Εμείς και οι άλλοι Ευρωπαίοι

Στο «πρωτάθλημα» της δεύτερης ευρωπαϊκής κατηγορίας – έστω και στις  τελευταίες θέσεις – εξακολουθεί να «παίζει» η Ελλάδα και μετά την επιβολή των νέων μέτρων, βάσει των οποίων προβλέπονται και νέες μισθολογικές περικοπές , αλλά και βίαιη αυστηροποίηση στα εργασιακά και στα συνταξιοδοτικά.

Ακόμη δηλαδή και μετά τη μείωση μισθών και συντάξεων, τον περιορισμό του χρόνου προειδοποίησης και του ύψους της αποζημίωσης για απολύσεις ή την αύξηση των ηλικιακών ορίων συνταξιοδότησης, η Ελλάδα  υποχώρησε μεν κάποιες θέσεις συγκριτικά με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, αλλά σε γενικές γραμμές δεν υποβιβάστηκε από την κατηγορία  των «μικρομεσαίων» χωρών: η διαφορά με τις φτωχές χώρες του πρώην ανατολικού μπλοκ παραμένει πολύ μεγάλη.  

Πριν από την οικονομική κρίση η Ελλάδα σε ό,τι αφορά τα μισθολογικά ήταν στις πρώτες θέσεις του γκρουπ των «μικρομεσαίων» της Ευρώπης και επιζητούσε το άλμα στην «πρώτη κατηγορία».

Τώρα, με τον κατώτατο μισθό στα 586 ευρώ, είναι μεν 100% ψηλότερα από τον μέσο όρο των φτωχών χωρών, αλλά κατεβαίνει στις τελευταίες θέσεις των «μικρομεσαίων» της Ευρώπης: αν δεν υπήρχαν οι πρώην ανατολικές χώρες, η μισθολογική κατάταξη της Ελλάδας θα ήταν η δεύτερη χειρότερη μετά  της Πορτογαλίας…

ΧΑΜΗΛΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΝΕΡΓΩΝ. Αντιθέτως, μετά τη διάσωση μέρους της αποζημίωσης σε περίπτωση απόλυσης, που συμφωνήθηκε τελικώς με την τρόικα, η Ελλάδα συνεχίζει να είναι στις χώρες με τους καλύτερους όρους ως προς το ποσό που λαμβάνουν οι εργαζόμενοι. Ωστόσο το γεγονός αυτό δεν πρέπει να απομονωθεί από την ύπαρξη ενός χαμηλού επιπέδου συστήματος προστασίας των ανέργων, σε αντίθεση με άλλες χώρες, καθώς και με την οικονομική συγκυρία που έχει εκτινάξει στα ύψη την ανεργία και η μείωση των αποζημιώσεων λειτουργεί ως πιθανό κίνητρο για περαιτέρω απολύσεις.

Ακόμη και στις ώρες εργασίας – η Ελλάδα συγκαταλέγεται στην ομάδα με τον υψηλότερο χρόνο απασχόλησης – είναι χαρακτηριστικό ότι χώρες που είναι στα ίδια επίπεδα παρουσιάζουν σημαντικές διαφοροποιήσεις ως προς την κατανομή των ωρών και δεν υπάρχει πρόβλεψη για πενθήμερη απασχόληση. Ετσι, για παράδειγμα, στην Αυστρία οι εργαζόμενοι απασχολούνται 8ωρο την ημέρα ή 40ωρο όλη την εβδομάδα, δηλαδή από Δευτέρα έως και Κυριακή. Αντιστοίχως, στην Ισπανία ισχύει επίσης 40ωρο την εβδομάδα, αλλά όχι απαραιτήτως και πενθήμερη εργασία.

Οι μόνοι περιορισμοί είναι να μην υπερβαίνει η ημερήσια εργασία τις 9 ώρες, να μεσολαβούν 12 ώρες από τη λήξη της μιας εργάσιμης ημέρας έως την έναρξη της επομένης καθώς και ένα διάστημα συνεχόμενης διακοπής για μία και μισή ημέρες.

