Η μαύρη τρύπα των συγγραμμάτων

Σε επαναδιαπραγμάτευση με τους εκδότες και τους συγγραφείς επιστημονικών βιβλίων με στόχο τη δραστική μείωση του κόστους των πανεπιστημιακών συγγραμμάτων που παρουσιάζει τεράστιες αποκλίσεις από σχολή σε σχολή, σκοπεύει να προχωρήσει το υπουργείο Παιδείας προκειμένου να συνεχίσουν να παρέχονται δωρεάν στους φοιτητές.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες των «ΝΕΩΝ», η διανομή δωρεάν συγγραμμάτων τελικά δεν καταργείται, τουλάχιστον προς το παρόν. Η προοπτική της επαναδιαπραγμάτευσης για τη μείωση του κόστους τους επελέγη τελικά ως η πλέον πρόσφορη – εφόσον στους όρους του Μνημονίου δεν περιελήφθη διακοπή της δωρεάν χορήγησης των συγγραμμάτων – ανάμεσα σε άλλες που είχαν εξεταστεί αρχικά, όπως η αντικατάσταση των έντυπων από ηλεκτρονικά συγγράμματα ή η επιβολή εισοδηματικών κριτηρίων (π.χ. οικογενειακό εισόδημα 30.000 – 40.000 ευρώ) στους δικαιούχους.

Παράλληλα με την επαναδιαπραγμάτευση εξακολουθούν να εξετάζονται πρόσθετα μέτρα μείωσης του κόστους για τα πανεπιστημιακά συγγράμματα – πέρυσι ήταν περίπου 55 εκατ. ευρώ – όπως το να υποχρεούνται οι φοιτητές να τα επιστρέφουν στο τέλος της χρονιάς προκειμένου να χρησιμοποιηθούν από τους επόμενους, κάτι που ανακοινώθηκε ήδη πως θα γίνει με τα σχολικά βιβλία. Κατά τις πληροφορίες, δεν έχει αποκλειστεί επίσης το ενδεχόμενο – αλλά μόνο όπου αυτό θα είναι εφικτό – να γίνεται διανομή σημειώσεων των πανεπιστημιακών αντί για διανομή βιβλίων, μέσω του ηλεκτρονικού συστήματος διανομής συγγραμμάτων Εύδοξος.

«Να έχουμε δωρεάν συγγράμματα, αλλά να είναι στο κόστος που πρέπει. Πρέπει να εξορθολογίσουμε τα συγγράμματα των πάνω από 50 εκατ. ευρώ που δίνει κάθε χρόνο το κράτος», ήταν το στίγμα που έδωσε ο υπουργός Παιδείας Κων. Αρβανιτόπουλος για το ζήτημα. Αλλωστε στη Βουλή προχθές, απαντώντας σε ερώτηση αν μελετάται η κατάργηση της δωρεάν διανομής συγγραμμάτων στα ΑΕΙ, είπε ότι «στους προπτυχιακούς φοιτητές χορηγείται δωρεάν αριθμός διδακτικών συγγραμμάτων ίσος με τον αριθμό των υποχρεωτικών και επιλεγόμενων μαθημάτων που απαιτούνται για τη λήψη πτυχίου, σύμφωνα με το πρόγραμμα σπουδών του τμήματός τους».

Πώς κοστολογούνται. Τα συγγράμματα κοστολογούνται βάσει συγκεκριμένου πίνακα τιμών που έχει δημοσιευθεί (ΦΕΚ 1915Β/2011, σ. 26120, πίν. 2) και με ηλεκτρονική διαδικασία κοστολόγησης, η οποία υποστηρίζεται από το σύστημα Εύδοξος. Η τιμή της σελίδας για ένα απλό βιβλίο (το οποίο φωτοτυπείται εύκολα) ορίζεται σε 0,035 ευρώ για το σχήμα 14cmx21cm, σε 0,042 ευρώ για το σχήμα 17cmx24cm κ.ο.κ., ενώ η μέση τιμή φωτοτυπίας είναι ακριβότερη (0,05-0,06 ευρώ ανά σελίδα). Η κοστολόγηση κάθε διδακτικού βιβλίου δεν μπορεί να υπερβαίνει το 70% της τιμής του χωρίς τον ΦΠΑ στο ελεύθερο εμπόριο. Σε περίπτωση κατά την οποία η τιμή κοστολόγησης ενός διδακτικού βιβλίου υπερβαίνει αυτό το ποσοστό, η τιμή του μειώνεται και ορίζεται στο 70% της τιμής του χωρίς τον ΦΠΑ στο ελεύθερο εμπόριο. Για παράδειγμα, αν ένα βιβλίο έχει λιανική τιμή πώλησης 8 ευρώ και η ηλεκτρονική κοστολόγησή του οριστεί στα 7 ευρώ, τότε ορίζεται ως τελική τιμή κοστολόγησης το ποσό των 5,60 ευρώ (8Χ70% = 5,60 ευρώ).

