Ας αποφασίσουν οι Σκωτσέζοι

Τις πρώτες γραμμές του πιο σημαντικού, ίσως, κεφαλαίου στην ιστορία της Σκωτίας έγραψαν χθες στο Εδιμβούργο ο βρετανός Πρωθυπουργός Ντέιβιντ Κάμερον και ο εθνικιστής Πρωθυπουργός της Σκωτίας Αλεξ Σάλμοντ. Βάσει της συμφωνίας που υπέγραψαν, οι πολίτες της Σκωτίας θα κληθούν το 2014 να επιλέξουν μέσω δημοψηφίσματος αν επιθυμούν να γίνουν ανεξάρτητο κράτος ή να παραμείνουν, όπως τους τελευταίους τρεις αιώνες, μέρος του Ηνωμένου Βασιλείου. Το Λονδίνο αντιτίθεται στην ανεξαρτητοποίηση της Σκωτίας· συμφωνεί όμως πως εναπόκειται σε αυτήν να αποφασίσει για το μέλλον της. Οπως γράφει χαρακτηριστικά η «Ελ Παΐς», «αντίθετα με ό,τι συμβαίνει μεταξύ Μαδρίτης και Καταλωνίας, το Λονδίνο δεν απειλεί, καλοπιάνει. Λένε στους Σκωτσέζους κάτι σαν “μην είστε χαζοί και μη φύγετε: πάντα θα είστε καλύτερα μαζί μας”».

Επειτα από πολύμηνες διαπραγματεύσεις, η Σκωτία δέχθηκε την απαίτηση του Λονδίνου να υπάρχει ένα και ξεκάθαρο ερώτημα στο δημοψήφισμα – ο Σάλμοντ ζητούσε αρχικά και δεύτερο ερώτημα περί «μεγίστης αυτονομίας» για τη Σκωτία, που αποφασίζει ήδη μόνη της για θέματα Παιδείας, Υγείας, Περιβάλλοντος και Δικαιοσύνης. Το Λονδίνο, από την πλευρά του, δέχθηκε να αφήσει στους Σκωτσέζους την τελική απόφαση για την ημερομηνία και την οργάνωση του δημοψηφίσματος – ο Σάλμοντ θέλει να μειώσει το ηλικιακό όριο για το δικαίωμα του εκλέγειν στα 16 έτη, πεπεισμένος πως οι νέοι θα ψηφίσουν υπέρ της ανεξαρτητοποίησης.

Προς το παρόν, πάντως, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν πως μόνο το 30%-40% των Σκωτσέζων θέλουν να εγκαταλείψουν το Ηνωμένο Βασίλειο. Καθοριστικό ρόλο στην τελική τους απόφαση, που θα είναι πολιτικά δεσμευτική για το Λονδίνο και το Εδιμβούργο, θα παίξει φυσικά – πέραν της εθνικής ταυτότητας και της αιώνιας αντιπαλότητας με την Αγγλία – η οικονομία.

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ. Λίγο προτού συναντηθεί με τον Σάλμοντ, ο Κάμερον επισκέφθηκε τα ναυπηγεία όπου κατασκευάζεται ένα πολεμικό πλοίο του βρετανικού στόλου. Ενας τρόπος να πει στους Σκωτσέζους πως η οικονομία τους εξαρτάται υπερβολικά από το Ηνωμένο Βασίλειο για να μπλεχτούν σε περιπέτειες. «Πιστεύω με πάθος πως η Σκωτία θα είναι καλύτερα εντός του Ηνωμένου Βασιλείου αλλά επίσης πως το Ηνωμένο Βασίλειο θα είναι καλύτερα με τη Σκωτία», δήλωσε αργότερα. «Θα επιχειρηματολογήσω υπέρ τού να διατηρήσουμε την οικογένεια ενωμένη».

Λίγο προτού συναντηθεί με τον Κάμερον, ο Σάλμοντ επισκέφθηκε ένα κέντρο του NHS, του Δημόσιου Συστήματος Υγείας, επισημαίνοντας πως οι Σκωτσέζοι θα έχουν καλύτερες δημόσιες υπηρεσίες αν επιλέξουν την ανεξαρτησία. «Η κυβέρνηση αυτή έχει ένα φιλόδοξο όραμα για τη Σκωτία: μια ευδοκιμούσα και επιτυχημένη ευρωπαϊκή χώρα, που θα αντανακλά τις σκωτσέζικες αξίες της δικαιοσύνης και της ευκαιρίας, της ισότητας και της κοινωνικής συνοχής», δήλωσε αργότερα.

Επί του παρόντος, η Σκωτία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την επιχορήγηση ύψους 30 δισεκατομμυρίων λιρών που λαμβάνει από το Λονδίνο. Το Εθνικό Κόμμα της Σκωτίας του οποίου ηγείται ο Σάλμοντ επιμένει πως μια ανεξάρτητη Σκωτία θα ευημερούσε αν εισέπραττε το «μερίδιο που δικαιούται» από τα μεγάλα αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου της Βόρειας Θάλασσας. Το καθεστώς ιδιοκτησίας των αποθεμάτων αυτών, όμως, είναι (μόνο) ένα από τα ακανθώδη ζητήματα που θα πρέπει να διευθετηθούν με το Λονδίνο σε περίπτωση που οι Σκωτσέζοι πουν «ναι» στην ανεξαρτησία.  

Η Βρετανία ανησυχεί πολύ και για το μέλλον του στόλου των πυρηνικών υποβρυχίων της που εδρεύει στη Σκωτία: ο Σάλμοντ έχει ξεκαθαρίσει πως ονειρεύεται ένα κράτος χωρίς καθόλου πυρηνικά.