[Φαινόμενα] Η επικοινωνιακή εκμετάλλευση της Σάντι

Ούτε που είχε προλάβει να ολοκληρώσει το καταστροφικό του έργο ο κυκλώνας Σάντι και στη Βιρτζίνια οι κάτοικοι βρήκαν στις πόρτες τους, το πρωί της Τετάρτης, διαφημιστικά φυλλάδια που είχαν τη φωτογραφία με το πρόσωπο του Ομπάμα να προβάλλει μέσα από μια ζοφερή εικόνα καταιγίδας και από κάτω έγραφαν: «Στη Βιρτζίνια έχουμε δει καταιγίδες, καμιά όμως σαν αυτή (σ.σ.: τον Ομπάμα) που η πολιτική του αυξάνει το χρέος του κράτους κατά 4 εκατομμύρια δολάρια την ημέρα».

Υπεύθυνος γι’ αυτήν την εκστρατεία δυσφήμησης του Προέδρου ήταν ένας ρεπουμπλικανός ακτιβιστής, ο οποίος προφανώς είχε προετοιμάσει το υλικό πριν ακόμη πλησιάσει ο κυκλώνας στις ΗΠΑ. Ο υπαινιγμός του όμως δεν ήταν μια στιγμιαία εκμετάλλευση του πιθανού αισθήματος φόβου και εγκατάλειψης που υπολόγισε ο ακτιβιστής ότι θα καταλάμβανε τους κατοίκους της Βιρτζίνια αν αποδεικνυόταν ότι οι κρατικές Αρχές και το σχέδιο Ομπάμα για την αντιμετώπιση του κυκλώνα είχαν αποτύχει.

Εχει ήδη ξεσπάσει στις ΗΠΑ, ταυτοχρόνως με το πέρασμα του κυκλώνα Σάντι, μια φρενίτιδα μάρκετινγκ που περιλαμβάνει από την πολιτική ώς τις πωλήσεις των πιο απλών καθημερινών προϊόντων.

Αν και η ιδέα για την εμπορική εκμετάλλευση του φρικιαστικού θεάματος της φυσικής καταστροφής στις ΗΠΑ έχει πολιτικό πυρήνα και βρήκε ήδη την αποθέωσή της πάνω από τα συντρίμμια της Νέας Ορλεάνης μετά το πέρασμα του τυφώνα Κατρίνα. Τότε διαμορφώθηκε μια σκληρή «οικονομία της καταστροφής»: ιδιωτικές εταιρείες διαφήμιζαν τις υπηρεσίες τους, ότι δηλαδή αναλάμβαναν την προστασία των πολιτών που είχαν να πληρώσουν, με φόντο το θέαμα των πλημμυρισμένων δρόμων και σπιτιών και των απελπισμένων κατοίκων που είχαν καταφύγει στις στέγες. Προηγουμένως, βέβαια, η κρατική υπηρεσία που διαχειρίζεται τα κεφάλαια για τέτοιες περιπτώσεις (FEMA) είχε αποτύχει στην πρόληψη και είχε καθυστερήσει απαράδεκτα να παρέμβει, γι’ αυτό και η κυβέρνηση Μπους είχε υποστεί σκληρή κριτική.

Ο τότε μάλιστα διευθυντής της, επιλεγμένος προσωπικά από τον Μπους, βγήκε τις πρώτες ώρες μετά το πέρασμα του κυκλώνα Σάντι από τη Νέα Υόρκη και δήλωσε ότι «ο Ομπάμα αντέδρασε με υπερβολική ταχύτητα». Γελοιότητα; Και όμως, είχαν αρχίσει να φτάνουν οι πρώτες ειδήσεις για την άριστη οργάνωση της κυβέρνησης, για την αντίδραση του Προέδρου Ομπάμα, ο οποίος ακύρωσε κάθε προεκλογική του εμφάνιση για να επιληφθεί του συντονισμού. Το υπονοούμενο του πρώην διευθυντή της FEMA που είχε αποτύχει παταγωδώς με τον τυφώνα Κατρίνα δεν ήταν επιφανειακό και τα αμερικανικά sites βρίθουν αναλύσεων (από την Huffington Post ώς τη «ΝΥ Times»).

Υπονοώντας ότι η ταχύτητα του Προέδρου έχει σχέση με την προεκλογική μάχη, στην πραγματικότητα έκανε επίθεση στην πολιτική Ομπάμα που επιμένει στον κρατικό έλεγχο των κεφαλαίων για την πρόληψη και την προστασία από καταστροφές. Ενώ ο Μιτ Ρόμνεϊ είχε ήδη ξεκαθαρίσει ότι η πολιτική του θα είναι να ενισχύσει τις ιδιωτικές εταιρείες σε κάθε πολιτεία ξεχωριστά για να επιλαμβάνονται αυτές των προβλημάτων. Μια παρόμοια πάντως αντίληψη που είχε καλλιεργηθεί επί Μπους, αξιοποιώντας το υπερθέαμα της καταστροφής από τον τυφώνα Κατρίνα, είχε φτάσει σε ανατριχιαστικές ακρότητες: εταιρείες διαφήμιζαν στους πλούσιους φυσικά πελάτες τους (η Help Jet της Φλόριντα) ότι αναλάμβαναν να τους μεταφέρουν μακριά από τον τυφώνα με πολυτελή τζετ, σε ασφαλή θέρετρα, ώστε να κάνουν διακοπές όσο διαρκούσε το φαινόμενο.

Στη χώρα που έχει αναγάγει σε επιστήμη – και βιομηχανία –  την πολιτική επικοινωνία μέσω των εικόνων δεν θα μπορούσε ένα υπερθέαμα καταστροφής, πολύ περισσότερο αν πρόκειται για φυσική καταστροφή όχι για ένα χολιγουντιανό ντεκόρ, να μην έχει την ανάλογη επικοινωνιακή εκμετάλλευση από την πλευρά των επιτελείων των δύο υποψηφίων. Πολύ περισσότερο όταν κάθε εικόνα αφορά τη σκληρή πραγματικότητα της επόμενης ημέρας και κάθε συναίσθημα – φόβος, ανασφάλεια, απελπισία – είναι αληθινό.

Μέχρι στιγμής η πλευρά του Ομπάμα πιστώνεται με την εικόνα του αρχηγού κράτους που παραμερίζει το κυνήγι των ψήφων για να σταθεί δίπλα στους πολίτες. Η εμφάνισή του στο αρχηγείο του Ερυθρού Σταυρού καθώς και τα e-mails και τα tweets που έστελνε η ομάδα του σε πολίτες λέγοντας πως αν θέλουν να ενισχύσουν οικονομικά την εκστρατεία Ομπάμα να διαθέσουν τα χρήματα στον Ερυθρό Σταυρό θεωρήθηκε πολύ πιο ουσιαστική από την εμφάνιση του Μιτ Ρόμνεϊ που μετέτρεψε εκ του προχείρου μια προεκλογική του συγκέντρωση σε φιλανθρωπικό γκαλά, όπου μάζευε τρόφιμα σε σακούλες.