Η λίστα που σοκάρει

Καλπάζουν οι τιμές βασικών προϊόντων στα ράφια των σουπερμάρκετ καθώς τα καρτέλ της ακρίβειας δρουν ανεξέλεγκτα, την ώρα η ελληνική οικονομία βιώνει τη μεγαλύτερη ύφεση των τελευταίων δεκαετιών και τα εισοδήματα των νοικοκυριών έχουν υποστεί πρωτοφανείς μειώσεις.

Αυξήσεις έως και 27,6% σε βασικά προϊόντα για το καλάθι της νοικοκυράς αποτυπώνουν το σοκ ακρίβειας που δέχεται η ελληνική κοινωνία την τελευταία διετία. Πρόκειται για ανατιμήσεις που πέρασαν στα ράφια των σουπερμάρκετ το διάστημα Ιανουάριος 2011 – Αύγουστος 2012 σε ποσοστό δύο, τρεις και τέσσερις φορές υψηλότερο από τον πληθωρισμό, ο οποίος σωρευτικά για την ίδια περίοδο ήταν 5%!

Μάλιστα μόνο φέτος δεκάδες είδη και υπηρεσίες έχουν ανατιμηθεί μέχρι και 14,9%, ποσοστό κατά πολύ υψηλότερο από τον πληθωρισμό, ο οποίος το οκτάμηνο Ιανουάριος – Αύγουστος ήταν μόλις 1,7%.Αυτό επιβεβαιώνεται και από τα τελευταία στοιχεία για τον πληθωρισμό του Σεπτεμβρίου, ο οποίος υποχώρησε στο 0,9% από 1,7% τον Αύγουστο.

Η εξέλιξη αυτή οφείλεται στην υποχώρηση των τιμών σε μία σειρά υπηρεσιών όπως τα καύσιμα, και τα ενοίκια και όχι σε βασικά καταναλωτικά αγαθά, τα οποία συνέχισαν την ανοδική τους τροχιά.

Τα καρτέλ και οι πρακτικές τους, τα εμπόδια που βάζουν στον ανταγωνισμό, η μεγάλη εξάρτηση της χώρας από εισαγωγές αλλά και οι μεγάλες αυξήσεις των φόρων σε συνδυασμό με τη μειωμένη ελληνική παραγωγή συνθέτουν τις αιτίες για την ακρίβεια, η οποία όχι μόνο πλήττει τα νοικοκυριά αλλά και υπονομεύει τους στόχους του προγράμματος οικονομικής πολιτικής.

Το διάστημα Ιανουάριος 2011 – Αύγουστος 2012, από μια λίστα με 32 από τα πιο βασικά αγαθά διατροφής και υπηρεσίες προκύπτει, σύμφωνα με την Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ), ότι ανατιμήσεις πάνω από τον πληθωρισμό είχαμε στα 25.

Φέτος στο οκτάμηνο, ανατιμήσεις πάνω από τον πληθωρισμό έχουμε και στα 32!

Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, τους πρώτους οκτώ μήνες του έτους η ζάχαρη έχει ανατιμηθεί 14,9% από πέρυσι, τα αναψυκτικά 8,2%, οι χυμοί φρούτων 6,9%, τα αυγά 6,8%, ο καφές 5,9%, τα νωπά φρούτα 5,7%, τα κατεψυγμένα ψάρια 4,5%, το νωπό παστεριωμένο γάλα 4,4%, τα νωπά λαχανικά 4,3%, η μαργαρίνη 4,2%, το γιαούρτι και το βούτυρο 3,2% κ.ο.κ. Πρόκειται για αυξήσεις πολλαπλάσιες του γενικού δείκτη τιμών, που τον Αύγουστο ήταν 1,72% σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα πέρυσι.

