«Τουρίστας» στις χώρες της κρίσης

Το πρώτο πράγμα που πρέπει να ξέρει κανείς γι’ αυτόν είναι πως βρίσκεται παντού. Eτσι περιγράφει η βρετανική εφημερίδα «Ιντιπέντεντ» τον 52χρονο σήμερα συγγραφέα και δημοσιογράφο, ειδικό σε οικονομικά θέματα, Μάικλ Λιούις. Τα περιοδικά και οι εφημερίδες με τις οποίες συνεργάζεται πληρώνουν έως 125.000 δολάρια για κάθε άρθρο του, περιλαμβανομένου και του κόστους μετάβασης και έρευνας στις χώρες για τις οποίες γράφει. Το «σπάνιο χάρισμά του», λένε γι’ αυτόν οι «Τάιμς της Νέας Υόρκης», είναι ότι γράφει απλά και εξηγεί τις ρίζες και τις αιτίες των οικονομικών κρίσεων χωρίς να γεμίζει σελίδες με πίνακες και νούμερα ή να καταφεύγει σε οικονομικούς όρους.

Ο ίδιος μιλώντας στους «Κυριακάτικους Τάιμς» του Λονδίνου, με αφορμή την επανακυκλοφορία του βιβλίου του «Μπούμερανγκ» (Boomerang), χαρακτηρίζει τον εαυτό του ως «τουρίστα» που περιφέρεται σε μέρη «όπου έχουν γίνει οικονομικές καταστροφές» – όπως η Ελλάδα. Μάλιστα, δεν είναι ιδιαίτερα αισιόδοξος για το μέλλον του ευρώ ή τις εξελίξεις στη χώρα μας, και γενικά είναι αυστηρός στην κριτική του για χώρες και λαούς προκαλώντας αρκετές αντιδράσεις.

«Ηταν βλακείες». Ο Μάικλ Λιούις είναι επίσης γνωστός για την αυστηρή κριτική που ασκεί στις τράπεζες, ανεξαρτήτως μεγέθους – ιδιαίτερα στις αμερικανικές, τις οποίες θεωρεί υπεύθυνες για πολλά δεινά χωρών (κυρίως στην Ευρώπη). Ο ίδιος, άλλωστε, γνωρίζει καλά τον τρόπο λειτουργίας τους αφού διετέλεσε επενδυτικός τραπεζίτης στη Γουόλ Στριτ στην αρχή της καριέρας του. Σε ηλικία 24 ετών έπιασε δουλειά στην Salomon Bros με μισθό 200.000 δολάρια (σημερινά χρήματα) και μέσα σε δύο χρόνια κέρδιζε σχεδόν 500.000 δολάρια ετησίως. Το πρόβλημά του βέβαια, σύμφωνα με τον ίδιο, ήταν ότι δεν τα είχε κερδίσει. «Ελεγα στον κόσμο τι να κάνει με τα χρήματά του αλλά ήταν βλακείες. Η Γουόλ Στριτ λειτουργεί με βλακείες. Ολα βασίζονται στην πίστη ότι μπορεί να σου πει κάποιος τι θα ανέβει και τι θα πέσει. Δεν μπορεί όμως να το ξέρει κανείς αυτό» είπε στους «Κυριακάτικους Τάιμς» του Λονδίνου.

Τα βιβλία του. Το πρώτο του βιβλίο για την οικονομική κρίση ήταν «Το μεγάλο σορτάρισμα» (The Big Short), όπου περιγράφει πώς μια μικρή ομάδα επενδυτών έγιναν δισεκατομμυριούχοι «σορτάροντας» (στοιχηματίζοντας ενάντια) στην αμερικανική αγορά ακινήτων. Το δεύτερο βιβλίο του για την οικονομική κρίση είναι το «Μπούμερανγκ», το οποίο σκαρφάλωσε και αυτό στις πρώτες θέσεις των βιβλίων που δεν είναι μυθιστορήματα και βασίζεται σε άρθρα που έχει γράψει για το περιοδικό «Βάνιτι Φέαρ». Εκεί ο Λιούις περιγράφει πώς η κρίση που άρχισε στις τράπεζες έγινε τελικά κρίση για ολόκληρες χώρες, κυρίως στην Ευρώπη.

Σύμφωνα με τους «Τάιμς» του Λονδίνου, όταν έγραφε το «Μπούμερανγκ» ανακάλυψε ότι η Goldman Sachs βοήθησε την Ελλάδα να μαγειρέψει τα οικονομικά στοιχεία για να μπει στο ευρώ. Οπως σχολίασε ο Λιούις, εάν αυτό γινόταν στη Γουόλ Στριτ κάποιοι θα πήγαιναν φυλακή.

