίδα] Ο άχρηστος πολίτης

Σε καφετέρια με ξένη ονομασία πολύ κεντρικής πλατείας. Ωρα 3.30 απομεσήμερο, η πελατεία της καφετέριας ελάχιστη, για την ακρίβεια τέσσερις όλοι κι όλοι άνδρες που κάθονται μάλιστα στα σκαμπό που περιβάλλουν την απομονωμένη στο βάθος γωνιά του μπαρ. Ο πέμπτος πελάτης, ένας ευπρεπής μεσήλικος που μπαίνει στην καφετέρια, πιάνει θέση σε ένα τραπεζάκι με θέα την πλατεία. Στη νεαρή σερβιτόρα που σπεύδει αμέσως για να τον ρωτήσει «τι θα πάρει;» της απαντά ευγενικά «έναν γαλλικό καφέ αλλά θα τον πιω με έναν φίλο που θα έρθει σε περίπου είκοσι λεπτά». Αυτό το τόσο σύνηθες και το τόσο απλό.

Η σερβιτόρα παίρνει θέση απέναντί του και αφού σταυρώσει τα χέρια της, τον κοιτάζει επίμονα με τέτοιο τρόπο ώστε να τον κάνει να αγανακτήσει και να παραγγείλει τον καφέ την ίδια αυτή στιγμή. Οτι το εικοσάλεπτο είναι πολύς χρόνος για να κάθεται κανείς στην καφετέρια χωρίς να καταναλώνει οτιδήποτε και ότι, αν και δεν υπάρχει σχετικός κανόνας, με τον φίλο του θα έπρεπε να παραγγείλει ένα δεύτερο ρόφημα.

Με το καρφωμένο της βλέμμα και τα σταυρωμένα της χέρια λέει αυτό ακριβώς – αν όχι κάτι χειρότερο. Θα αισθάνεται όμως ότι έχει βρει τον δάσκαλό της, γιατί ο μεσήλικος δεν είναι άνθρωπος που χαρίζεται στους άλλους, όταν συμβαίνει οι τελευταίοι να νομίζουν πως έχουν το πάνω χέρι, είτε για καφετέρια πρόκειται είτε για δρόμο, για νοσοκομείο ή για υπουργείο.

Σαν να μην πρόσεξε το βλέμμα της σερβιτόρας, γυρίζει το σώμα του με τρόπο που τα ψωριάρικα δέντρα της πλατείας να φαίνεται πως τον έχουν απορροφήσει βαθιά ώστε καθετί άλλο που συμβαίνει αυτή τη στιγμή να του είναι αδιάφορο. Νιώθει όμως το βλέμμα της εκεί πίσω του επίμονο, να τον διαπερνά. Του δίνεται όμως μια τρομερή ευκαιρία να δείξει πως δεν το είχε καν αντιληφθεί, όταν τον πλησιάζει η σερβιτόρα και του λέει «Μπορεί να μην πίνετε κάτι αλλά απολαμβάνετε τουλάχιστον τη θέα της πλατείας».

Ο μεσήλικος γυρίζει το κεφάλι του τόσο ξαφνιασμένος σαν να συνειδητοποιεί αυτή τη στιγμή πού βρίσκεται και ότι κάποιος του μιλάει, χωρίς όμως και να καταλαβαίνει τι του λέει. Το τι είπε ο «δύστροπος» πελάτης και το τι ανταπάντησε η «υποχρεωτική» σερβιτόρα δεν έχει καμιά απολύτως σημασία αφού στη συνέχεια ήρθε ο φίλος που αναμενόταν και η σιωπηλή αντιδικία πήρε τέλος.

Με μόνη συνέπεια το μπουρμπουάρ που δεν ήταν μικρό αλλά δεν υπήρξε καν, ακριβώς ως ένα είδος τιμωρίας για την απρέπεια της νεαρότατης υπαλλήλου της καφετέριας. Αλλά για να το σκεφτούμε λίγο: απρέπεια μόνο; Κυκλοφορεί καθημερινά μέσα στην πόλη ένα αίσθημα απαξίωσης όλων για όλους. Στις αστικές συγκοινωνίες, στα ταξί, στις εισόδους των κινηματογράφων, στις ουρές των σουπερμάρκετ, στις ψησταριές της Βάρης την Κυριακή του Πάσχα, όπου τέλος πάντων ο πολίτης παύει να έχει τα στοιχεία της ταυτότητας όπως τα αναγνωρίζουν οι συγγενείς και οι φίλοι του.

Ο άνθρωπος έχει καταντήσει κάτι το ενοχλητικό, κάτι περισσότερο: ένα βάρος. Τόση προσπάθεια, τόση αγωνία, τόσα έξοδα, για να είναι κανείς προσεγμένος, να εμπνέει τον σεβασμό, αν και δεν το γνωρίζουν οι άλλοι, και να εισπράττει την εντελώς αντίθετη συμπεριφορά. Φαίνεται πως έχει πια θρονιαστεί μέσα μας για τα καλά η καχυποψία πως για μια πολιτικά και οικονομικά δραματική κατάσταση, όσο και αν όλοι μας καταγγέλλουμε τους πολιτικούς, θεωρεί ο καθένας μας υπεύθυνο τον άλλον, τον άγνωστό του. Αν δεν αλλάξουμε αμέσως, στον επόμενο τόνο θα έχουμε αλληλοεξοντωθεί.