Οπως μάλιστα σχολιάζει ο ομότιμος καθηγητής του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Σταύρος Ζωγραφάκης που επεξεργάστηκε τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, από τις προαναφερόμενες ανατιμήσεις μόνο ποσοστό της τάξης του 1,8% κατά μέσο όρο οφείλεται στον ΦΠΑ, που το 2011 αυξήθηκε στα είδη διατροφής από 11% σε 13%. Ολο το υπόλοιπο ποσοστό των ανατιμήσεων σχετίζεται με τις πρακτικές των καρτέλ στην αγορά, τις αυξήσεις στις διεθνείς τιμές των σιτηρών και άλλων πρώτων υλών, στρεβλώσεις στη διάρθρωση της παραγωγής και της διακίνησης των προϊόντων, που επιβεβαιώνονται και από το γεγονός ότι η Ελλάδα παραμένει πρωταθλήτρια ακρίβειας στην Ευρωπαϊκή Ενωση, όπως έδειξαν και τα τελευταία στοιχεία της Eurostat. Θυμίζουμε για παράδειγμα ότι στη χώρα μας οι τιμές στο γάλα, το τυρί και τα αυγά είναι 31,5% υψηλότερες από τον μέσο όρο των τιμών στις 27 χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

Ακριβότερες και οι υπηρεσίες. Ενδιαφέρον έχει και ότι εκτός από τα τρόφιμα, ανατιμήσεις πάνω από τον πληθωρισμό παρατηρούνται και στις υπηρεσίες που σχετίζονται με αυτά, όπου παρότι η κατανάλωση έχει μειωθεί δραστικά δεν υπάρχει αποκλιμάκωση των τιμών. Ενδεικτικό είναι ότι φέτος το πρόχειρο φαγητό (μη σερβιριζόμενο) καθώς και αυτό στα κυλικεία ανατιμήθηκε 4,2%. Το φαγητό εκτός οικίας 3,7% και το σερβιριζόμενο φαγητό 3,4%.

Το πρόβλημα της ακρίβειας το παραδέχεται το αρμόδιο υπουργείο Ανάπτυξης, καθώς υψηλόβαθμα στελέχη του αναγνωρίζουν ότι η κατάσταση είναι χειρότερη από αυτήν που θα περίμενε κάποιος έπειτα από τόσα χρόνια ύφεσης οπότε οι τιμές δεν ακολούθησαν τη μείωση των μισθών. Διόλου τυχαία η τρόικα ζητά από την κυβέρνηση να προχωρήσει εδώ και τώρα σε παρεμβάσεις και μέτρα στην αγορά προκειμένου να πέσουν οι τιμές, που αποτελούν λόγο εκτροχιασμού του προγράμματος οικονομικής πολιτικής.

Ελλοχεύει μάλιστα ο κίνδυνος τα στοιχεία του πληθωρισμού για τους επόμενους μήνες του έτους να δείξουν και νέες ανατιμήσεις. Ηδη το πρώτο παράδειγμα αφορά τα άλευρα: από τα μέσα Σεπτεμβρίου οι αρτοποιοί έχουν αρχίσει να παραλαμβάνουν από τις αλευροβιομηχανίες τιμοκαταλόγους με αυξήσεις 12%-15%. Φόβοι εκφράζονται ότι οι αρτοποιοί θα μετακυλίσουν τις αυξήσεις αυτές στο ψωμί και τα αρτοσκευάσματα παρότι, όπως ισχυρίζονται οι εκπρόσωποί τους, «θα απορροφήσουν τις ανατιμήσεις».

Οι βιομήχανοι, από την πλευρά τους, ρίχνουν τις ευθύνες στο υψηλό κόστος των πρώτων υλών που έφθασε σε νέα επίπεδα ρεκόρ το καλοκαίρι. Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του Παγκόσμιου Οργανισμού Τροφίμων, τον Αύγουστο οι διεθνείς τιμές σε κρέας, γαλακτοκομικά, δημητριακά, λίπη και έλαια είτε παρέμειναν αμετάβλητες στα επίπεδα ρεκόρ του Ιουλίου, στα οποία είχαν φθάσει ύστερα από πολύμηνο ράλι, είτε ελαφρώς αυξήθηκαν.