Τεράστιες αποκλίσεις. Ενας χορός που κόστιζε εκατομμύρια στο κράτος, που πλήρωνε χρυσά τα συγγράμματα, βρισκόταν σε εξέλιξη για ολόκληρα χρόνια στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση. Μέχρι την καθιέρωση του ηλεκτρονικού στίματος Εύδοξος πέρυσι από την Αννα Διαμαντοπούλου, γίνονταν παραγγελίες για 500.000 – 600.000 φοιτητές, ενώ όπως τελικά αποδείχθηκε δικαιούχοι ήταν… 233.000 ενεργοί φοιτητές, οι οποίοι πήραν πέρυσι 1.886.476 συγγράμματα για τις σπουδές τους. Ωστόσο, και πάλι, οι αποκλίσεις τιμών ανάμεσα σε συγγράμματα ομοειδών σχολών είναι τεράστιες. Για παράδειγμα, το κόστος των συγγραμμάτων ανά φοιτητή στην Ιατρική Αθηνών είναι 1.138,85 ευρώ, ενώ στην Ιατρική Πατρών 318,64 ευρώ! Στις 7 ιατρικές σχολές της χώρας η απόκλιση δαπανών για το κόστος των συγγραμμάτων, από την πιο «ακριβή» έως την πιο «φθηνή», είναι… 258%! Στα ΤΕΙ, το μέσο κόστος συγγράμματος είναι 7,98 ευρώ, αλλά υπάρχουν και τμήματα με μέσο κόστος 26,59 ευρώ!

Τι λένε οι εκδότες. Σύμφωνα με τους εκδότες επιστημονικών βιβλίων, όπως λέει ο πρόεδρός τους Δημ. Μπαλιάτσας, η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Μπορεί οι τιμές να εμφανίζουν μεγάλες αποκλίσεις, αλλά «το κόστος παραγωγής του επιστημονικού συγγράμματος εξαρτάται κυρίως από το περιεχόμενο, το οποίο και προσδιορίζει τη διαδικασία και τις τεχνικές δημιουργίας του. Επίσης, το κόστος ενός επιστημονικού βιβλίου έχει άμεση σχέση και με το αν το σύγγραμμα προέρχεται από χώρα του εξωτερικού, δηλαδή δεν αποτελεί ελληνική έκδοση ελλήνων συγγραφέων. Το μέσο ετήσιο κόστος συγγραμμάτων ανά φοιτητή ανέρχεται σε περίπου 238 ευρώ (233.668 φοιτητές δικαιούχοι συγγραμμάτων, συνολικό κόστος συγγραμμάτων 55.622.626 ευρώ). Ηταν υψηλότερο τα προηγούμενα χρόνια, αλλά οι φοιτητές είχαν το δικαίωμα περισσότερων τίτλων. Αλλωστε, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι κατά την περίοδο αυτή εκδόθηκαν σημαντικότατα έργα υψηλού επιπέδου, με αποτέλεσμα η ελληνική βιβλιογραφία να κατακτήσει τη δική της θέση στην παγκόσμια βιβλιογραφία και η ελληνική γλώσσα να διαδοθεί ως επιστημονική σε όλο τον κόσμο».

Οι εκδότες πάντως δεν είναι αρνητικοί να συναντηθούν με τον κ. Αρβανιτόπουλο για να εξετάσουν λύσεις στο ζήτημα του κόστους των επιστημονικών βιβλίων.