[Εναλλακτικά] Τίποτε δεν είναι για πάντα

«ΔΕΝ ΠΙΣΤΕΥΕΙΣ ότι μπορούμε να το γυρίσουμε;». Το ρωτούσε κατ’ ιδίαν κορυφαίος υπουργός της περιόδου 2009-2011 που ετύγχανε και φανατικός παπανδρεϊκός, διερχόμενος από το χολ κεντρικού ξενοδοχείου της Πλατείας Συντάγματος, όπου γίνονταν τότε τα πολιτικά ραντεβού. Σήμερα δεν είναι ούτε βουλευτής. Κι ένας Θεός ξέρει από πότε έχει να μιλήσει με τον πρώην πρωθυπουργό. Δεν είναι άλλωστε καν συχνός επισκέπτης της Αθήνας.

Παρ’ όλα αυτά, το ερώτημα φωτογραφίζει το είδος των προβληματισμών που είχε, μέχρι τις τελευταίες εκλογές, η πολιτική τάξη. Κάποτε η οκταετία ήταν ταρίφα. Δύο προεδρικές θητείες στην Αμερική για τον Κλίντον και τον Μπους. Δύο στη Γαλλία για τον Ζακ Σιράκ. Δύομισι στη Βρετανία για τον Μπλερ, δύο στη Γερμανία για τον Σρέντερ, δύο για τον Θαπατέρο όπως και δύο για τον Αθνάρ στην Ισπανία. Και για να έρθουμε στα δικά μας: δύο για τον Σημίτη και δύο για τον Κώστα Καραμανλή.

Ολα αυτά όμως προ Κρίσης. Τότε που η μεγάλη αγωνία ήταν για την τρίτη θητεία. Ηταν το κίνητρο πίσω από τη βελούδινη διαδοχή Σημίτη – Παπανδρέου το 2004. Την ονειρεύτηκαν επίσης οι άνθρωποι του Κώστα Καραμανλή το καλοκαίρι του 2008. Σύζυγος κορυφαίου υπουργού εκμυστηρευόταν τότε σε ζαχαροπλαστείο του Νέου Ψυχικού ότι «θα κερδίσουμε και τρίτες εκλογές γιατί, χρυσό μου, το ΠΑΣΟΚ έχει αρχηγό που λέγεται Γιώργος Παπανδρέου και τον οποίο ο Καραμανλής θα μπορεί να κερδίζει πάντα…». Ενα μήνα αργότερα έσκαγε το Βατοπέδι.

Οι άνθρωποι του Παπανδρέου, από κεκτημένη πολιτική ταχύτητα αλλά και άρνηση της πραγματικότητας, πίστευαν στη δυνατότητα, «να το σώσουμε». Τα διέλυσε όμως όλα – όσα είχαν απομείνει – η πρωτοβουλία του δημοψηφίσματος. Εκτοτε είναι σαφές ότι οι κυβερνήσεις είναι ειδικού σκοπού και οι θητείες εφάπαξ. Γιατί; Διότι το φύλλο πορείας περνάει από κακοτοπιές. Και η πολιτική που καλούνται να εφαρμόσουν έχει τεράστιο κόστος. Πού είναι ο Λουκάς Παπαδήμος; Ηλθε, έκανε το PSI και απήλθε. Δεν ήταν μικρό πράγμα. Αλλά υποδεικνύει ότι η διακυβέρνηση είναι πια περισσότερο σύμβαση έργου και καθόλου μακροχρόνια απόλαυση της εξουσίας. Είναι υπόθεση μιας θητείας – που στην καλύτερη περίπτωση είναι ακέραια.

Το ενδιαφέρον είναι ότι οι νοοτροπίες αλλάζουν. Το δίδυμο Σαμαράς – Στουρνάρας εικονογραφεί την άνοδο συνειδητότητας του πολιτικού προσωπικού κορυφής. Αμφότεροι σπρώχνουν μπροστά την ατζέντα χωρίς αυταπάτες και, κυρίως, χωρίς να κάνουν προσπάθεια να κρυφτούν ή να σχετικοποιήσουν αυτό που συμβαίνει. Ούτε ο ένας ούτε ο άλλος κάνουν κινήσεις πολιτικής αυτοπροστασίας ή προσπαθούν να τα φορτώσουν σε άλλους. «Κι οι ποιητές τι να χρειάζονται σε μικρόψυχους καιρούς;», ρωτούσε ο ποιητής Χέλντερλιν. Οι πολιτικοί σίγουρα χρειάζονται, γνωρίζοντας ότι η εξουσία δεν είναι πια αορίστου χρόνου. Αλλά ίσως να είναι καλύτερα έτσι – να έχει αυτό ένα στοιχείο απελευθέρωσης.