Για την Ελλάδα. Σήμερα πιστεύει ότι η Ελλάδα δύσκολα θα σωθεί και είτε θα αναγκαστεί να φύγει από το ευρώ είτε θα εκδιωχθεί επειδή – σε αντίθεση με άλλες κοινωνίες – στην Ελλάδα «δεν υπάρχει η έννοια του κοινού καλού» λέει. «Κανείς δεν εμπιστεύεται κανέναν. Κανείς δεν εμπιστεύεται την κυβέρνηση. Επομένως, δεν υπάρχει βάση για να χτίσει κανείς».

Θεωρεί ακόμη ότι το ευρώ ήταν ένα μεγάλο λάθος και πιστεύει ότι εκτός από την Ελλάδα ίσως βγουν από αυτό η Ισπανία και η Ιταλία. Τους Ιρλανδούς τούς κατηγορεί ότι δανείστηκαν ασύλληπτα ποσά «προσπαθώντας να αγοράσουν την Ιρλανδία ο ένας από τον άλλον», τους Γερμανούς επειδή οι τράπεζές τους αγόρασαν τοξικά προϊόντα από τις αμερικανικές χάνοντας τεράστια ποσά και τις ΗΠΑ επειδή εκεί ανακαλύφθηκαν, εκτός από τα όπλα μαζικής καταστροφής, και τα όπλα οικονομικής καταστροφής.

Ποιος είναι. Ο Μάικλ Λιούις γεννήθηκε στις 15 Οκτωβρίου του 1960 στη Νέα Ορλεάνη, όπου και πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της παιδικής του ηλικίας, διατηρώντας μέχρι σήμερα αμείωτο το ενδιαφέρον για την πόλη του. Εχει πτυχίο στην Ιστορία της Τέχνης από το Πανεπιστήμιο του Πρίνστον και μάστερ στα Οικονομικά από το London School of Economics (LSE). Ο Λιούις πήρε το μάστερ από το LSE το 1985 και στη συνέχεια προσελήφθη από την αμερικανική επενδυτική τράπεζα Salomon Brothers. Η δουλειά αυτή τον ανάγκασε να μετακομίσει στη Νέα Υόρκη ως εκπαιδευόμενος. Στη συνέχεια εργάστηκε στα γραφεία της εταιρείας στο Λονδίνο ως τρέιντερ σε ομόλογα και στη συνέχεια παραιτήθηκε για να γράψει το βιβλίο «Liar’s Poker» για τις εμπειρίες του στη Γουόλ Στριτ. Παράλληλα ακολούθησε καριέρα ως δημοσιογράφος που ειδικεύεται σε οικονομικά θέματα.

Εχει γράψει πολλά βιβλία, από τα οποία οκτώ έγιναν μπεστ σέλερ στη λίστα των «Τάιμς της Νέας Υόρκης». Από τα πιο γνωστά είναι το «Moneyball» (2003) που χρησιμοποιεί το άθλημα του μπέιζμπολ για να πραγματευθεί το πώς κρίνουν οι αγορές τους ανθρώπους. Το «The New York Thing» (2000) ασχολείται με τη Μέκκα της υψηλής τεχνολογίας στις ΗΠΑ, τη Σίλικον Βάλεϊ, κατά τη διάρκεια της έκρηξης του Διαδικτύου. Και – το πιο γνωστό ίσως – «Liar’s Poker» (1989) βασίζεται στις εμπειρίες του ίδιου του Λιούις όσο καιρό εργαζόταν σε επενδυτικές τράπεζες της Γουόλ Στριτ.

Γράφει συχνά για τους «Τάιμς της Νέας Υόρκης» και έχει συνεργαστεί με τα περιοδικά «Βάνιτι Φέαρ», «Δε Νιου Γιόρκερ», «Γκουρμέ», «Σπορτς Ιλούστρατεντ», «Φορέιν Αφέρς» και «Ποέτρι», σύμφωνα με το βιογραφικό του στη σελίδα του «Βάνιτι Φέαρ» με το οποίο επίσης συνεργάζεται.

Εχει κάνει ντοκιμαντέρ για λογαριασμό του BBC με θέμα τις κοινωνικές επιπτώσεις από την εξάπλωση του Ιντερνετ και έχει συνεργαστεί με το αμερικανικό τηλεοπτικό δίκτυο ABC για τη σειρά του «Nightline». Είναι παντρεμένος με την Ταμπίθα Σορεν και έχουν τρία  παιδιά.