Στη Γερμανία ο αριθμός των ωρών εργασίας ρυθμίζεται με νόμο, αλλά οι λεπτομέρειες της απασχόλησης ρυθμίζονται ακόμη και με ατομικές συμφωνίες εργαζομένων και εργοδοτών ενώ στην Ελλάδα προβλέπονται μόνο συλλογικές  συμφωνίες. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 28% των εργαζομένων στη Γερμανία απασχολείται με ευέλικτο ωράριο, όπου ορίζονται κάποιες συγκεκριμένες ώρες που θα πρέπει να είναι στην εργασία και στη συνέχεια μπορούν να επιλέξουν πώς θα συμπληρώσουν το υπόλοιπο ωράριο δουλεύοντας περισσότερες ώρες κάποιες ημέρες και λιγότερες άλλες.

 Ορισμένες χώρες έχουν καθιερώσει ιδιαίτερο μοντέλο όσον αφορά το ηλικιακό όριο συνταξιοδότησης ή τον τρόπο καθορισμού της αποζημίωσης που λαμβάνει κάποιος εργαζόμενος σε περίπτωση απόλυσης.

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της Σουηδίας, όπου δίνεται το δικαίωμα συνταξιοδότησης από την ηλικία των 61 ετών. Ωστόσο το ύψος της σύνταξης συναρτάται άμεσα με τις εισφορές στη διάρκεια του εργασιακού βίου, καθώς το 16% των μισθών και άλλων τυχόν φορολογητέων αμοιβών πηγαίνει στον ατομικό «κουμπαρά» κάθε εργαζομένου για τη σύνταξη. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα όσο αργότερα αποσυρθεί κάποιος από την εργασία τόσο μεγαλύτερο να είναι το ποσό της σύνταξης, οπότε αρκετοί Σουηδοί παραμένουν και πέραν του 61ου έτους.

Ενδεικτικό είναι ότι η Σουηδία καταγράφει και το μεγαλύτερο ποσοστό απασχόλησης ηλικιακά μεγαλύτερων εργαζομένων: το 72,5% του πληθυσμού ηλικίας 55 έως 64 ετών εργάζεται. Στην Ελλάδα το αντίστοιχο ποσοστό της κατηγορίας αυτής εργαζομένων είναι μόλις 39,4%.

Ειδική μέριμνα λαμβάνεται στη Βρετανία για τους μεγαλύτερους ηλικιακά εργαζομένους σε περίπτωση που βρεθούν αντιμέτωποι με απόλυση. Ετσι, ορίζεται ότι εργαζόμενοι κάτω των 22 ετών δικαιούνται αποζημίωση αντίστοιχη με το ήμισυ της εβδομαδιαίας αμοιβής τους για κάθε έτος απασχόλησης, ενώ όσοι είναι 22 έως 40 ετών εισπράττουν αποζημίωση ίση με τις εβδομαδιαίες αποδοχές τους για κάθε χρόνο. Ωστόσο, αν κάποιος απολυθεί σε ηλικία 41 ετών και άνω, τότε η αποζημίωσή του ανέρχεται σε ποσό ίσο με μιάμιση φορά την εβδομαδιαία του αμοιβή για κάθε εργασιακό έτος που έχει διανύσει.

Αλλά και στην Ιταλία, η οποία κατατάσσεται στις χώρες με το πλέον ευνοϊκό καθεστώς αποζημίωσης, οφείλεται αποκλειστικά στις εισφορές των ίδιων των εργαζομένων. Η αποζημίωση ορίζεται στο 7,4% των ετήσιων μεικτών αποδοχών, ποσοστό όμως που παρακρατείται ώστε να αποδοθεί σε περίπτωση απόλυσης. Από το 2007, μάλιστα, οι εργαζόμενοι έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν εάν το ποσό της παρακράτησης θα παραμείνει στους εργοδότες για το ενδεχόμενο που απολυθούν ή θα μεταφέρεται στο Ταμείο από όπου θα λάβουν σύνταξη – κρατικό ή ιδιωτικό – χάνοντας έτσι την αποζημίωση.